sat─▒r aras─▒

Bal─▒k Pulu Hastal─▒─č─▒ Nedir? Bal─▒k Pulu Hastal─▒─č─▒ Neden Olur?

Halk aras─▒nda bal─▒k pulu hastal─▒─č─▒ olarak bilinen iktiyozis vulgaris, nadir görülen genetik geçi┼čli bir deri hastal─▒─č─▒d─▒r. ─░lk olarak 1771 y─▒l─▒nda Edward Lambert isimli hastada tan─▒mlanm─▒┼čt─▒r. ─░leri düzeyde cilt lezyonlar─▒ saptanan bu hasta kirpi adam olarak tan─▒mlanm─▒┼č ve hastal─▒k 3 ku┼čak ailesinde de görülmü┼čtür. Toplumda oldukça nadir görülen bir hastal─▒kt─▒r. Baz─▒ yay─▒nlarda 250 hastada 1 görüldü─čü bildirilmi┼č olsa da genellikle hafif tipleri daha yayg─▒n olarak görülür. 

Bal─▒k Pulu Hastal─▒─č─▒ Nedir?

Bal─▒k pulu hastal─▒─č─▒ genetik geçi┼čli bir hastal─▒k olmakla birlikte baz─▒ vakalarda genetik geçi┼č olmadan da görülebilir. Bu ┼čekilde olan hastal─▒─ča kazan─▒lm─▒┼č bal─▒k pulu hastal─▒─č─▒ denir. Normal bireylerde cildin yüzeyindeki epidermis hücreleri sürekli yenilenir; olu┼čan ölü epidermis hücreleri dökülerek cilt yüzeyi sürekli yenilenir. Bal─▒k pulu hastal─▒─č─▒na sahip bireylerde ciltte olu┼čan ölü deri hücreleri dökülemez ve at─▒lamaz. Bu durumda ölü deri hücreleri cilt yüzeyinde birikip yamalar halinde kal─▒n, kuru bir tabaka olu┼čtururlar. Yamalar halinde olu┼čan bu ölü hücre katmanlar─▒ bal─▒k puluna benzedi─či için bu hastal─▒─ča bal─▒k pulu hastal─▒─č─▒ ismi verilmi┼čtir.  

Bal─▒k Pulu Hastal─▒─č─▒ Belirtileri Nelerdir?

Bal─▒k pulu hastal─▒─č─▒ bir deri hastal─▒─č─▒ oldu─ču için bütün semptomlar deriyle alakal─▒d─▒r. Saçl─▒ deride pul pul bir görünüm mevcuttur. Tüm vücutta poligon ┼čeklinde kal─▒n deri katmanlar─▒ vard─▒r. Bu katmanlar genellikle kahverengi olmakla birlikte gri ya da beyaz da görünebilir. Cilt ileri düzeyde kal─▒nla┼čm─▒┼čt─▒r ve kurudur. Kuruluk sebebiyle ka┼č─▒nt─▒ ya┼čanabilir. Bu hastalarda terleme problemi de mevcuttur. Bal─▒k pulu hastal─▒─č─▒na sahip bireyler terleyemezler.

─░ktiyozis vulgaris hastalar─▒n─▒n ┼čikayetleri tipik olarak k─▒┼č aylar─▒nda kötüle┼čir. K─▒┼č aylar─▒nda hava so─čuk ve daha kuru oldu─ču için ciltte kuruma ve ka┼č─▒nma ┼čikayetleri artar. Kurula┼čm─▒┼č ve sertle┼čmi┼č ciltten kaynakl─▒ yamalar genellikle dirsekte ve alt bacaklarda izlenir. Genellikle ciltte kal─▒n koyu renkli segmentler mevcuttur. Daha ciddi seviyede olan hastalarda ayak tabanlar─▒nda ve de avuç içlerinde derin a─čr─▒l─▒ çatlaklar geli┼čir. 

Bal─▒k Pulu Hastal─▒─č─▒ Nedenleri Nelerdir?

Bal─▒k pulu hastal─▒─č─▒ do─čumdan itibaren görülebildi─či gibi çocukluk ça─č─▒n─▒n ilk bir kaç y─▒l─▒nda da ortaya ç─▒kabilir. Tipik olarak erken çocukluk y─▒llar─▒nda kaybolur. Baz─▒ bireylerde ya┼čamlar─▒ süresince bir daha asla semptomlar ortaya ç─▒kmayabilir. Baz─▒ bireylerde ise eri┼čkin ça─čda semptomlar geriye dönebilir. 

Bir çok deri hastal─▒─č─▒nda oldu─ču gibi bal─▒k pulu hastal─▒─č─▒n─▒n geçi┼činde genetik faktörler önemli rol oynar. Hastal─▒─č─▒n genetik geçi┼či otozomal dominant olarak gerçekle┼čir. Bu çocu─ča hastal─▒─č─▒n geçmesi için sadece bir ebeveynin mutasyon geçirmi┼č gene sahip olmas─▒n─▒n yeterli olmas─▒ anlam─▒na gelir. Bal─▒k pulu hastal─▒─č─▒na sahip otosomal dominant geçi┼čli anne babalar─▒n çocuklar─▒nda bu hastal─▒─č─▒n görülme ihtimali %100'dür. 

