sat─▒r aras─▒

Erkek ve Kad─▒nlarda Boy Ka├ž Ya┼č─▒na Kadar Uzar?

Erkek ve kad─▒nlarda boy kaç ya┼č─▒na kadar uzar? sorusu s─▒kça kar┼č─▒la┼č─▒lan sorulardand─▒r. Boy uzamas─▒ büyüme ve geli┼čme dönemine ait göstergelerden biridir.

Ya┼čam─▒n ilk dönemlerinden itibaren boy uzamas─▒ kad─▒n ve erkeklerde farkl─▒ oranda gerçekle┼čebilir. Ba┼čl─▒ca genetik, mevcut hastal─▒klar, kullan─▒lan ilaçlar, beslenme ve uyku düzeni boy uzamas─▒na do─črudan ve dolayl─▒ olarak etki eden faktörlerdir.

Tüm bu faktörler kombinasyon ┼čeklinde ortalama boy uzunlu─čunu belirlemede etkilidir.

Ya┼čam─▒n erken evrelerinde olu┼čan kemik ve k─▒k─▒rdak yap─▒s─▒n─▒n büyümesi ve geli┼čmesi, yeni kemiklerin üretilmesi genler taraf─▒ndan kontrol edilen olaylard─▒r. Ayr─▒ca genlerde meydana gelen hasarlar veya de─či┼čiklikler çe┼čitli hastal─▒klar için bir risk kabul edilir.

Olu┼čan hastal─▒klar kal─▒tsal olarak ta┼č─▒nd─▒─č─▒nda boy uzunlu─ču genetik olarak belirlenebilir. Daha nadir olarak baz─▒ genler ciddi büyüme bozukluklar─▒na yol açan ve boy üzerinde olumsuz etkilere sahip olan varyantlar─▒ içerebilir.

Çevresel etkenler aras─▒nda bulunan beslenme, fiziksel aktivite, uyku düzeni, ilaçlar, maruz kal─▒nan çe┼čitli maddeler boy art─▒┼č─▒n─▒n h─▒z─▒nda farkl─▒ etkilere sahip olabilir.

Bireylerde büyümenin tamamlanmas─▒ ço─ču zaman boy uzunlu─čunun duraklamas─▒ ┼čeklinde ifade edilebilir. Kemiklerin ucunda yer alan yumu┼čak yap─▒daki büyüme plaklar─▒ zamanla sertle┼čir ve büyümenin durmas─▒na neden olur. 

Ergenlik döneminden önce h─▒zl─▒ gerçekle┼čen büyüme ergenlik s─▒ras─▒nda yava┼člamaya ba┼člayabilir. Çocukluk ve ergenlik dönemlerinde boy art─▒┼č─▒ y─▒lda yakla┼č─▒k 6-8 cm kadard─▒r. 

Erkeklerde Boy Uzamas─▒ Nas─▒ld─▒r?

Erkeklerde boy uzamas─▒ k─▒zlara oranla daha uzun bir sürede gerçekle┼čebilir. Ergenlik dönemine ula┼čan erkeklerde sperm hücrelerinin üretilmeye ba┼članmas─▒ndan hemen önce büyüme için zirve noktas─▒ kabul edilebilir. Bu dönemde erkeklerde boy uzamas─▒ y─▒lda ortalama olarak 9-10 cm`dir.

Çe┼čitli faktörlere ba─čl─▒ olarak bu uzunluk 7-12 cm aras─▒nda de─či┼čiklik gösterebilir. Bu durum erken çocukluk dönemi olan 2-3 ya┼č büyüme h─▒z─▒na benzer olabilir.

Zirve noktas─▒ndan önce ve sonraki alt─▒ ay boyunca büyüme h─▒z─▒ azalabilir. Bu noktaya erken ula┼čan erkeklerde geç ula┼čanlara k─▒yasla daha yüksek boy uzunlu─ču gözlemlenebilir.

Dolay─▒s─▒yla kad─▒nlara oranla erkeklerde büyüme ve boy uzunlu─ču ataklar─▒ daha uzun süreme e─čilimindedir.

─░skelet ve kas sisteminde yer alan tüm dokular boyut olarak ilerleme kaydeder. Kol ve bacak uzuvlar─▒n─▒n uzunlu─ču, vücut geni┼čli─či ve omuz geni┼čli─či ┼čeklinde geli┼čen büyüme hormonlardan etkilenir.

Ayn─▒ ya┼č grubunda bulunan k─▒zlara k─▒yasla erkeklerde boy uzamas─▒ ve büyüme ataklar─▒ daha yava┼č ve geç olabilir.

