sat─▒r aras─▒

B├Âbrek Ta┼č─▒ Nedir? B├Âbrek Ta┼č─▒ Neden Olur?

Böbrek ta┼č─▒ olu┼čumu özellikle erkeklerde en s─▒k görülen böbrek hastal─▒klar─▒ndan birisidir. Böbrek hastal─▒klar─▒n─▒n temel nedeninin yetersiz su tüketimi oldu─ču bilinir. Böbrek ta┼č─▒ neden olur, sorusuna da ayn─▒ ┼čekilde yetersiz s─▒v─▒ tüketimine ba─čl─▒ oldu─ču yan─▒t─▒n─▒ vermek mümkündür. Böbrek ta┼č─▒n─▒n olu┼čmas─▒n─▒n tek nedeni ise susuzluk (dehidrasyon) de─čildir. Bu önemli bir etken olsa da böbreklerde ta┼č olu┼čumu birçok farkl─▒ nedene ba─čl─▒ olarak ortaya ç─▒kabilir. 

Yap─▒lan baz─▒ ara┼čt─▒rmalar sonucunda böbrek ta┼č─▒ olu┼čumunun kad─▒nlara k─▒yasla erkeklerde daha s─▒k görüldü─čü ortaya ç─▒kar. Erkeklerin ta┼č dökme süreci de kad─▒nlara k─▒yasla çok daha zor ve sanc─▒l─▒ geçer. Böbreklerde olu┼čum gösteren ta┼člar─▒n farkl─▒ türleri de vard─▒r. Bu türler genellikle ┼čekil ve boyutlar─▒na göre de─či┼čiklik gösterir. Ayn─▒ zamanda ta┼č─▒n böbrekte olu┼čtu─ču bölgeye ba─čl─▒ olarak da ta┼č─▒n türü de─či┼čiklik gösterir.

Ta┼č türlerinin bulunmas─▒ ise böbrek ta┼č─▒ neden olur sorusuna verilebilecek farkl─▒ yan─▒tlar─▒ beraberinde getirir. Farkl─▒ türlerin olu┼čum nedenleri de birbirinden farkl─▒ olabilir. Örne─čin sistin ta┼č─▒ olarak bilinen bir böbrek ta┼č─▒ türü vard─▒r. Sistin böbrek ta┼č─▒ neden olur sorusunun yan─▒t─▒, genetik faktörlerdir.

Oldukça nadir görülen sistin böbrek ta┼č─▒n─▒ di─čer ta┼č türlerinden ay─▒ran en büyük özelli─či ise bu ta┼č─▒n kad─▒nlarda daha s─▒k görülmesidir. Ta┼č olu┼čumlar─▒ baz─▒ belirtiler ile birlikte ortaya ç─▒kar. Bu belirtiler ki┼činin günlük hayat─▒na devam edebilmesini dahi zorla┼čt─▒racak derecede ┼čiddetli bir ┼čekilde seyredebilir.

Böbrek Ta┼č─▒ Olu┼čumuna Sebep Olan Hastal─▒klar Nelerdir?

Bilinen bilgiler üzerine böbrek ta┼č─▒ olu┼čumu yetersiz su tüketimine ba─čl─▒ olarak ortaya ç─▒kan bir sa─čl─▒k problemidir. Bunun haricinde sa─čl─▒ks─▒z ve düzensiz beslenme de yine ta┼č olu┼čumuna neden olan etkenlerden birisi olarak bilinir. Ayn─▒ zamanda genetik aktar─▒ma ba─čl─▒ olarak da ki┼čilerin böbreklerinde ta┼č olu┼čmas─▒ mümkündür. Fakat bu tip durumlar─▒n haricinde de ta┼č olu┼čumunu tetikleyen baz─▒ hastal─▒k türleri bulunur.

Böbrek ta┼č─▒ neden olur ve hangi hastal─▒klar ta┼č olu┼čumunu tetikler ┼ču ┼čekilde s─▒ralamak mümkündür:

  • Dent hastal─▒─č─▒
  • ─░drar yolu enfeksiyonu ve enfeksiyonun s─▒k s─▒k tekrarlanmas─▒
  • Do─čumsal böbrek anomalisi
  • Crohn hastal─▒─č─▒
  • Gut hastal─▒─č─▒
  • Medüller sünger böbrek hastal─▒─č─▒
  • Hiperparatiroidizm
  • Kronik ba─č─▒rsak ve böbrek hastal─▒klar─▒
  • Renal tübüler asidoz

A┼č─▒r─▒ miktarda tuz tüketimi, sa─čl─▒ks─▒z beslenme, su tüketiminin yetersi olmas─▒, alkol ve kafein tüketimi gibi birçok nedene ba─čl─▒ olarak böbrek ta┼č─▒ olu┼čumu gözlemlenebilir.