Baz─▒ nadir durumlarda genetik geçi┼č olmadan da bireylerde bu hastal─▒k geli┼čebilir. Kanser, böbrek yetmezli─či veya tiroid hastal─▒klar─▒ gibi durumlarda genetik mutasyon olmadan da bal─▒k pulu hastal─▒─č─▒ ortaya ç─▒kabilir. Baz─▒ ilaçlar─▒n al─▒nmas─▒ sonras─▒nda da bildirilen hastalar mevcuttur. Bu ilaçlar─▒n ciltte ba┼člatt─▒─č─▒ enflamasyonun yay─▒lmas─▒ ve alevlenmesiyle hastal─▒─č─▒n ba┼člad─▒─č─▒ dü┼čünülmektedir. 

Bal─▒k pulu hastal─▒─č─▒ atopik dermatid ya da keratosis pilaris gibi baz─▒ deri hastal─▒klar─▒na ba─čl─▒ olarak da ortaya ç─▒kabilir. Atopik dermatid halk aras─▒nda egzema olarak bilinen oldukça s─▒k rastlanan k─▒rm─▒z─▒ ka┼č─▒nt─▒l─▒ deri lezyonlar─▒yla karakterize bir hastal─▒kt─▒r.

Bal─▒k Pulu Hastal─▒─č─▒ Çe┼čitleri Nelerdir?

Genetik geçi┼čli bir hastal─▒k olan bal─▒k pulu hastal─▒─č─▒n─▒n semptom ve klinik tablolar─▒ benzer olmakla birlikte genetik geçi┼č aç─▒s─▒ndan farkl─▒l─▒klar ta┼č─▒yan bir kaç tipi mevcuttur. Genellikle otozomal dominant geçi┼č gösteren tipi yayg─▒n olarak görülmesine ra─čmen Y kromozumuna ba─čl─▒ olarak ta┼č─▒nan bir formu da mevcuttur. Bu formda sadece erkek çocuklar hasta olurlar. Genetik geçi┼čin haricinde baz─▒ hastal─▒klar sonras─▒nda kazan─▒lm─▒┼č hastal─▒k çe┼čitleri de mevcuttur. 

Bal─▒k Pulu Hastal─▒─č─▒ Tan─▒s─▒ Nas─▒l Konulur? 

Cilt hastal─▒klar─▒ konusunda uzmanla┼čan dermatologlar ilk gördükleri anda bu hastal─▒─č─▒n tan─▒s─▒n─▒ koyabilir. Hastalar─▒n aile hikayeleri, çocukluk ça─č─▒na ait anamnezleri sorgulanarak tan─▒ kesinle┼čtirilir. Kan testleri uygulanabilir. Ciltte görülen lezyonlardan biyopsi yap─▒larak kein tan─▒ konulur. Ay─▒r─▒c─▒ tan─▒ özellikle benzer lezyonlara sahip olabilecek Psöriazis yani Sedef Hastal─▒─č─▒ aras─▒nda yap─▒l─▒r. Cilt biyopsisi bu iki hastal─▒─č─▒n ayr─▒m─▒n─▒ yapar. 

Bal─▒k Pulu Hastal─▒─č─▒n─▒n Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Günümüzde hali haz─▒rda bal─▒k pulu hastal─▒─č─▒n─▒n kesin bir tedavisi yoktur. Bununla birlikte semptomlar─▒n giderilmesine yönelik tedaviler uygulan─▒r. Bu tedavi yöntemine antisemptomatik tedavi ad─▒ verilmektedir. 

Banyodan sonra cilt lezyonalr─▒n sert bir sünger ya da ponza ta┼č─▒yla ovulmas─▒ ölü dokunun dökülmesine yard─▒mc─▒ olabilir. Üre ya da propilen glikol içerin nemlendiricilerin düzenli olarak ve sürekli uygulanmas─▒ gerekir. Bu kimyasallar derinin nemli kalmas─▒na yard─▒mc─▒ olur. Üre, laktik asit ya da salisilik asit gibi ürünlerin kullan─▒lmas─▒ ölü deri hücrelerinin dökülmesine yard─▒mc─▒ olabilir. 

Bal─▒k pulu hastalar─▒na evde sürekli hava nemlendirici kullanmalar─▒ önerilir. Kuru hava bu hastal─▒─č─▒n en büyük dü┼čman─▒ oldu─ču için özellikle k─▒┼č aylar─▒nda kaloriferli evlerde kuruyan havay─▒ nemlendirmek derinin de kurumas─▒n─▒ engeller. 