“Erkeklerde boy kaç ya┼č─▒na kadar uzar?” sorusuna yan─▒t olarak ergenli─čin sonu gösterilebilir. Erkeklerde ergenlik ortalama olarak 18 ya┼č civar─▒nda durma gösterebilir.

Kad─▒nlarda Boy Uzamas─▒ Nas─▒ld─▒r?

Kad─▒nlarda Boy Uzamas─▒ Nas─▒ld─▒r?

Kad─▒nlarda boy uzamas─▒ ve büyüme ataklar─▒ adet ba┼člang─▒c─▒ndan önce gerçekle┼čir. Kad─▒nlar için zirve olarak kabul edilen dönem genellikle adet ba┼člang─▒c─▒ndan 6-12 ay öncedir.

Kad─▒nlarda y─▒lda ortalama 9 cm olan boy uzamas─▒ birtak─▒m etkenlere ba─čl─▒ olarak 6-11 cm olarak de─či┼čebilir. Kad─▒nlarda adet döngüsünün ba┼člamas─▒ndan sonra ortalama olarak 5-8 cm büyüme gözlemlenebilir.

Genç kad─▒nlarda ergenlik dönemi adet döneminden iki veya üç y─▒l sonra sona ermeye ba┼člayabilir.

Büyüme ve geli┼čme döneminde hormonlar─▒n etkisi kad─▒nlarda büyük bir öneme sahiptir. Özellikle ergenlik ça─č─▒nda yumurtal─▒klarda salg─▒lanan hormonlar boy uzamas─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra meme dokusu, organlar─▒ saran ya─č dokusu, rahim vb. dokular─▒n geli┼čmesine katk─▒da bulunur.

Bu büyüme ataklar─▒ büyüme hormonlar─▒, estradiol, androstenedion maddelerinin kombinasyonu sonucu gerçekle┼čir. Belirli bir döngü içerisinde üretilen hormonlarda herhangi bir eksiklik veya düzensizlik boy uzamas─▒ ve büyümenin yava┼člamas─▒na yol açabilir.

Boy Uzamas─▒na Etki Eden Faktörler Nelerdir?

Boy uzamas─▒ spesifik nedenlerden çok birden fazla faktörün etkile┼čimi sonucu meydana gelir. Bu nedenle boy uzamas─▒ tek bir nedene atfedilemez.

Bilimsel olarak kad─▒nlarda ve erkeklerde boy uzama ya┼č─▒na etki eden ba┼čl─▒ca durumlar ┼čunlar olabilir:

  • Genetik: Anne ve babadan gelen genler çocuklarda boy uzunlu─čunun belirlenmesinde etkilidir. Bu durum tek ba┼č─▒na belirleyici bir unsur de─čildir ve di─čer faktörlerden etkilenebilir.
  • Hormonlar: Somatotropin ve tiroid hormonlar─▒ vb. hormonlar─▒n üretimi boy uzamas─▒ ve vücut geli┼čimini do─črudan veya dolayl─▒ olarak etkileyebilir. Hormonlar─▒n yetersizli─či durumunda beyin gibi hayati organlar ve iskelet sistemi yeterince geli┼čmeyebilir. Kronik hormon yetersizli─či durumunda vücutta kal─▒c─▒ hasarlar meydana gelebilir.
  • Beslenme: Büyüme ve geli┼čmenin sa─čl─▒kl─▒ bir ┼čekilde gerçekle┼čmesi için yeterli ve dengeli beslenme önemli bir faktördür. Yetersiz beslenme büyümenin ve dolay─▒s─▒yla boy uzamas─▒n─▒n yava┼člamas─▒na neden olabilir.

Ek olarak fiziksel aktivite ile kad─▒n ve erkeklerde boy uzamas─▒ desteklenebilir (3, 5).

Boy Uzamas─▒na Olumsuz Etki Eden Faktörler Nelerdir?

Boy Uzamas─▒na Olumsuz Etki Eden Fakt├Ârler Nelerdir?

