sat─▒r aras─▒

Çapraz ba─č, insan vücudundaki uyluk kemi─či ile kaval kemi─čini birle┼čtiren doku gurubudur. Her dizde ön ve arka çapraz ba─č olmak üzere iki┼čer tane çapraz ba─č bulunur. Dizin stabil durmas─▒n─▒ sa─člar.

Çapraz ba─č sayesinde diz, dayan─▒kl─▒ ve sa─člam duru┼čunu korur. Diz ekleminin normal i┼člevini sa─člayabilmesi için çapraz ba─člar gereklidir. Bu ba─člarda meydana gelen herhangi bir hasar ciddi sorunlara yol açabilir. 

Çapraz ba─člar birçok sebeple y─▒rt─▒labilir. Gündelik ya┼čamda yap─▒lan ani ve dengesiz yön de─či┼čimi, sert dü┼čme, h─▒zla gelen durma, dizin sert bir darbeyle dönmesi gibi olaylar çapraz ba─č dokusuna ciddi zarar verebilir.

Bunlar─▒n yan─▒ s─▒ra kayak, buz pateni, tenis, squash, basketbol, futbol, voleybol sporlar─▒nda meydana gelen diz yaralanmalar─▒ sonucunda da çapraz ba─č dokusu hasar görebilir. Çapraz ba─č hasarlar─▒nda diz vücudun a─č─▒rl─▒─č─▒n─▒ ta┼č─▒yamaz hale gelir. 

Çapraz ba─č y─▒rt─▒lmas─▒ ya┼čayan ki┼či dengesini koruyamaz, hareket kabiliyetini yitirerek ayakta durmakta güçlük çeker. Çapraz ba─člarda meydana gelen y─▒rt─▒─č─▒n daha da ilerlememesi ve onar─▒lamaz bir duruma gelmemesi için acilen çapraz ba─č ameliyat─▒ yap─▒lmas─▒ gerekir. Çapraz ba─č ameliyat─▒ fiyat─▒, de─či┼čkenlikler gösterebilir. 

Çapraz Ba─č Ameliyat─▒ Nedir? 

Çapraz Ba─č ameliyat─▒, dizde meydana gelen ba─č dokusunun y─▒rt─▒lmas─▒n─▒ tedavi etmek amac─▒yla yap─▒lan bir cerrahi müdahaledir. Çapraz Ba─č ameliyat─▒, genel anestezi alt─▒nda yap─▒lan önemli bir ameliyatt─▒r. Çapraz ba─č y─▒rt─▒klar─▒ nas─▒l ve hangi ko┼čulda ya da hangi sebepten olu┼čmu┼č olursa olsun, ba─člar─▒n dikilerek onar─▒lmas─▒ mümkün de─čildir. Bu durumda hasarl─▒ bölgeye doku eklemesi yap─▒l─▒r ve bu ┼čekilde y─▒rt─▒k onar─▒l─▒r. 

Çapraz Ba─č ameliyat─▒ nedir sorusuna doku transferi ameliyat─▒d─▒r yan─▒t─▒ verilebilir. Bu doku transfer i┼člemi iki türlü ┼čekilde yap─▒labilir. Birinci türde hastan─▒n dizinin ba┼čka bir k─▒sm─▒ndan al─▒nan doku transfer edilir. Bireyden al─▒nabilecek uygun doku bulunamad─▒─č─▒ takdirde farkl─▒ bir canl─▒ kaynaktan donör al─▒nabilir ve bu dokunun kullan─▒lmas─▒ sa─član─▒r. 

Bu ameliyatta yap─▒lan i┼člemler artroskop ad─▒ verilen t─▒bbi bir alet ile gerçekle┼čtirilir. Diz üzerinde aç─▒lan minimal kesiler ile alet, hasarl─▒ bölgeye ula┼č─▒r. Y─▒rt─▒─č─▒n meydana geldi─či çapraz ba─č bölgesine uygun bulunan doku transferini yapar. 

