sat─▒r aras─▒

Ba┼čar─▒s─▒zl─▒k Korkusu Nas─▒l Yenilir?

─░nsanlar─▒n ba┼čar─▒ üzerine ilerledikleri yolda, yapt─▒klar─▒ davran─▒┼čta itici bir güç olan ve ba┼čar─▒y─▒ belli bir oranda etkileyebilen güçlü bir duygu vard─▒r ki bu duygunun ad─▒ da ba┼čar─▒s─▒zl─▒k korkusudur.

Ba┼čar─▒s─▒zl─▒k korkusu, ki┼čiden ki┼čiye varl─▒─č─▒ de─či┼čebilen bir duygu durumudur. Her insanda farkl─▒ bir çerçevede kendini gösterebilir.

Ki┼činin ba┼čar─▒s─▒zl─▒─č─▒ nas─▒l tan─▒mlad─▒─č─▒ ve nas─▒l deneyimledi─čine göre ki┼čide kendini gösteren bu duygu bireysel yeterlilik ile ilgili sosyal ortamlarda nas─▒l dü┼čündü─čü, nas─▒l bir hissiyata vard─▒─č─▒ ve nas─▒l hareket etti─či konusunda ki┼čide kendini ┼čekillendirebilir.

Yüksek bir ba┼čar─▒s─▒zl─▒k korkusuna sahip olan biri için ba┼čar─▒s─▒zl─▒k, hem sosyal hayatta hem de i┼č hayat─▒nda geni┼č bir çerçevede yetersizlik hissine yol açabilir.

Bundan dolay─▒ ki┼či, benli─činin sevilmeye lay─▒k olmad─▒─č─▒n─▒ ve yaln─▒z kalma ihtimalini kafas─▒nda kurabilir. Ba┼čar─▒s─▒zl─▒k deneyiminin insanlara ac─▒ verdi─či dü┼čünülürse ki┼činin ba┼čar─▒l─▒ olabilece─či bir ortamda alg─▒sal ve bili┼čsel olarak ba┼čar─▒s─▒zl─▒kla ilgili baz─▒ dü┼čüncelere yönelebilir.

Hatta ki┼či belirledi─či bir göreve ba┼člamadan önce ya da görev esnas─▒nda bir kayg─▒ duygusuna kap─▒labilir ve bu duygudan fiziksel ya da zihinsel olarak da etkilenebilir. Bunun sonucunda ba┼člad─▒─č─▒ görevi b─▒rakabilir ya da yeterli çabay─▒ gösterememekten kaynakl─▒ gerekli ba┼čar─▒ sa─članamayabilir.

Ba┼čar─▒s─▒zl─▒k Korkusu Nedir?

Ba┼čar─▒s─▒zl─▒k Korkusu Nedir?

Korku, ki┼činin alg─▒lad─▒─č─▒ bili┼čsel bir tehditten kaçmaya ya da kaç─▒nmaya çal─▒┼čmas─▒yla ortaya ç─▒kan duygusal bir tepki olarak tan─▒mlanabilir.

Ki┼či belli bir ortamda o duygu taraf─▒ndan uyar─▒ld─▒─č─▒nda ve ba┼čar─▒s─▒zl─▒k korkusunu hissetti─činde, o duygudan gelen tehdide kar┼č─▒ bir kaç─▒┼č yolu arar ve bu duygu, davran─▒┼člar─▒na da yans─▒yabilir.

Hem duygusal hem de bili┼čsel olan kaç─▒nma davran─▒┼č─▒ ki┼čilerin içsel deneyimlerinden kaç─▒nmaya, kaçmaya ya da bunlar─▒ de─či┼čtirmeye çal─▒┼čt─▒─č─▒ deneyimsel kaç─▒nma olarak tan─▒mlan─▒r.

Korku duygusuna sahip bu ki┼čiler, korktuklar─▒ sonuca kar┼č─▒ kendilerini korumak amac─▒yla üstlendikleri görevden kaç─▒narak bu korkuyu engellemeye çal─▒┼č─▒rlar.