Böbrek Ta┼č─▒ Türleri ve Belirtileri Nelerdir?

Böbrek ta┼člar─▒ dört farkl─▒ türde incelenir. Sistin böbrek ta┼č─▒ türü genetik aktar─▒m sayesinde ortaya ç─▒kar. Bu ta┼č tipi özellikle kad─▒nlarda görülür. Sistin ta┼č─▒ nadir görülüyor olsa da olu┼čtu─ču zaman sürekli olarak tekrarlamaya yatk─▒n bir yap─▒s─▒ vard─▒r. Bu durum böbrekler için oldukça zararl─▒d─▒r. Böbreklerde sürekli ta┼č olu┼čmas─▒, böbrek yetmezli─čine neden olabilir.

Kalsiyum oksalat böbrek ta┼č─▒, günümüzde en s─▒k rastlanan böbrek ta┼č─▒ türü olarak bilinir. Bu türün olu┼čumu özellikle s─▒v─▒ eksikli─čine ba─čl─▒ olarak ortaya ç─▒kar. Yetersiz beslenme, a┼č─▒r─▒ miktarda D vitamini takviyesi al─▒nmas─▒, böbrek ya da ba─č─▒rsak ameliyatlar─▒ da bu ta┼č─▒n olu┼čma nedenlerindendir. Ürik asit ta┼člar─▒ ise idrar yolu enfeksiyonuna ba─čl─▒ olarak ortaya ç─▒kar. Struvite ta┼člar─▒ hiçbir neden olmaks─▒z─▒n dahi olu┼čabilir ve belirti göstermeden büyüyebilir.

Genel olarak böbrek ta┼člar─▒n─▒n belirtileri ┼ču ┼čekilde bilinir:

  • Böbreklerde a─čr─▒ hissi
  • Mide bulant─▒s─▒ ve kusma
  • Bel, s─▒rt ve gö─čüs bölgesinde ┼čiddetli a─čr─▒ 
  • Kas─▒klarda a─čr─▒ 

Bu belirtilerin haricinde ki┼činin idrar─▒nda da baz─▒ farkl─▒l─▒klar ortaya ç─▒kar. Ki┼či idrar─▒n─▒ yapmakta zorlan─▒r ve bir süre sonra idrara ç─▒kma s─▒kl─▒─č─▒ azal─▒r. Ayn─▒ zamanda idrardan kötü bir koku ve kan da gelebilir. ─░drar yo─čun bir ┼čekilde, asidik yap─▒dad─▒r. ─░drar rengi normalden daha koyu ve bulan─▒k olabilir. Belirtilerin ┼čiddetlenmesi halinde ise ki┼čilerde; ate┼členme, a┼č─▒r─▒ ü┼čüme ve titreme krizleri ortaya ç─▒kabilir.

Böbrek Ta┼č─▒ Olu┼čumunu Tetikleyen Besinler Nelerdir?

Baz─▒ besinlerin tüketimi halinde böbrek ta┼č─▒ olu┼čumu tetiklenebilir. Özellikle a┼č─▒r─▒ tuzlu yemek yenmesi halinde böbreklerde sorun meydana gelir. Tuz böbrekler için zararl─▒d─▒r. Tuz tüketimi yeterli miktarda olmal─▒d─▒r. A┼č─▒r─▒ miktarda tuz tüketmek kadar tuzsuz kalmak da sa─čl─▒k problemlerine yol açar. 

Çikolata da böbrek ta┼č─▒ riskini artt─▒ran besinlerden birisi olarak bilinir. Çikolatan─▒n da bilinen birçok faydas─▒ vard─▒r. Hem bu faydalar─▒ndan yararlanmak hem de tatl─▒ ihtiyac─▒n─▒ kar┼č─▒lamak için çikolata tüketimi belirli bir oranda gerekli kabul edilir. Bu durumda böbrek sa─čl─▒─č─▒n─▒z─▒n da zarar görmemesi için az miktarda bitter çikolata tüketilebilir.

Sa─čl─▒kl─▒ olan baz─▒ ye┼čillikler ve besinler de asl─▒nda böbreklere zarar verebilecek yap─▒ya sahiptir. Örne─čin ─▒spanak ve turp sa─čl─▒k aç─▒s─▒ndan birçok olumlu fayda sa─člarken a┼č─▒r─▒ tüketimi böbrek ta┼č─▒ olu┼čumuna yol açabilir. Pancar, tavuk, sakatat, k─▒rm─▒z─▒ et, yumurta gibi besinlerde de tüketimine dikkat etmek gerekir. Bu besinlerin de a┼č─▒r─▒ miktarda tüketilmesi böbrekler için sa─čl─▒ks─▒zd─▒r. 