Kad─▒nlarda ve erkeklerde boy uzama ya┼č─▒ birtak─▒m kriterlerin varl─▒─č─▒nda olumsuz etkilenebilir. Büyüme ve geli┼čmenin yava┼člamas─▒nda etkili durumlar ┼čunlar─▒ içerebilir:

  • Hastal─▒klar: Çe┼čitli doku ve organlarda iltihaplanma ve hasar meydana gelmesi, hormonlar─▒n ve besin emiliminin olumsuz etkilendi─či hastal─▒klar boy uzamas─▒n─▒ yava┼člatabilir. Çölyak, Crohn, ülseratif kolit, böbrek hastal─▒klar─▒, Down ve Turner sendromu gibi hastal─▒klar boy uzamas─▒nda durma ile ili┼čkilendirilebilir.
  • ─░laçlar: Anne ve çocuklarda baz─▒ ilaçlar─▒n uzun süreli kullan─▒lmas─▒ kemik sa─čl─▒─č─▒n─▒ olumsuz etkileyebilir. Bu ilaçlar─▒n b─▒rak─▒lmas─▒ genellikle boy uzamas─▒n─▒n normal bir ┼čekilde sürdürülmesini sa─člayabilir.
  • Kemoterapi ve radyasyon tedavisi: Özellikle çocukluk döneminde yüksek doz kemoterapi ve radyasyon tedavisi yeti┼čkinlik döneminde k─▒sa boy ile ili┼čkili olabilir. Bu tedavi yöntemleri hormon ve kemik dokuya do─črudan müdahale edebilir.
  • Uyar─▒c─▒ maddeler: Dikkat eksikli─či ve hiperaktivite bozuklu─ču, depresyon ilaçlar─▒, ba─č─▒ml─▒l─▒k yap─▒c─▒ maddelerin anne veya çocuklar taraf─▒ndan kullan─▒m─▒ boy uzunlu─čunda azalmalar ile ba─člant─▒l─▒ olabilir.
  • Dü┼čük do─čum a─č─▒rl─▒─č─▒: Erken do─čan veya dü┼čük do─čum a─č─▒rl─▒─č─▒na sahip bebekler yeti┼čkinlik döneminde ya┼č─▒tlar─▒na oranla daha k─▒sa boya sahip olabilir. Dü┼čük do─čum a─č─▒rl─▒─č─▒ anne aday─▒n─▒n ya┼čam tarz─▒ al─▒┼čkanl─▒klar─▒ ile ili┼čkili olabilir.

Boy uzunlu─ču annenin hamilelik döneminde yetersiz beslenmesi, alkol ve tütün ürünleri tüketmesi, baz─▒ hastal─▒klar─▒n─▒n bulunmas─▒, a─č─▒r kimyasal maddelere maruz kalmas─▒ vb. durumlarda de─či┼čiklik gösterebilir (1, 3).

“Erkek ve kad─▒nlarda boy kaç ya┼č─▒na kadar uzar?” sorusu ayr─▒ ayr─▒ a┼ča─č─▒daki ┼čekilde cevaplanabilir.

Erkeklerde Boy Kaç Ya┼č─▒na Kadar Uzar?

Erkeklerde Boy Ka├ž Ya┼č─▒na Kadar Uzar?

Erkeklerde boy uzamas─▒ ergenlik döneminin sonlanmas─▒ ile yava┼člar ve durur. Ergenlik dönemi ki┼čiden ki┼čiye de─či┼čmekle birlikte ortalama olarak erkeklerde 17-18 ya┼č civar─▒ sonlan─▒r. Bu ya┼č grubu erkeklerde kemikler ve büyüme plaklar─▒ geli┼čmeyi tamamlama e─čilimindedir.

Çe┼čitli genetik unsurlar, hastal─▒klar ve çevresel ko┼čullar bu dönemin uzamas─▒na veya h─▒zlanmas─▒na sebebiyet verebilir.

Erkeklerde boy uzama grafi─či erken ya┼člardan itibaren boy uzamas─▒n─▒n izlenmesinde kullan─▒lan önemli bir materyaldir.

Büyüme standartlar─▒ olarak de─čerlendirilen bu grafikler belirli zaman diliminde k─▒z ve erkek çocuklar─▒n─▒n boy uzunlu─ču, vücut a─č─▒rl─▒─č─▒ ve ya┼č─▒na ba─čl─▒ olarak olu┼čturulmu┼č materyallerdir. Genellikle ergenlik döneminin biti┼či olarak tan─▒mlanan 18 ya┼č grafiklerde kullan─▒lan son ya┼č grubudur.

Erkeklerde boy kaç ya┼č─▒na kadar uzar? sorusu için ortalama 17-18 ya┼č cevab─▒ verilebilir. Erkeklerde boy uzama grafi─či ya┼č─▒tlar─▒na k─▒yasla boy uzunlu─ču ve vücut a─č─▒rl─▒─č─▒n─▒n de─čerlendirilmesi sa─članabilir.

Kad─▒nlarda Boy Kaç Ya┼č─▒na Kadar Uzar?