Ba┼čar─▒s─▒zl─▒k korkusu da insanlar─▒ ba┼čar─▒ konusunda korku ve kayg─▒ duygusuna yönlendiren, deneyim kazanm─▒┼č bir ki┼čilik durumu olarak ifade edilebilir. Ba┼čar─▒s─▒zl─▒k korkusu ki┼čide yatk─▒n bir davran─▒┼č olarak görülebilir.

Bunun nedeni, do─ču┼čtan gelebilen bir duygu oldu─čundan dolay─▒ ki┼činin kendisi için önemli bir konuda gösterdi─či çabada ortaya ç─▒kan olumsuz durum olarak meydana gelebilir.

Ba┼čar─▒s─▒zl─▒k Korkusu Neden Olur?

Ba┼čar─▒s─▒zl─▒k Korkusu Neden Olur?

Ba┼čar─▒s─▒zl─▒k korkusu Atkinson taraf─▒ndan ilk defa “ba┼čar─▒s─▒zl─▒ktan kaç─▒nma e─čilimi” olarak ifade edilmi┼čtir. Ayr─▒ca ba┼čar─▒s─▒zl─▒kla kar┼č─▒la┼č─▒lan bir durum sonucunda utanç ve a┼ča─č─▒lanma ya┼čama sorunu olarak görülmü┼čtür.

Bunun sonucunda ba┼čar─▒s─▒zl─▒k korkusu, yap─▒lan de─čerlendirmelerde beklenen utançla ilgili ba┼čar─▒s─▒zl─▒ktan kaç─▒nma iste─či olarak belli bir kavram haline gelmi┼čtir. Bu utanç durumu bili┼čsel, davran─▒┼čsal, temelli kaç─▒nma iste─či ve duygusal deneyimleri kapsayabilir.

Atkinson ve McClelland taraf─▒ndan geli┼čtirilen ba┼čar─▒ motivasyon teorisi ki┼čilerin motivasyon sebeplerini, ba┼čar─▒ya yakla┼čma ve ba┼čar─▒s─▒zl─▒ktan kaç─▒nma olarak iki bölüme ay─▒rm─▒┼člard─▒r.

Bu ara┼čt─▒rmaya göre, ki┼čiler için bir görevi gerçekle┼čtirme veya bir hedefe ula┼čmada iki bölüme ayr─▒lan bir karar mekanizmas─▒ bulunur. ─░nsanlar, ba┼čar─▒l─▒ olma iste─či veya ba┼čar─▒s─▒zl─▒ktan kaç─▒nma iste─čine göre hareket eder.

Bu duruma göre ba┼čar─▒l─▒ olma iste─či, ba┼čar─▒n─▒n sonucu olarak ortaya ç─▒kan gurura yönelik tepki halini gösterir. Bir di─čer bölüm olan ba┼čar─▒s─▒zl─▒ktan kaç─▒nma iste─či ise gidilen hedefin sonucu ba┼čar─▒s─▒zl─▒k olmas─▒ durumunda utanç ve mahcubiyet ile tepki verme halini gösterir.

Bunun sonucunda ki┼činin ba┼čar─▒s─▒zl─▒ktan utanç duymas─▒ndan dolay─▒ ba┼čar─▒ ortamlar─▒nda ba┼čar─▒s─▒zl─▒─ča yönelme ve ba┼čar─▒s─▒zl─▒ktan kaç─▒nma e─čilimi bir ki┼čilik özelli─či olarak ortaya ç─▒km─▒┼čt─▒r.

Ba┼čar─▒s─▒zl─▒k Korkusu Nedenleri

Ba┼čar─▒s─▒zl─▒k korkusuna sahip olan ki┼čilerde ┼ču tür nedenler görülebilir:

  • Mahcubiyet ve utanç ya┼čama korkusu
  • Kendi de─čerini dü┼čürme korkusu
  • Sosyal etkiyi kaybetme korkusu
  • Belirsiz bir gelece─če sahip olma korkusu
  • De─čer verdi─či insanlar─▒ üzme korkusu

Ki┼čiler var olan bu olumsuz sonuçlara kar┼č─▒ sahip olduklar─▒ inançlar─▒n─▒n gücünü ve do─črulu─čunu ölçerek bir karara var─▒rlar.