─░çecek olarak ise alkol ve çay tüketimi ta┼č olu┼čumuna neden olur. Kafein tüketimini de minimum düzeyde tutmak gerekir. A┼č─▒r─▒ miktarda kafein de yine böbrek ta┼člar─▒n─▒n olu┼čumunu tetikleyicidir. Çilek, maydanoz ve soya içerikli ürünler de böbrek ta┼č─▒na neden olabilir.

Böbrek Ta┼č─▒na Ne ─░yi Gelir?

Böbrek ta┼č─▒ olan ki┼čilerin bol s─▒v─▒ tüketmesi gerekir. Özellikle su tüketimi oldukça önemlidir. Taze s─▒k─▒lm─▒┼č meyve sular─▒ da bu süreçte tercih edilebilir. Gün içerisinde iki buçuk litre su tüketilmesi hem böbrek ta┼č─▒ olu┼čma riskini azalt─▒r hem de böbrek ta┼č─▒n─▒n daha kolay dü┼čürülmesine yard─▒mc─▒ olur. Meyve sular─▒n─▒n ise haz─▒r olarak tüketilmemesi gerekir. Taze meyveler kullan─▒larak evde s─▒k─▒lan meyve sular─▒, böbrek ta┼č─▒ olu┼čumunun önüne geçmek için tüketilebilir. Bunlar─▒n haricinde ise lif içeri─či yüksek olan besinleri tüketmek ve düzenli olarak egzersiz yapmak böbrek ta┼č─▒na iyi gelir. 

Böbrek Ta┼č─▒ Hakk─▒nda S─▒kça Sorulan Sorular

Böbrek Ta┼č─▒ Nas─▒l Anla┼č─▒l─▒r?

Böbrek ta┼č─▒ olu┼čumunda baz─▒ semptomlar ortaya ç─▒kar. Kendinizde böbrek ta┼č─▒ belirtilerinden baz─▒lar─▒n─▒ dahi görüyorsan─▒z mutlaka uzman bir hekime ba┼čvurman─▒z gerekir. Doktorlar fiziksel muayene sonras─▒nda hastalara tan─▒ koyabilmek için detayl─▒ ultrason talep eder. Tomografi (BT) çekimi ile de böbrek ta┼č─▒ tan─▒s─▒ konulmas─▒ mümkündür. 

Böbrek Ta┼č─▒ Sonras─▒ Beslenme Nas─▒l Olmal─▒d─▒r?

Böbrek ta┼č─▒ olu┼čumu görülen ya da ta┼č dü┼čüren ki┼čiler bir süre hafif besinler tüketmeli. Bu süreçte alkol, çay ve kafein tüketimi s─▒n─▒rland─▒r─▒lmal─▒d─▒r. Su tüketimine dikkat edilmelidir. Doktorunuz taraf─▒ndan yemeniz ya da yememeniz gereken besinler varsa bu sizlere bildirilir. Baz─▒ durumlarda hastalara beslenme listeleri de verilebilir. Bu listeye uygun olacak ┼čekilde beslenmeye dikkat etmek gerekir.

Böbrek Ta┼č─▒ Tedavisi Nas─▒l Olur?

Böbrek ta┼člar─▒n─▒n tedavisi için tercih edilen farkl─▒ yöntemler bulunur. Bu yöntemlerin seçimi ise doktorlara aittir. Hastan─▒n genel sa─čl─▒k durumu ve böbrek ta┼č─▒n─▒n boyutuna göre tedavi yöntemine karar verilir. Ta┼č k─▒rma i┼člemi uygulanarak tedavi gerçekle┼čebilir. Ta┼č k─▒rma i┼čleminin ise farkl─▒ türleri olabilir. 

En s─▒k tercih edilen tedavi yönteminin ise lazer ile ta┼č k─▒rma i┼člemi oldu─ču bilinir. Bunun haricinde ise böbrek ta┼č─▒ ameliyat─▒ ile ta┼č ve kum al─▒nabilir. Baz─▒ ki┼čiler böbrek ta┼člar─▒n─▒ dü┼čürebilir. Bu durum özellikle küçük boyutlardaki kumlarda kar┼č─▒la┼č─▒lan bir durum olarak bilinir.

En ├çok Okunan Sa─čl─▒k Rehberi Yaz─▒lar─▒m─▒z

Sosyal Medya Hesaplar─▒m─▒z:
Facebook | Instagram | YouTube | LinkedIn

Prof. Dr.
Oktay Ak├ža
├ťroloji
VM Medical Park VM Medical Park Maltepe
103

Bu i├žeri─čin geli┼čtirilmesinde Medical Park Yay─▒n Kurulu katk─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r.
Sayfa i├žeri─či sadece bilgilendirme ama├žl─▒d─▒r. Sayfa i├žeri─činde tedavi edici sa─čl─▒k hizmetine y├Ânelik bilgiler i├žeren ├Âgelere yer verilmemi┼čtir. Tan─▒ ve tedavi i├žin mutlaka hekiminize ba┼čvurunuz.