sat─▒r aras─▒

Ar─▒ Fobisi (Ar─▒ Korkusu) Nas─▒l Yenilir?

Böcekler ve di─čer omurgas─▒z canl─▒lara kar┼č─▒ genellikle ho┼članmama, tiksinme ve korku gibi olumsuz duygular beslenmektedir.

Ar─▒lar da kar┼č─▒la┼č─▒ld─▒─č─▒nda korku ve endi┼če duyulan böcekler s─▒n─▒f─▒nda yer almaktad─▒r. “Ar─▒ korkusu ne demek?” sorusuna ar─▒lara kar┼č─▒ duyulan fobik tipte korku oldu─ču cevab─▒ verilebilir. Bu korkuya t─▒p dilinde “apifobi” veya “melissafobi” denilmektedir.

Ar─▒lar ve di─čer hayvanlara kar┼č─▒ olu┼čan korku, tiksinme gibi olumsuz tutumlar─▒n hayvanlara kar┼č─▒ kendini savunmak veya hastal─▒klar ile enfeksiyonlardan kaç─▒nmak için potansiyel olarak tehlikeli türlere bedeni ve psikolojiyi haz─▒rlamaya yönelik biyolojik bir yak─▒nl─▒ktan kaynakland─▒─č─▒ varsay─▒lmaktad─▒r.

Ar─▒ korkusu özgün fobiler aras─▒nda yer alan bir fobi durumudur. Yani normal ┼čartlar alt─▒nda zararl─▒ ya da tehlikeli olmayan bir nesne veya duruma kar┼č─▒ yo─čun ve a┼č─▒r─▒ bir biçimde mant─▒ks─▒z bir korku duyulmas─▒n─▒ içermektedir.

Ar─▒ fobisine sahip ki┼čiler ar─▒ ile kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kald─▒klar─▒ zaman panik atak hastal─▒─č─▒na benzer semptomlar göstermektedirler.

Ar─▒ korkusu tedavi edilebilir rahats─▒zl─▒klar aras─▒nda yer almaktad─▒r. Tedavide en çok psikoterapik yöntemler kullan─▒lmaktad─▒r.

Ar─▒ Fobisi (Ar─▒ Korkusu) Nedir?

Ar─▒lar ekosistemin devaml─▒l─▒─č─▒n─▒ sa─člayan oldukça önemli görevleri olan canl─▒lard─▒r. Ar─▒lar sadece ya┼čam alanlar─▒na müdahale edildi─činde ve tehdit edildiklerinde sokma e─čilimine sahip canl─▒lard─▒r.

Ar─▒ alerjisi olmayan insanlarda sokma sonras─▒ semptomlar k─▒zar─▒kl─▒k, ┼či┼člik ve s─▒zlama ┼čeklinde a─čr─▒ gibi basit düzey tepkilerle s─▒n─▒rl─▒ kalmaktad─▒r.

Fakat tüm bunlara ra─čmen bu canl─▒lar baz─▒ ki┼čilerde korkuya sebep olmaktad─▒r. “Ar─▒ korkusu nedir?” sorusuna ar─▒lara kar┼č─▒ duyulan korkuya dayal─▒ bir fobidir cevab─▒ verilebilir. Bu fobinin görülme s─▒kl─▒─č─▒ oldukça fazlad─▒r.

Apifobinin derecesine göre insanlar─▒n ar─▒lara verdi─či tepkiler de─či┼čiklik göstermektedir. ─░leri derece apifobiye sahip ki┼čiler için korku kayna─č─▒yla kar┼č─▒ kar┼č─▒ya gelmedikleri ve ar─▒ foto─čraf─▒ görme, ar─▒n─▒n kanat ç─▒rpma sesini duyma gibi durumlarda dahi kayg─▒ ve korku belirtileri ortaya ç─▒kabilmektedir.

Ar─▒ fobisine sahip olan insanlar ar─▒lara kar┼č─▒ normal düzeyde bir korku beslemezler.