Kad─▒nlarda kemik geli┼čiminin sonlanmas─▒ adet döngüsünün ba┼člamas─▒na ba─čl─▒ olarak devam eder. Adet döngüsünün ba┼člamas─▒ ki┼čiden ki┼čiye de─či┼čiklik gösterebilir.

Adet döngüsünün ba┼člamas─▒ndan yakla┼č─▒k iki ila üç y─▒l sonra büyüme ve boy uzamas─▒ sonlanabilir. Ortalama olarak 15-17 ya┼člar─▒nda olan bireyler boy uzunlu─čunun maksimum ölçüsüne ula┼čm─▒┼č olur.

Kad─▒nlarda s─▒kl─▒kla kullan─▒lan ilaçlar ve hormon tedavileri, stres ve depresyon gibi t─▒bbi durumlar büyüme evresinin uzamas─▒na neden olabilir.

Erkeklere göre kad─▒nlar─▒n bedensel geli┼čimi daha k─▒sa süreli olabilir. Bu durum ya┼č─▒tlar─▒na k─▒yasla daha erken geli┼čimini tamamlam─▒┼č bireylere neden olabilir.

Baz─▒ hastal─▒klar─▒n tedavisi s─▒ras─▒nda hormonal düzenin de─či┼čmesi büyüme ve geli┼čimi do─črudan etkileyebilir. Özellikle östrojen hormonu kemik yap─▒s─▒ ve sa─čl─▒─č─▒ ile ili┼čkili önemli bir hormondur. Bu durumda doktora ba┼čvurulmas─▒ önerilebilir.

S─▒k Sorulan Sorular

Kad─▒n ve erkek geli┼čimi birbirinden farkl─▒ olmakla beraber boy uzunlu─ču benzer dönemlerde durma noktas─▒na ula┼č─▒r.

Birtak─▒m unsurlar─▒n kombinasyonu sonucu boy uzamas─▒ belirli dönemlerde tamamlan─▒r. Bu kapsamda boy uzamas─▒ ile ilgili “Erkeklerde ve kad─▒nlarda boy kaç ya┼č─▒na kadar uzar?” gibi en çok merak edilen sorular─▒n cevaplar─▒n─▒ yaz─▒n─▒n devam─▒nda bulabilirsiniz.

Erkeklerde Boy Uzamas─▒ Ne Zaman Durur?

Erkeklerde boy uzamas─▒ genel olarak ergenlik döneminin biti┼či ile paralel ┼čekilde tamamlan─▒r. Ergenlik dönemi erkeklerde kad─▒nlara oranla daha yava┼č veya uzun süreli gerçekle┼čebilir. Ayn─▒ zamanda bu dönem genetik, kullan─▒lan ilaçlar, beslenme ve fiziksel aktivite vb. faktörlere ba─čl─▒ olarak ki┼čiden ki┼čiye farkl─▒l─▒k gösterebilir. Baz─▒ a─č─▒r kimyasallar ve ilaçlar, büyüme ve geli┼čmeyi k─▒s─▒tlayan hastal─▒klar, yetersiz ve yanl─▒┼č beslenme boy uzamas─▒n─▒ olumsuz etkileyebilir.

Kad─▒nlarda Boy Uzamas─▒ Ne Zaman Durur?

“Kad─▒nlarda boy kaç ya┼č─▒na kadar uzar?” gibi s─▒kça merak edilen soruya yan─▒t olarak menar┼č olarak adland─▒r─▒lan dönemden iki veya üç y─▒l sonras─▒ gösterilebilir. Menar┼č kad─▒nlarda ilk defa adet döngüsünün görüldü─čü dönemdir. Menar┼č görülmesi sonras─▒ birkaç y─▒l içinde boy uzamas─▒ y─▒lda ortalama 9 cm olarak gerçekle┼čebilir. Bununla birlikte 6-11 cm aras─▒ bir uzunluk beklenebilir. Kad─▒nlarda ergenlik daha k─▒sa bir sürede tamamlanma e─čiliminde olabilir.

Op. Dr.
Abdullah Ta┼čk─▒n
Genel Cerrahi
VM Medical Park Samsun
1381

Bu i├žeri─čin geli┼čtirilmesinde Medical Park Yay─▒n Kurulu katk─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r.
Sayfa i├žeri─či sadece bilgilendirme ama├žl─▒d─▒r. Sayfa i├žeri─činde tedavi edici sa─čl─▒k hizmetine y├Ânelik bilgiler i├žeren ├Âgelere yer verilmemi┼čtir. Tan─▒ ve tedavi i├žin mutlaka hekiminize ba┼čvurunuz.