Bunun sonucunda ba┼čar─▒s─▒zl─▒─č─▒ daha sonra ya┼čayacaklar─▒ deneyimlerin meydana getirdi─či tehditlerle ili┼čki kurma e─čiliminde olabilirler.

Bundan dolay─▒ ba┼čar─▒s─▒zl─▒─č─▒ belli bir sonuç olarak görmeye ba┼člayan ki┼čiler, ba┼čar─▒s─▒zl─▒─č─▒ art─▒k bir tehdit olarak alg─▒layabilir ve bir de─čerlendirme sonucunda korku ve kayg─▒ duygu durumlar─▒ ortaya ç─▒kabilir.

Ba┼čar─▒s─▒zl─▒k korkusunun verdi─či tepki ki┼čiden ki┼čiye farkl─▒l─▒k gösterebilir. Bu nedenle ki┼čilerin deneyimledikleri korku seviyesi de farkl─▒ olabilir. K─▒sacas─▒, ki┼činin ba┼čar─▒s─▒zl─▒k korkusuna olan inanc─▒ ne kadar güçlü bir seviyedeyse korku da ayn─▒ büyüklükte olabilir.

Ba┼čar─▒s─▒zl─▒k Korkusu Belirtileri Nelerdir?

Ba┼čar─▒s─▒zl─▒k korkusu her insanda farkl─▒ bir durumda kendini gösterebilir. Her ba┼članan görevde, her yeni hedefte ki┼činin iste─či d─▒┼č─▒nda dü┼čüncelerinde bir acaba durumu meydana gelebilir.

Ki┼či bunu yenebiliyorsa endi┼čelenecek bir durum yoktur fakat bu durum ki┼činin ba┼č─▒na devaml─▒ geliyorsa ve ba┼čar─▒s─▒n─▒ etkiliyorsa ba┼čar─▒s─▒zl─▒k korkusunun ki┼čiyi etkisi alt─▒na ald─▒─č─▒n─▒ gösterir.

Ba┼čar─▒s─▒zl─▒k korkusu ki┼čiyi etkisi alt─▒na alm─▒┼čsa duygusal ve davran─▒┼čsal olarak kendini gösterebilen bir duygu durumuna dönü┼čür.

Ba┼čar─▒s─▒zl─▒k korkusuna sahip olan ki┼čilerde gözlemlenen duygusal ve davran─▒┼čsal durumlar ┼čunlardan olu┼čabilir:

  • Hayata kar┼č─▒ olumlu dü┼čünmek yerine olumsuz dü┼čüncelere kap─▒lma
  • Devaml─▒ meydana gelebilen k─▒zg─▒nl─▒k ya da sinirli olma durumu
  • Ba┼čar─▒ yolunda olan bir ki┼čide görülen üzgünlük ve depresif hali
  • Arkada┼čl─▒k ili┼čkilerinde sorun ya┼čama
  • Yap─▒labilecek basit görevlerde dahi yapamama korkusu
  • Ele┼čtirilere aç─▒k olmama ve yarg─▒lanma korkusu
  • Yard─▒mlar─▒ kabul etmeme ve grup çal─▒┼čmalar─▒nda isteksiz olma
  • Basit günlük aktivitelere kar┼č─▒ zorlanma dü┼čüncesi ve kaç─▒nma

Ba┼čar─▒s─▒zl─▒k Korkusu Nas─▒l Geçer, Tedavisi Nedir?

Ba┼čar─▒s─▒zl─▒k Korkusu Nas─▒l Ge├žer, Tedavisi Nedir?

Ba┼čar─▒s─▒zl─▒k korkusuyla uzman doktora ba┼čvuran hastalarda hastan─▒n durumu, ya┼č─▒, t─▒bbi öyküsü, davran─▒┼člar─▒ ve psikolojik durumuna göre tedavi yöntemi farkl─▒l─▒k gösterebilir.

Uzman doktor öncelikle bir te┼čhis süreciyle hastan─▒n nas─▒l bir durumda oldu─čunu belirler ve ona göre uygun tedavi yöntemine ba┼člayabilir. E─čer hasta ba┼čar─▒s─▒zl─▒k korkusu içerisindeyse bu rahats─▒zl─▒─ča uygun farkl─▒ tedavi yöntemleri bulunur.