Çapraz Ba─č ameliyat─▒ kaç saat sürer sorusunun yan─▒t─▒ y─▒rt─▒─č─▒n bulundu─ču bölgeye, y─▒rt─▒ktaki hasar─▒n durumuna ve hastan─▒n ya┼č─▒na ba─čl─▒ olarak de─či┼čkenlik gösterebilir. Çapraz ba─č ameliyat─▒ dizde meydana gelen ba─č y─▒rt─▒lmas─▒n─▒n en az doku hasar─▒ ile gerçekle┼čtirilmesini mümkün k─▒lar.

Çapraz ba─č ameliyat─▒n─▒n ba┼čar─▒s─▒ hastan─▒n ya┼č─▒na, aktivite düzeyine ve di─čer faktörlere göre farkl─▒l─▒klar gösterebilir. Çapraz Ba─č ameliyat─▒ kadar ameliyattan sonraki süreçte iyile┼čme aç─▒s─▒ndan çok önemlidir. Yayg─▒n olarak çapraz ba─č ameliyat─▒ sonras─▒nda diz ekleminin eski hareket kabiliyetini ve gücünü geri kazanmas─▒ için hastalar─▒n ço─ču fizik tedavi görür.

Çapraz Ba─č Ameliyat─▒ Nas─▒l Olur? 

Çapraz ba─č ameliyat─▒nda yayg─▒n olarak artroskopik ad─▒ verilen t─▒bbi alet kullan─▒larak, diz eklemine küçük kesiklerden girilerek uygulanan bir ameliyat biçimidir. Çapraz ba─č ameliyat─▒ nedir denildi─činde diz ekleminin normal i┼člevini geri kazand─▒rmak için yap─▒lan etkili bir yöntem olarak tan─▒mlanabilir. Çapraz ba─č ameliyat─▒n─▒n yayg─▒n olarak uyguland─▒─č─▒ durumlar─▒ ┼ču ┼čekilde s─▒ralayabiliriz: 

  • Çapraz ba─č─▒n k─▒smen ya da tamamen y─▒rt─▒lm─▒┼č olmas─▒
  • Çapraz ba─č─▒n bulundu─ču k─▒s─▒mlarda a┼č─▒r─▒ a─čr─▒, belirgin ┼či┼člik ve instabilite gibi reaksiyonlar görülmesi ve bu reaksiyonlar─▒n devam etmesi
  • Çapraz ba─č─▒n y─▒rt─▒lmas─▒ sonras─▒nda meydana gelen menisküs veya k─▒k─▒rdak yaralanmalar─▒
  • Çapraz ba─č─▒n y─▒rt─▒lmas─▒ sonras─▒nda diz ekleminde ciddi hareket kabiliyeti eksikliklerinin artmas─▒ 
  • Çapraz ba─č y─▒rt─▒lmas─▒ sonras─▒nda hastan─▒n diz bölgesinde iltihaplanma riskinin artmas─▒

Her ameliyat sürecinde oldu─ču gibi çapraz ba─č ameliyat─▒ öncesinde hastan─▒n genel sa─čl─▒k durumuyla ilgili tetkikler yap─▒l─▒r. Kan testleri, röntgenleri ve MR'─▒ çekildikten sonra bu veriler ─▒┼č─▒─č─▒ alt─▒nda ameliyat için haz─▒rl─▒klar ba┼člar. Hasta ve hasta yak─▒nlar─▒ çapraz ba─č ameliyat─▒ hakk─▒nda bilgilendirilir. Ameliyat─▒n içerdi─či olas─▒ riskler anlat─▒l─▒r. 

Hasta ameliyata al─▒n─▒r. Ameliyat genel anestezi ile uygulan─▒r. Artroskopik yöntemde diz eklemine küçük kesilerden girilerek ameliyat gerçekle┼čtirilir. Ameliyat s─▒ras─▒nda, y─▒rt─▒lm─▒┼č olan ACL ç─▒kar─▒l─▒r ve yerine hastan─▒n kendi dokular─▒ndan veya kadavradan al─▒nan bir parça tendon ile yeni bir ba─č transfer edilerek ameliyat sonland─▒r─▒l─▒r. 

