Akciğer kanseri nedir? Risk, belirti ve tedavi yöntemleri nelerdir?

Medikal Onkoloji
3023

Akciğerde yer alan hücrelerin dengesiz bir şekilde çoğalması sonucu meydana gelen kötü huylu tümöral oluşumlara akciğer kanseri adı verilir. Kanser hücreleri öncelikle bulunduğu yerde çoğalarak kitlesel bir yapı oluşturur. İleri evrelere gelindiği zaman ise çevre doku ve organlara yayılım gösterir.

Akciğer kanseri oldukça sık görülen, ciddi sonuçları olan kanser türlerinden biridir. Erken evrelerde genellikle belirti vermediği için teşhis edildiğinde hastalık sıklıkla ileri evreye gelmiştir. Bu nedenle risk altında olan bireylerin düzenli olarak tarama yaptırmaları önemlidir. 

Akciğer kanserinin belirtileri nelerdir?

Akciğer kanseri belirtileri, hastalık ilerledikçe görülmeye başlar. Erken evrelerde genellikle hiçbir belirti veya bulgu görülmez. En sık olarak görülenler:

  • Devamlı olan ve giderek daha kötü hale gelen öksürük,
  • Kanlı balgam,
  • Ses kısıklığı,
  • Yutma güçlüğü,
  • İştah kaybı,
  • Ani ve hızlı ortaya çıkan kilo kaybı şeklinde sıralanabilir.

Akciğer kanseri nedenleri nelerdir?

Akciğer kanserine en çok sebep olan etken sigara kullanımıdır. Fakat hayatı boyunca hiç sigara içmemiş kişilerde de akciğer kanseri görülebilir. Bununla birlikte sigara, akciğer kanseri için en büyük risk faktörüdür. Tüm vakaların %85'inden fazlasından sigara sorumludur. Yapılan araştırmalara göre günde 25'den fazla sigara kullanan bireylerin hiç sigara kullanmayanlara göre 25 kat daha fazla akciğer kanserine yakalanma riski olduğu saptanmıştır.

Sigara kullanımı sadece akciğer kanserinin değil yemek borusu ve ağız kanseri gibi başka kanser türlerinin de sebebidir. Pasif içicilik de akciğer kanseri riskinde artışa neden olur. Eşleri sigara içen kadınların içmeyenlere göre %25 oranında daha fazla akciğer kanserine yakalanma riski taşıdığı saptanmıştır.

Akciğer kanserinin diğer bir nedeni ise asbest maruziyetidir. Asbest, kanserojen özellikleri olan ısıya ve aşınmaya dayanıklı, lifli yapıda bir mineraldir. Zararlı etkileri bilinmediği dönemlerde ısı ve ses yalıtımı için yaygın şekilde kullanılan asbest, şimdilerde sökümü sırasında işçiler zararlı etkilerine maruz kalmaktadır.

Akciğer kanserinin türleri nelerdir? 


Akciğerde başlayıp çevre doku ve organlara yayılan kansere birincil akciğer kanseri denir. Kanser, vücudunuzdaki başka bir yerde başlayıp akciğerlerinize yayılırsa, buna ise sekonder akciğer kanseri adı verilir.

Farklı primer akciğer kanseri türleri vardır ve bunlar küçük hücreli akciğer kanseri ve küçük hücreli olmayan akciğer kanseri şeklinde iki ana gruba ayrılır. Her 100 vakadan yaklaşık 12 tanesi küçük hücreli akciğer kanseri grubunda bulunur (%12). Genellikle sigara içmekten kaynaklanır ve çok erken dönemde yayılma eğilimi gösterir.

Akciğer kanserinin büyük bir çoğunluğu ise küçük hücreli olmayan kanserlerden meydana gelir (%88). Bu gruptaki kanserler biraz daha selim özellikler gösterir. Üç yaygın alt türü vardır. Benzer şekilde davrandıkları ve tedaviye benzer şekilde cevap verdikleri için birlikte gruplandırılırlar. Bu üç kanser türü adenokarsinom, skuamöz hücreli karsinom ve büyük hücreli karsinom şeklinde sıralanır.

Akciğer kanserinin tanısı nasıl konulur?


Risk grubunda olan kişiler düşük doz bilgisayarlı tomografi ile yıllık akciğer kanseri taraması yaptırmayı düşünebilirler. Akciğer kanseri taraması genellikle uzun yıllar boyunca yoğun olarak sigara içen ve sağlıklı olan 55 yaş ve üstü kişilere önerilir.

Akciğer kanserini işaret eden belirti ve bulgularınız varsa doktorunuz bazı tetkikler isteyebilir. Gerekli görülürse akciğer grafisi ya da bilgisayarlı tomografi çekilebilir. Balgamlı öksürüğünüz varsa balgam örneği alınarak laboratuvarda incelenir.

