Sağlık Bilgisi

Artrit ve Siz

Artritte ortaya çıkan sorunlar, normal işlev gördükleri zaman bize hareket, çalışma ya da oyun yeteneği kazandıran eklemleri etkiler. Artrit eklemin hareket yeteneğini etkilediği ve eklem ağrısı günlük yasantımızı bozduğu zaman işlev kaybı ve iş görememezlik ortaya çıkabilir.

Artrit, farklı kişilerde değişik şekilde gelişebilir; sizdeki semptomlar, başka birisindeki semptomlarla tıpatıp aynı olmayabilir. Çünkü artrit, bir ya da iki basit hastalık olmayıp, insanların eklemleriyle ilgili farklı sorunlarının toplamından oluşur.

Artrit tanısının konulması, yaşantınızda bazı ayarlamalar yapmanızı gerektirebilir. Bu ayarlamaları yaparsanız, artritinize rağmen dolu dolu bir yaşam sürmenizin mümkün olduğunu kavrayabilirsiniz.

Ne işe yararlar?

Eklemlerin en önemli işlevi, hareket olanağı sağlamasıdır. Ayrıca eklemler, kemikleri bir arada tutar ve vücudun ağırlığını taşır. Kafatası ve leğen kemiğinde olduğu gibi bazı eklemlerin doğal hareketliliği fazla değildir. Kalça, omurga, diz eklemleri gibi eklemler ise hareket yeteneği sağlamanın yanı sıra vücudumuzun ağırlığını taşır. Omuzlar dirsekler, parmaklar gibi eklemler, değişik derecelerde hareketlilik ve beceriklilik sağlar.

Normal eklemler, bir eklem kapsülünün içinde bulunur; eklem kapsülü, eklemi hareket ettiren kasların kirişleriyle ve bağlarıyla güçlendirilmiştir. Bu bağlar, kirişler ve kaslar, kemikleri düzgün tutar, istikrar ve hareket yeteneği sağlar. Kapsülün içi, sinovya zarı denilen bir dokuyla kaplıdır. Bu iç çeper, eklem yüzeylerini yağlayan bir sıvı üretir. Eklem kıkırdakı eklemdeki karşıt kemiklerin uçlarını örten az sürtünmeli bir yüzey oluşturur.

Bakteri, virüs ya da yara gibi bir yabancı etkenin varlığından ileri gelebilen hasarlara karşı canlı dokunun verdiği tepki, enflamasyon (iltihaplanma) olarak tanımlanmıştır. Kızarıklık, şişme, ısı ve ağrı, enflamasyonun belirtileridir. Eklemlerde bu şişme süreci, eklemin normal hareket yeteneğini azaltır.

Erıflamasyonun normal sonucu, iyileşme ve doku onarımı sürecidir; ama enflamasyon kronik biçimde sürdüğü zaman eklemde hasar oluşabilir. Bu hasar, hareket yeteneğinin kaybolmasına ya da kemiklerin dizilişinin bozulmasına yol açabilir; bu ise eklemlerin biçimini değiştirebilir ve kalıcı deformasyonlara. neden olabilir.

Eklem hasarı nasıl oluşur?

Kan dolaşımını sağlayan minik kılcal damarlar, enflamasyon sırasında dokulara sıvı sızdırmaya başlar. Biriken sıvı ve kan, eklemin sişmesine yol açar ve hareket güçlüğü yaratır. Eklem sıvısındaki maddelerin bazıları, yabancı maddeleri yutucu akyuvarlar olan fagositleri enflamasyon noktasına çağıran sinyaller gönderir. Başka kimyasallar da sinir uçlannı uyararak ağrıya neden olur.

Akyuvarlar geldiğinde, bağışıklık kompleksleri denilen parçacıklar ve küçük kıkırdak parçaları da dahil olmak üzere eklemdeki döküntüleri yutmaya başlar. Yutucu hücreler, bunları sindirnıek için güçlü lizozom enzimlerini kullanır. Yutucu hücreler döküntüleri yedikçe, bu enzimler ekleme salgılanır; eklem hasarı da işte bu noktada başlar.

Lizozom enzimleri, kıkırdağın yapıtaşlarından birisi olan kollajeni parçalayarak hasara neden olur. Enzimler, sinovya ve kas dokusu hücrelerine zarar vermesinin yanı sıra, bağları ve kemikleri de aşındırır.

Bütün bu aşınma süreci, enflamasyonu daha artırır ve tıbbi tedavi uygulanmadan durması olanaksız olan bir enflamasyon ve aşınma döngüsünü başlatır. Romatoit artrit ve osteoartrit ilaçları, enflamasyon döngüsünün eklemde hasara neden olmasını önlemeyi amaçlar.

Enflamatuar eklem hastalığı

Vücudun her yanında semptomlara. neden olan romatoid artrit (R.A), bağışıklık sistemindeki sorunlardan ileri gelebilir. RA, eklemlerde süregiden şiddetli enflamasyona yol açabilir; bu süreçte ani (akut) alevlenme dönemleri ile hastalığın hareketsiz kaldığı dönemler birbirini izler. RA'te eklemlerin şişmesi simetriktir. Yani, hastalık, vüıcudun sol ve sağ yanındaki eklemleri aynı anda tutar. En çok parmaklar, el bilekleri, dirsekler, dizler ve ayak bilekleri etkilenir.

RA semptomları kişiden kişiye değişiklik gösterir. RA'li kişiler, çoğunlukla, sabahleyin eklemlerinin sertleştiğini ve ağrıdığını, ama günün ilerleyen saatlerinde bu durumun düzeldiğini hissederler. Eklem enflamasyonuna ek olarak başka semptomlarla da karşılaşılabilir. İştah kaybı, kilo kaybı, ateş, bitkinlik, bulantı ve derinin altında, çoğunlukla da dirseklerin çevresinde yumruların oluşması ya da lenf düğümlerinin büyümesi, bu semptomlar arasındadır. Bazı kişilerin elleri ve ayakları soğuk olabilir. terleyebilir ve avuç içleri kızarabilir.

Nasıl başl