Çapraz ba─č ameliyat─▒ zor mu sorusuna verilecek yan─▒t hastan─▒n ya┼č─▒, sa─čl─▒k durumu, dizindeki çapraz ba─č dokusunda meydana gelen y─▒rt─▒─č─▒n büyüklü─čü gibi birçok farkl─▒ faktöre göre de─či┼čiklik gösterebilir.

Çapraz ba─č ameliyat─▒ fiyat─▒ ameliyat─▒n içerdi─či risklere ve zorlu─čuna göre de artabilir. Ayr─▒ca çapraz ba─č ameliyat─▒ süreci sonras─▒nda da fizik tedavi deste─či al─▒nmas─▒ önemlidir. Fizik tedavi sayesinde hasta dizinde meydana gelen hareket kabiliyeti eksikliklerini giderme f─▒rsat─▒ yakalayabilir.  

Kad─▒nlarda Çapraz Ba─č Ameliyat─▒ Nas─▒l Olur? 

Kad─▒nlarca çapraz ba─č ameliyat─▒, erkeklerde çapraz ba─č ameliyat ile ayn─▒d─▒r. Ameliyatta cinsiyete özgü olu┼čabilecek farkl─▒l─▒k yoktur. Kad─▒nlarda çapraz ba─č ameliyat─▒ kaç saat sürer sorusuna da 1-2 saat sürer yan─▒t─▒ verilebilir.

Burada hastan─▒n ya┼č─▒, sa─čl─▒k durumu, meydana gelen çapraz ba─č hasar─▒n─▒n büyüklü─čü gibi etkenler cinsiyetten daha önemlidir. Ameliyat öncesinde hastan─▒n yapmas─▒ gerekenleri ┼ču ┼čekilde s─▒ralayabiliriz: 

  • Hasta birortopediuzman─▒yla görü┼čür 
  • Hasta ortopedi uzman─▒n istedi─či tetkikleri ve röntgeni çektirir
  • Hastan─▒n tetkik ve röntgen raporuna göre çapraz ba─č y─▒rt─▒─č─▒n─▒n tan─▒mlanmas─▒ ortopedi uzman─▒ taraf─▒ndan yap─▒l─▒r 
  • Hasta ortopedi uzman─▒ndan dizinde meydana gelen çapraz ba─č y─▒rt─▒─č─▒ hakk─▒nda gerekli bilgiyi al─▒r
  • Ortopedi uzman─▒n yönlendirmesiyle ve bilgilendirmesiyle ameliyat için karar verilir
  • Hasta ortopedi uzman─▒ndan çapraz ba─č ameliyat─▒n─▒n olas─▒ risk ve faydalar─▒ hakk─▒nda bilgi al─▒r 
  • Ameliyata karar verdikten sonra hasta ameliyat haz─▒rl─▒klar─▒na ba┼člar
  • Ameliyat öncesi hasta kendisinden istenilenkan testlerini, röntgen ve MR çektirme i┼člemlerini yapt─▒r─▒r
  • Ameliyat için kararla┼čt─▒r─▒lan zamanda hasta hastaneye yat─▒┼č i┼člemlerini gerçekle┼čtirir

Erkeklerde Çapraz Ba─č Ameliyat─▒ Nas─▒l Olur? 

Erkeklerde çapraz ba─č ameliyat─▒, kad─▒nlara uygulanan çapraz ba─č ameliyat─▒yla ayn─▒d─▒r. Diz eklemindeki yaral─▒ ba─č─▒ onarmak veya de─či┼čtirmek ve dizin normal i┼člevini geri kazand─▒rmak için yap─▒lacak ameliyat─▒n yöntemi hastan─▒n cinsiyetine göre de─čil olu┼čan hasar─▒n mevcut durumuna göre karar verilmektedir. 