Yap─▒labilecek ba┼čar─▒s─▒zl─▒k korkusu testi ile bu rahats─▒zl─▒─č─▒n önüne geçilebilir. Ba┼čar─▒s─▒zl─▒k korkusu tedavi yöntemleri ┼čunlardan olu┼čur:

  • Maruz B─▒rakma Tedavisi: Korku gibi olumsuz duygularda ço─čunlukla kullan─▒lan terapi yöntemlerinden biridir. Ki┼či içinde bulundu─ču korkunun kayna─č─▒na yava┼čça maruz b─▒rak─▒l─▒r ve korkunun etkisiyle olu┼čan tepkiyi yenmesi için destek olunur. Ki┼činin görü┼čtü─čü terapist, onun geçmi┼čte ba┼čar─▒s─▒z hissetti─či bir olay─▒ yeniden dü┼čünmesini ve tekrardan ya┼čamas─▒n─▒ isteyebilir. Uygun bir ortamda yap─▒lan bu yöntem ile ki┼činin ba┼čar─▒s─▒zl─▒kla korkusuyla kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ bir tehdidin asl─▒nda olmad─▒─č─▒n─▒n fark─▒na varabilir.
  • Bili┼čsel Davran─▒┼čç─▒ Terapi: Ba┼čar─▒s─▒zl─▒k korkusuna sahip olan bir ki┼činin zihninde olu┼čmu┼č olumsuz dü┼čünceleri de─či┼čtirmeyi sa─člayabilen bir psikoterapi yöntemidir. Terapist, ki┼činin ba┼čar─▒s─▒zl─▒k olarak gördü─čü bu dü┼čüncelerin asl─▒nda her konuda ö─črenme ve geli┼čim için at─▒lmas─▒ gereken ad─▒mlar oldu─čunu ki┼čiye bu yöntemle yans─▒tabilir. Ayr─▒ca hastan─▒n durumuna göre yeni yöntemler ö─čretebilir. Özellikle korku ve kayg─▒ya kar┼č─▒ yap─▒labilecek baz─▒ yöntemler ö─čretilebilir.
  • ─░laç Tedavisi: Ba┼čar─▒s─▒zl─▒k korkusuna sahip olan bir ki┼či bir terapiste ba┼čvurdu─čunda te┼čhis sonucunda e─čer uygunsa ilaç tedavisi uygulanabilir. ─░laç tedavisi ço─čunlukla ba┼čvurulacak ilk basamak de─čildir.

Çocuklarda Ba┼čar─▒s─▒zl─▒k Korkusu

Çocuklarda ba┼čar─▒s─▒zl─▒k korkusu, yeti┼čkinlerle çok az farkl─▒l─▒─č─▒ bulunabilir. Her iki dönemde de var olan ba┼čar─▒s─▒zl─▒k korkusu, toplum içinde baz─▒ ortak belirtilerle (öfkeli olma, kayg─▒, isteksizlik vb.) kendini gösterebilir.

Çocuklarda ba┼čar─▒s─▒zl─▒k korkusu durumunda ebeveynlere büyük bir pay dü┼čer. Özellikle okul ça─č─▒ndaki çocuklarda hem okulda hem de evde çevresindeki ki┼čiler, ba┼čar─▒s─▒zl─▒─č─▒ yenebilmesi aç─▒s─▒ndan ona destek olmas─▒ ve gerekli olmas─▒ durumunda uzman bir terapistten yard─▒m almas─▒ gerekebilir. Uzmanlar yapacaklar─▒ ba┼čar─▒s─▒zl─▒k korkusu testi sonucuna göre uygun tedavi yöntemleriyle bu rahats─▒zl─▒─č─▒n önüne geçebilir.

S─▒kça Sorulan Sorular

Ba┼čar─▒s─▒zl─▒k Korkusu ─░çin Hangi Bölüme Gidilir?