Cilt hastal─▒klar─▒ uzmanlar─▒ da cildi nemlendirmeye, ölü deriden kurtulmaya, ciltteki enflamasyonu ve ka┼č─▒nt─▒y─▒ azaltmaya yard─▒mc─▒ olacak kremler ya da ilaçlar reçete ederler. Anti-aging yani ya┼članma kar┼č─▒t─▒ kozmetik maddeler içinde de kullan─▒lan laktik asit ve / veya alfa hidroksik asit içeren kremlerin faydal─▒ oldu─ču gösterilmi┼čtir. Bunlara ek olarak vücudun deri hücresini azaltmaya yönelik olarak Retinoidler kullan─▒labilir. Bu madde A vitamininin bir türevi olup dudak ┼či┼čmesi ya da saç kayb─▒ gibi baz─▒ yan etkilere sahiptir. Gebelikte al─▒nmas─▒ önerilmez. 

Bal─▒k Pulu Hastal─▒─č─▒nda Nelere Dikkat Edilmelidir?

Son y─▒llarda yap─▒lan bir çok ara┼čt─▒rmada diyetin cilt hastal─▒klar─▒yla olan ilgisi ara┼čt─▒r─▒l─▒yor. Baz─▒ besinler alerjik reaksiyonlara daha s─▒k sebep oldu─ču için cilt lezyonlar─▒n─▒n da artmas─▒na sebep olurlar. F─▒st─▒k, Süt, yumurta, bu─čday, soya, bal─▒k, kabuklu deniz ürünleri, susam gibi besinler en alerjik besinler olarak kabul edilirler. Bu besinlerin yan─▒ s─▒ra ki┼čiye özel spesifik alerjen besinler de olabilir. Bireyin cilt lezyonlar─▒n─▒ artt─▒racak besinleri fark etmesi ve de bu besinlerden uzak durmas─▒ uzun dönemde rahatlama sa─člar. Beslenmeye verilen önemin haricinde ┼čifal─▒ sular bal─▒k pulu hastal─▒─č─▒nda cilt lezyonlar─▒n─▒ yumu┼čatmay─▒ sa─člayabilir. Fakat çok s─▒cak suyla banyo yapmaktan kaç─▒n─▒lmal─▒d─▒r. Cildi kurutucu sert sabunlardan, alkol ve parfüm içeren temizleme maddelerinden kaç─▒n─▒lmal─▒d─▒r. Cildi kuruturken havluyla ovmak yerine cildin üzerine yumu┼čak dokunu┼člarla vurarak kurutma daha faydal─▒d─▒r. Her banyodan sonra muhakkak nemlendirici krem veya losyonlar kullan─▒lmal─▒d─▒r. Bal─▒k pulu hastal─▒─č─▒na sahip bireyler muhakkak oda nemlendiricileri ile bulunduklar─▒ ortam─▒n nem oran─▒n─▒ artt─▒rmal─▒d─▒rlar. 

Bal─▒k pulu hastal─▒─č─▒ ile ya┼čamak bireyin ya┼čam kalitesini belirgin oranda dü┼čüren oldukça zor bir süreçtir. Lezyonlar─▒n ka┼č─▒nt─▒s─▒, terleyememenin verdi─či s─▒k─▒nt─▒lar, güne┼čli ya da so─čuk havalarda d─▒┼čar─▒ ç─▒kman─▒n güçlükleri gibi durumlar─▒n yan─▒ s─▒ra deri lezyonlar─▒n─▒n görüntüsü de kozmetik aç─▒dan özellikle çocuklarda s─▒k─▒nt─▒ yaratabilir. Bu gibi durumlarda gerek uzmanlardan gerekse sosyal destek gruplar─▒ndan yard─▒m almak özgüven kazan─▒m─▒ ve psikolojik destek aç─▒s─▒ndan önem arz etmektedir. 

Cildinizde yeni ortaya ç─▒kan benzer lezyonlar fark ettiyseniz vakit kaybetmeden cildiye uzman─▒ndan randevu almay─▒ ihmal etmeyiniz. 

En ├çok Okunan Sa─čl─▒k Rehberi Yaz─▒lar─▒m─▒z

Sosyal Medya Hesaplar─▒m─▒z:
Facebook | Instagram | YouTube | LinkedIn

Uzm. Dr.
Ufuk Kavuzlu
Dermatoloji (Cildiye)
VM Medical Park Mersin
112351

Bu i├žeri─čin geli┼čtirilmesinde Medical Park Yay─▒n Kurulu katk─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r.
Sayfa i├žeri─či sadece bilgilendirme ama├žl─▒d─▒r. Sayfa i├žeri─činde tedavi edici sa─čl─▒k hizmetine y├Ânelik bilgiler i├žeren ├Âgelere yer verilmemi┼čtir. Tan─▒ ve tedavi i├žin mutlaka hekiminize ba┼čvurunuz.