Besledikleri korku anormal derecede yüksektir. Bu korku gerçek bir tehdit durumunun gerektirdi─činden çok daha fazlas─▒d─▒r. Ar─▒ korkusu olan insanlar da di─čer fobilerin aksine bu korkular─▒n─▒n yersiz oldu─čunun fark─▒ndad─▒rlar fakat istemsiz olarak bu korku durumunun olu┼čtu─čunu dü┼čünürler.

Ar─▒ Fobisi (Ar─▒ Korkusu) Neden Olur?

Ar─▒ Fobisi (Ar─▒ Korkusu) Neden Olur?

Ar─▒ korkusunun neden olu┼čtu─čuna dair birden fazla görü┼č mevcuttur. Bu görü┼čler aras─▒nda ┼čunlar yer almaktad─▒r:

  • Do─črudan ö─črenme deneyimleri: Korkulan nesne veya durumla ilgili daha önce travmatik bir deneyime sahip olan insanlar ar─▒ fobisine sahip olma e─čilimi gösterirler. Özellikle çocukluk ça─č─▒nda ar─▒ taraf─▒ndan sokulmu┼č insanlarda ar─▒ korkusuna oldukça s─▒k rastlanmaktad─▒r.
  • Gözlemsel ö─črenme deneyimleri: Bir fobinin olu┼čumunda sadece fobik faktörle kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kalm─▒┼č olman─▒n etkisi yoktur. Kimi durumlarda ba┼čka birinin ya┼čad─▒─č─▒ kötü tecrübeleri görmek veya duymak da fobinin olu┼čumuna zemin haz─▒rlamaktad─▒r. Kendisinin ar─▒yla herhangi bir kötü tecrübesi olmamas─▒na kar┼č─▒n ba┼čka birinin ar─▒ taraf─▒ndan sokuldu─čunu gören ki┼čilerde de ar─▒ fobisi aç─▒─ča ç─▒kmaktad─▒r.
  • Bilgilendirici ö─črenme: Ar─▒lar hakk─▒nda bilgilendirici kanallardan yap─▒lan ve ar─▒lar─▒n tehlikeli özelliklerinin vurguland─▒─č─▒ kitap, televizyon gibi kaynaklar─▒ takip etmek ki┼čide apifobi olu┼čumuna sebep olabilmektedir.
  • Evrimsel özellik: ─░nsanlar ilkel ça─člardan bu yana y─▒rt─▒c─▒lardan ve zarar vericilerden kaç─▒nmaya yönelik bir tutum içine girmi┼člerdir. ─░nsanlar─▒n tehlikelere kar┼č─▒ haz─▒rl─▒kl─▒ olmas─▒n─▒ sa─člayan bu tutumun evrimsel bir özellik oldu─ču ve geçmi┼č nesillerden kal─▒t─▒ld─▒─č─▒ dü┼čünülmektedir.

Ar─▒ Fobisi (Ar─▒ Korkusu) Belirtileri Nelerdir?

Apifobinin vücutta hem fiziksel hem de psikolojik etkileri olmaktad─▒r. Bu etkilerden as─▒l sorumlu bile┼čenin kortizol oldu─ču dü┼čünülmektedir.

Apifobiye sahip insanlar ar─▒yla kar┼č─▒la┼čt─▒klar─▒ anda yüksek oranda kortizol salg─▒lamaktad─▒r.

Stres hormonu olarak bilinen kortizol vücutta stres ve kayg─▒ olu┼čumunu tetiklemektedir. Hatta bu anksiyete ve stres durumuna ba─čl─▒ olarak ki┼čide kas gerginlikleri ve a─čr─▒lar─▒ olu┼čabilmektedir. Ar─▒ korkusunun di─čer belirtileri aras─▒nda ise ┼čunlar yer almaktad─▒r:

  • Kalp at─▒m h─▒z─▒nda ve nab─▒zda artma,
  • Ba┼č dönmesi ve mide bulant─▒s─▒,
  • S─▒cak basmas─▒ veya terleme,
  • Gö─čüs s─▒k─▒┼čmas─▒,
  • Otokontrolü kaybetme,
  • Bo─čulma hissinin olu┼čmas─▒,
  • Titreme,
  • En kötü senaryolar─▒ dü┼čünme ve bu dü┼čünmek durumunu durduramama,
  • Mideye kramp girmesi,
  • Ba┼č a─čr─▒s─▒,
  • Uyu┼čma, i─čnelenme ve kar─▒ncalanma hissi,
  • A─č─▒zda kuruma,
  • Kulaklarda ç─▒nlama hissi,
  • Kafa kar─▒┼č─▒kl─▒─č─▒,
  • Yön tayin etmede zorluk ya┼čamak.