Ba┼čar─▒s─▒zl─▒k korkusu için psikolog veya psikiyatrist ile görü┼čülebilir. Görü┼čülen terapist yapaca─č─▒ te┼čhise göre yönlendirme ve tedavi seçenekleri sunabilir.

Ba┼čar─▒s─▒zl─▒k Korkusu Neden Olur?

Ba┼čar─▒s─▒zl─▒k korkusu ki┼činin sosyal hayat─▒ ve ailesiyle olan ili┼čkilerinden kaynakland─▒─č─▒ gibi do─ču┼čtan gelen bir durumdan da meydana gelebilir. Ki┼či, e─čitim hayat─▒nda ya da i┼č hayat─▒nda belirledi─či bir hedefe giderken ba┼čar─▒s─▒zl─▒k sorunu ile kar┼č─▒la┼čabilir. Bu sorun, kayg─▒ ve heyecan duygular─▒ndan da olu┼čabilir.

Ba┼čar─▒s─▒zl─▒k Korkusunu Yenmek ─░çin Ne Yapmal─▒y─▒m?

Ba┼čar─▒s─▒zl─▒k korkusunu yenmek bazen yard─▒ma ihtiyaç duyulan bir konu olsa bile ki┼či kendine güvendi─či sürece de bu korkuyu yenebilir. Ki┼či belirledi─či bir hedefe giden yolda bu korkuyla kar┼č─▒la┼č─▒rsa öncelikle hedefinden emin olmas─▒ gerekebilir.

Ki┼či ilerledi─či bu yolda olas─▒ sonuçlar─▒ de─čerlendirmeli ve olumsuz bir durumla kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒nda bunun ya┼čanabilecek bir durum oldu─čunu ve üstesinden gelebilece─čine dair kendini inand─▒rmas─▒ gerekir.

Hatta her ihtimale kar┼č─▒ bir yedek plan yapmas─▒ onun için daha güven verici hissettirebilir ve bu sayede hedefe giden yolda daha sa─člam ad─▒mlar atabilir. E─čer ki┼či ba┼čar─▒s─▒zl─▒k korkusunu büyük bir engel olarak görüyorsa bir uzmanla görü┼čme sa─člayabilir.

Bu sayede yap─▒lacak ba┼čar─▒s─▒zl─▒k korkusu testi ile te┼čhis yap─▒labilir ve uzman terapist, ba┼čar─▒s─▒zl─▒k korkusu için iyi bir tedavi yöntemi uygulayabilir.

Ba┼čar─▒s─▒zl─▒k Korkusu Nas─▒l Yenilir?

Ba┼čar─▒s─▒zl─▒k korkusu ki┼čiden ki┼čiye göre de─či┼čebilen bir rahats─▒zl─▒kt─▒r. Bu yüzden bu sorunu ya┼čayan ki┼či öncelikle ba┼čar─▒s─▒zl─▒k korkusuna neden olan kayna─č─▒ belirlemeli ve o kayna─č─▒ ortadan kald─▒rabilecek bir yöntem üzerinden hareket etmelidir. Bu süreçte uzman bir terapistten de destek alabilir.

Ba┼čar─▒s─▒zl─▒k korkusu hakk─▒nda daha detayl─▒ bilgi ve deste─či sa─člamak için bir uzmandan hemen randevu alabilirsiniz.

En ├çok Okunan Sa─čl─▒k Rehberi Yaz─▒lar─▒m─▒z

Sosyal Medya Hesaplar─▒m─▒z:
Facebook | Instagram | YouTube | LinkedIn

Uzm. Klnk. Psk.
Sinem Duman
Psikoloji
─░stinye ├ťniversitesi Hastanesi Medical Park Gaziosmanpa┼ča
1009

Bu i├žeri─čin geli┼čtirilmesinde Medical Park Yay─▒n Kurulu katk─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r.
Sayfa i├žeri─či sadece bilgilendirme ama├žl─▒d─▒r. Sayfa i├žeri─činde tedavi edici sa─čl─▒k hizmetine y├Ânelik bilgiler i├žeren ├Âgelere yer verilmemi┼čtir. Tan─▒ ve tedavi i├žin mutlaka hekiminize ba┼čvurunuz.