Anormal hücrelerden oluşan doku örneği biyopsi adı verilen bir yöntemle çıkarılarak incelenebilir. Yapılan testler sonucunda tanı konur. Akciğer kanseri evreleri ve türünün neler olduğu tespit edilir ve tedavi planlanır.

Akciğer kanserinde tedavi yöntemleri


Akciğer kanseri tedavisi genel sağlık durumunuz, kanserin türü ve evresi gibi bir dizi faktöre bağlı olarak değişkenlik gösterir. Cerrahi, radyoterapi, kemoterapi, immünoterapi gibi farklı tedavi seçenekleri vardır. Bu tedaviler tek başına ya da birkaçının kombinasyonu şeklinde uygulanabilir. Eğer akciğer kanseri risk grubunda yer alıyorsanız düzenli tarama planı için bir sağlık kuruluşuna başvurmanızı tavsiye ederiz.

Bronkoskopi


Bronş adı verilen hava yollarının gözle görülerek incelenmesini sağlayan bir işlemdir. Bronkoskop adı verilen ucunda kamera olan ince ve bükülebilir bir cihaz kullanılır. Bu cihaz ile( gerekli uyuşturma sağlandıktan sonra)  ağız ve ya burundan girilerek boğaz ve ses telleri geçildikten sonra hava yollarına ulaşılır.

Amaç

Akciğer ile ilgili  nedeni açıklanamayan kan tükürme, hırıltılı solunum ,inatçı öksürük, nefes darlığı gibi yakınmaların değerlendirilmesinde bronkoskopi kullanılabilir. Hava yolları gözlemlendikten sonra  infeksiyon, kanser veya diğer hastalıkların tanısı koyabilmek için doku örneği ve veya sıvı  alınabilir.

Akciğerlerin bir bölümünün havalanmasının tamamen ortadan kalktığı durumlarda buna yol açan ve hava yollarını tıkayan  mukus (koyu yapışkan balgam)  tıkaçı, yabancı cisim, tümör vb gibi etkenlerin saptanması, tanısı ve/veya  tedavisi için bronkoskopi kullanılabilir.

Görüntüleme yöntemleri ( düz akciğer filmi, tomografi vb) ile tespit edilen bulguların değerlendirilmesinde  bronkoskopi kullanılarak sıvı ya da doku örneği alınabilir.

Bir hastalığın tedavisi amacı ile çeşitli girişimlerde (yabancı cisim çıkarma, kanama kontrolü, elektrokoter (ısı ile yakma), dondurma (lokal soğuk uygulaması), lazer, genişletme, stent-protez yerleştirme, ışın tedavisi vb.) bulunmak için bronkoskopi kullanılabilir.

Uygulama öncesi


Muayeneden bir önceki gece hafif yiyecekler yenmelidir.

İşlem öncesi 8 saat herhangi bir şey yiyip içilmemelidir.

Kullanmak zorunda olduğunuz (aspirin, kumadin gibi kan sulandırıcılar, tansiyon ve kalp ilaçları, şeker hastalığı ile ilgili ilaçlar vb) ilaç ya da ilaçlar var ise bu doktorunuza bildirilmelidir.

Uygulama günü  mümkün olduğunca rahat giysiler giyinmeli,mücevher, gözlük, kontakt lens ve diş protezi gibi  malzemeler  önceden çıkarılmalıdır.

Uygulamaya gelirken size yardımcı olabilecek bir yakınınızın ve eski dosya ve filmlerinizin yanınızda olması gereklidir.

Uygulama

Hastanın yapılacak işlemden rahatsızlık duymaması, ve öksürük hissinin kaybolması amacı ile kişinin  boğaz-üst solunum yolları lokal (bölgesel) ve hastanın kendisi damar yolundan verilen çeşitli ilaçlar ile uyuşturulur.  İhtiyaç duyulan hallerde bronkoskopi işlemi tıpkı bir ameliyat gibi genel anestezi altında, yani hasta tamamen uyutularak (bilincini kaybederek) de yapılabilir. Bronkoskopi işlemi süresince hastanın oksijenlenme düzeyi, hava alıp verme etkinliği, nabız sayısı, tansiyon gibi hayati bilgileri uygun biçimde takip edilir.

Uygulama Sonrası

İşlem sonrası hasta 2-4 saat arası gözetim altında tutulur.
uygulama sonrasında verilen ilaçlar nedeniyle  24 saat süreyle araba kullanılmamalı ve hukuken bağlayıcılığı olan belgeler imzalanmamalıdır.
Boğazınızın uyuşukluğu geçinceye kadar (yaklaşık 3 saat) bir şey yiyip içilmemelidr.
İşlem sırasında ve sonrasında  boğazda yanma, gıcıklanma, ses kısıklığı, hafif ateş, hafif kanlı balgam gelmesi gibi problemleriniz olabilir. Bu problemleriniz 24-48 saat içinde
geçmezse, göğüs ağrısı nefes darlığı gibi şikayetler veya  aniden fazla miktarda kan tükürmesi olursa doktorunuza bildirilmelidir.