Ar─▒ Fobisi (Ar─▒ Korkusu) Nas─▒l Yenilir?

“Ar─▒ korkusu ne demek?" sorusundan sonra cevab─▒ en çok ara┼čt─▒r─▒lan soru, ar─▒ korkusunun nas─▒l yenildi─či sorunudur.

Ar─▒ korkusu konusunda profesyonel yard─▒m almak en iyi seçenek olsa da bu yard─▒m─▒n al─▒namad─▒─č─▒ veya bir süre kendi kendine bu kornunun kontrol alt─▒nda tutulmas─▒n─▒n istendi─či durumlarda a┼ča─č─▒daki seçenekler uygulanabilir:

  • Ar─▒lar hakk─▒nda bilgi edinmek: Ar─▒lar hakk─▒nda gerçek ve do─čru bilgi edinmek bu fobinin yenilmesinde fayda sa─člayabilmektedir. Ar─▒lar─▒n etraf─▒nda ne ┼čekilde güvende bulunulaca─č─▒, ar─▒lar─▒n hangi durumlarda zarar verece─či gibi bilgilerin ö─črenilmesi ki┼činin kendisini güvende hissetmesine yol açmaktad─▒r.
  • Görselle┼čtirme tekni─či ile korkuyla yüzle┼čmek: Bir ar─▒ ile kar┼č─▒la┼č─▒ld─▒─č─▒nda nas─▒l davranaca─č─▒n─▒ göz önüne getirmek ki┼činin bu korkuyla yüzle┼čmesini sa─člayarak ba─č─▒┼č─▒kl─▒k olu┼čturmas─▒na yard─▒mc─▒ olabilmektedir.
  • Ayn─▒ fobiye sahip insanlarla bir araya gelmek: Fobileri olan di─čer insanlarla konu┼čmak ve onlardan bir ┼čeyler ö─črenmek korkunun yenilmesi konusunda yard─▒mc─▒ olabilir.
  • Genel sa─čl─▒─ča dikkat etmek: Sa─čl─▒kl─▒ ya┼čam tarz─▒n─▒ benimsemek ki┼čiyi sa─čl─▒kl─▒ tutarak kayg─▒ ve korku durumunun kontrol alt─▒nda tutulmas─▒n─▒ sa─člayabilir. Düzenli egzersiz yapan ki┼čiler panik ata─č─▒n fiziksel duygular─▒na kar┼č─▒ daha az duyarl─▒ hale gelebilir ve bu da korkuyu azaltabilir.

Ar─▒ Fobisi (Ar─▒ Korkusu) Tedavisi

Ar─▒ Fobisi (Ar─▒ Korkusu) Tedavisi

Ar─▒ korkusunun tedavisi için genellikle psikoterapik yöntemler tercih edilmektedir. Ar─▒ korkusu için ilaç kullan─▒m─▒ ise mümkün oldu─čunca tercih edilmemektedir. Ar─▒ fobisinin tedavisinde kullan─▒lan yöntemler aras─▒nda ┼čunlar yer almaktad─▒r:

  • Bili┼čsel davran─▒┼čç─▒ terapi (BDT): Bili┼čsel davran─▒┼čç─▒ terapi fobilerin tedavisinde oldukça s─▒k yararlan─▒lan bir psikoterapi türüdür. BDT sa─čl─▒ks─▒z, zararl─▒ dü┼čünce ve davran─▒┼č kal─▒plar─▒n─▒ olumlular─▒yla de─či┼čtirmeyi hedefler. BDT teknikleri aras─▒ndan en s─▒k tercih edilen ise maruz b─▒rakma terapisidir. Maruz b─▒rakma terapisi ki┼čiyi korkunun kayna─č─▒ ile ba┼č ba┼ča b─▒rakarak yava┼č yava┼č tan─▒┼čt─▒rmay─▒ ve ba─č─▒┼č─▒kl─▒─č─▒ artt─▒rmay─▒ amaçlar
  • Grup terapisi: Ayn─▒ korkuya sahip insanlarla ba─člant─▒ kurmak güven verici ve motive edici olabilir. Grup terapileri, apifobi ile u─čra┼čan bireylerin tecrübelerini, stratejilerini ve ba┼ča ç─▒kma yollar─▒n─▒ payla┼čabilecekleri etkile┼čim ortam─▒ yarat─▒r. Apifobisinden kurtulan insanlardan haberdar olmak ki┼či için umut verici olabilir. Destek gruplar─▒ ayr─▒ca, belirli rahatlama teknikleri veya ar─▒lar için güvenli aç─▒k hava etkinlikleri önermek gibi ar─▒larla ilgili korkuyu yönetmek için pratik uygulamalar─▒n yap─▒ld─▒─č─▒ bir yer olabilir.
  • ─░laç tedavisi: ar─▒ fobisi için genellikle ilaçl─▒ tedavi tercih edilmez. Fakat yüksek anksiyete ve kayg─▒y─▒ kontrol alt─▒na almak için nadiren sakinle┼čtirici özellikteki ilaçlardan yararlan─▒labilir.

A─▒ Fobisi (Ar─▒ Korkusu) Hakk─▒nda S─▒kça Sorulan Sorular

Ar─▒ Fobisi (Ar─▒ Korkusu) Hastal─▒─č─▒ için Hangi Bölüme Gidilir?

Fobiye sahip olan insanlar genellikle fobik olduklar─▒n─▒n fark─▒ndad─▒rlar. Fobiler kimi zaman hayat─▒ oldukça k─▒s─▒tlayabilmektedir. Bu yüzden tedavi edilmeleri büyük önem ta┼č─▒maktad─▒r. Ar─▒ fobisine sahip ki┼čiler psikiyatristlerden veya psikologlardan profesyonel destek alabilirler. Psikiyatrist ile görü┼čme yapmak isteyen ki┼čiler hastanelerin ruh ve sinir hastal─▒klar─▒ bölümünden randevu alabilirler.

Ar─▒ Fobisi (Ar─▒ Korkusu) Yenmek ─░çin Ne Yapmal─▒y─▒m?

Ar─▒ korkusunu yenmek için gev┼čeme tekniklerini kullan─▒labilir. Derin nefes alma, meditasyon ve yoga gibi fark─▒ndal─▒k egzersizleri korku duygusunun ve kayg─▒lanman─▒n azalmas─▒n─▒ sa─člamaktad─▒r. Ayr─▒ca ar─▒lar ile ilgili do─čru kaynaklardan do─čru bilgiler edinmek de korku kayna─č─▒yla kar┼č─▒la┼č─▒ld─▒─č─▒ anda güvende hissetmeye katk─▒da bulunabilir.

En ├çok Okunan Sa─čl─▒k Rehberi Yaz─▒lar─▒m─▒z

Sosyal Medya Hesaplar─▒m─▒z:
Facebook | Instagram | YouTube | LinkedIn

Uzm. Klnk. Psk.
Ceren Kaya
Psikoloji
Medical Park Antalya
359

Bu i├žeri─čin geli┼čtirilmesinde Medical Park Yay─▒n Kurulu katk─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r.
Sayfa i├žeri─či sadece bilgilendirme ama├žl─▒d─▒r. Sayfa i├žeri─činde tedavi edici sa─čl─▒k hizmetine y├Ânelik bilgiler i├žeren ├Âgelere yer verilmemi┼čtir. Tan─▒ ve tedavi i├žin mutlaka hekiminize ba┼čvurunuz.