Ya┼čl─▒larda Çapraz Ba─č Ameliyat─▒ Nas─▒l Olur?

Ya┼čl─▒larda çapraz ba─č ameliyat─▒, gençlerde yap─▒lan ameliyatla benzerlik gösterir. Ya┼čl─▒larda çapraz ba─č ameliyat─▒, ya┼ča ba─čl─▒ olarak meydana gelen birtak─▒m riskler içerebilir; denilebilir. En ciddi s─▒k─▒nt─▒lardan biri ya┼č ilerledikçe kemiklerin ve eklemlerin k─▒r─▒lganl─▒─č─▒n─▒n artmas─▒d─▒r. Ameliyat─▒n riskleri de buna ba─čl─▒ olarak yüksek olabilir. Ortopedi uzman─▒n─▒n de─čerlendirmeleri dikkate al─▒narak karar verilmelidir. 

Ya┼čl─▒larda çapraz ba─č ameliyat─▒ sonras─▒ iyile┼čme süreci, gençlerde oldu─čundan biraz daha uzun, zorlu ve s─▒k─▒nt─▒l─▒ bir süreç olabilir. Ameliyattan sonra diz eklemini güçlendirmek ve hareket kabiliyetini geri kazanmak için fizik tedavi ve rehabilitasyona ihtiyaç duyulabilir.

Ya┼čl─▒larda çapraz ba─č ameliyat─▒ sonras─▒ dikkat edilmesi gerekenler ┼čunlard─▒r:

  • Ameliyattan sonra diz eklemini yükse─če kald─▒rmak
  • Doktorun önerdi─či a─čr─▒ kesicileri düzenli kullanmak
  • Fizik tedavi ve rehabilitasyonaaksatmadan kat─▒lmak 
  • A─č─▒rsporaktivitelerinden, dizi yoracak hareketlerden kaç─▒nmak

Ameliyat sonras─▒ dikkat edilmesi gerekenler konusunda hasta ve hasta yak─▒nlar─▒n─▒n ortopedi uzman─▒n─▒n tavsiyelerine uymas─▒ çok önemlidir. 

Çapraz Ba─č Ameliyat─▒ Nas─▒l Yap─▒l─▒r? 

Çapraz ba─č ameliyat─▒ genellikle artroskopik yöntemle uygulan─▒r. Genel anestezi alt─▒nda yap─▒l─▒r. Çapraz Ba─č ameliyat─▒ kaç saat sürer sorusuna 1-2 saat yan─▒t─▒ verilebilir. Ameliyat s─▒ras─▒nda, diz eklemine 2-3 adet küçük kesi at─▒l─▒r.

Artroskop ile kamera ve cerrahi aletler diz eklemine sokulur. Artroskop, diz ekleminin içinden görüntüler sa─člayarak cerrah─▒n ameliyat bölgesini görmesini sa─člar. Ameliyat esnas─▒nda, y─▒rt─▒lm─▒┼č, hasar gören ACL ç─▒kar─▒l─▒r. Daha sonras─▒nda haz─▒r bulundurulan tendon, diz ekleminin içine yerle┼čtirilerek burada yeni bir ba─č dokusu olu┼čturulur. 

Eklenilen bu yeni ba─č─▒n vücutla ne kadar iyi uyumlu olaca─č─▒na önemlidir. Bu yeni ba─č, diz ekleminin içinde iki tünel olu┼čturularak sabitlenir. Tünellerin olu┼čturulmas─▒nda, yard─▒mc─▒ malzeme olarak bir kemik grefti ya da titanyum bir implant kullan─▒labilir.

Ameliyat bittikten sonra aç─▒lan kesiler dikilerek kapat─▒l─▒r. Çapraz ba─č ameliyat─▒ fiyat─▒, uygulanan transfer yöntemine ve kullan─▒lan malzemelerin maliyetine göre farkl─▒l─▒klar gösterebilir. 

Çapraz Ba─č Ameliyat─▒ Riskleri Nelerdir? 

Çapraz ba─č ameliyat─▒na karar vermek baz─▒ ko┼čullarda hasta ve hasta yak─▒nlar─▒ için zorlu ve s─▒k─▒nt─▒l─▒ bir süreç olabilir. Her ciddi ameliyatta oldu─ču gibi çapraz ba─č ameliyat─▒ da içinde birtak─▒m riskler bar─▒nd─▒r─▒r. Bu riskler hastan─▒n ya┼č─▒na, sa─čl─▒k ko┼čullar─▒na ve dizinde meydana gelen çapraz ba─č y─▒rt─▒─č─▒ hasar─▒n─▒n durumuna ba─čl─▒ olarak farkl─▒lar gösterebilir. 

Çapraz ba─č ameliyat─▒ zor mu sorusunun yan─▒t─▒ da ayn─▒ ┼čekilde hastadan hastaya de─či┼čebilir. Ortopedi uzman─▒n─▒zdan çapraz ba─č ameliyat─▒ riskleri hakk─▒nda daha detayl─▒ ve do─čru bilgi alabilirsiniz. Bütün ameliyatlar belirli oranda risk ta┼č─▒r. Ancak bu riskler, ameliyat─▒n deneyimli, iyi bir cerrah taraf─▒ndan yap─▒lmas─▒ ve hastan─▒n ameliyat sonras─▒ doktorun talimatlar─▒na uymas─▒ ile azalt─▒labilir.    

S─▒kça Sorulan Sorular

Çapraz Ba─č Ameliyat─▒ Sonras─▒ Ne Yapmal─▒y─▒m? 

Çapraz ba─č ameliyat─▒ sonras─▒ hasta için iyile┼čme süreci ba┼člam─▒┼č say─▒l─▒r. Ancak hasar gören çapraz ba─č─▒n iyile┼čme sürecinde dikkat edilmesi gereken faktörler vard─▒r. Bunlar─▒ ┼ču ┼čekilde s─▒ralayabiliriz: 

  • Ameliyat sonras─▒ndaortopedi uzman─▒n talimatlar─▒n─▒ uygulamak 
  • Ameliyat sonras─▒nda dizine a─č─▒rl─▒k vermemek, dizini gerekti─či ┼čekilde dinlendirmek ve mümkün oldu─čunca dizin üstüne basmamak 
  • Ameliyat bölgesine ortopedistin önerdi─či süreleri dikkate alarak buz kompleksi uygulamak
  • Ameliyat sonras─▒nda fizik tedaviye ba┼člamak

Çapraz Ba─č Ameliyat─▒ Kaç Günde ─░yile┼čir?

Çapraz Ba─č ameliyat─▒ sonras─▒ iyile┼čme süreci hastan─▒n ya┼č─▒na, sa─čl─▒k durumuna, dizindeki çapraz ba─č y─▒rt─▒─č─▒ hasar─▒n─▒n büyüklü─čüne ve uygulanan ameliyat─▒n sonuçlar─▒na göre farkl─▒l─▒klar gösterebilir. Ama genellikle iyile┼čme süresi 6-12 ay kadard─▒r.

Çapraz Ba─č ameliyat─▒ sonras─▒ hastan─▒n ortopedi uzman─▒n talimatlar─▒na ve uyar─▒lar─▒n─▒ dikkate almas─▒ iyile┼čme sürecini önemli derecede etkiler. 

Op. Dr.
Atakan Telatar
Ortopedi ve Travmatoloji
VM Medical Park Samsun
1895

Bu i├žeri─čin geli┼čtirilmesinde Medical Park Yay─▒n Kurulu katk─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r.
Sayfa i├žeri─či sadece bilgilendirme ama├žl─▒d─▒r. Sayfa i├žeri─činde tedavi edici sa─čl─▒k hizmetine y├Ânelik bilgiler i├žeren ├Âgelere yer verilmemi┼čtir. Tan─▒ ve tedavi i├žin mutlaka hekiminize ba┼čvurunuz.