sat─▒r aras─▒

├çay a─čac─▒ ya─č─▒

Çay a─čac─▒ ya─č─▒, melaleuca alternifolia isimli mersingiller ailesinin mensubu olan bitkinin aç─▒k sar─▒ renkli ya─č─▒d─▒r. Alternatif t─▒p içerisinde kullan─▒m─▒na ek olarak kozmetik, antiseptik, antifungal ve antiviral özellikleri de bulunan çay a─čac─▒ ya─č─▒, Avustralya’n─▒n kuzeydo─ču k─▒y─▒s─▒na özgüdür. Bu bitkinin yapraklar─▒n─▒n ezilmesi ile ç─▒kar─▒lan ya─č; ilk olarak Avustralyal─▒ Bundjalung kabilesi taraf─▒ndan üst solunum yolu enfeksiyonlar─▒n─▒n aromatik tedavisi amac─▒yla kullan─▒lm─▒┼čt─▒r.

Çay A─čac─▒ Ya─č─▒ Nedir?

Çay a─čac─▒ ya─č─▒, buhar distilasyon yöntemi ile melaleuca alternifolia isimli, Avustralya'ya özgü bir bitkiden elde edilen esansiyel ya─čd─▒r. Çay a─čac─▒ ya─č─▒ ismini bu bitkinin yapraklar─▒n─▒n çay yap─▒m─▒nda kullan─▒lmas─▒ndan alm─▒┼čt─▒r. Melaleuca ya─č─▒ olarak da bilinen çay a─čac─▒ ya─č─▒ yüzy─▒llard─▒r çe┼čitli özellikleri nedeniyle baz─▒ cilt durumlar─▒n─▒n alternatif tedavisinde kullan─▒l─▒r. Çay a─čac─▒ ya─č─▒ ayn─▒ zamanda birçok nemlendirici ürünün içerisinde de bulunur.

Çay A─čac─▒ Ya─č─▒ Özellikleri Nelerdir?

Son y─▒llarda alternatif veya tamamlay─▒c─▒ tedavi uygulamalar─▒ kapsam─▒nda çay a─čac─▒ ya─č─▒ oldukça popüler hale gelmi┼č bir üründür. Günümüzde birçok kozmetik, cilt üzerine uygulanan ilaç ve temizlik ürünü içerisinde bulunur.

Çay a─čac─▒ ya─č─▒ içerisinde bulunan baz─▒ kimyasal maddeler bakterilerin hücre duvar─▒na zarar vererek ortadan kald─▒r─▒lmas─▒n─▒ sa─člayabilir. Bu geni┼č spektrumlu antimikrobiyal aktivitesinin nas─▒l kullan─▒laca─č─▒na dair çal─▒┼čmalar devam etmektedir.

─░nflamasyon (iltihaplanma) üzerinde bask─▒lay─▒c─▒ etki gösterebilme, çay a─čac─▒ ya─č─▒n─▒n bir di─čer özelli─čidir. Bu etkisi özellikle histamin taraf─▒ndan tetiklenen cilt inflamasyonlar─▒nda fayda sa─člayabilir. Çay a─čac─▒ ya─č─▒ ayn─▒ zamanda birçok mantar türüne kar┼č─▒ da etkili bir esansiyel ya─čd─▒r.

Çay a─čac─▒ ya─č─▒n─▒n kimyasal içeri─činin büyük bir k─▒sm─▒ terpenoid s─▒n─▒f─▒nda olan ve antiseptik özellik gösteren maddelerdir. Terpinen-4-ol, bu maddeler aras─▒nda en yo─čun olarak bulunan bile┼čiktir. Terpinen-4-ol, çay a─čac─▒ ya─č─▒ içerisinde bulunan kimyasal maddelerden biridir. Bu madde bakteri, virüs ve mantarlara kar┼č─▒ etkili olabilir. Terpinen-4-ol ayn─▒ zamanda beyaz kan hücrelerinin i┼člevlerinde düzenleyici etki yaparak yabanc─▒ mikroorganizmalara kar┼č─▒ verilen mücadelede ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sisteminin normal fonksiyonlar─▒n─▒ desteklemeye yard─▒mc─▒ olur.

Çay A─čac─▒ Ya─č─▒ Ne ─░┼če Yarar?

Çay a─čac─▒ ya─č─▒ ürünleri genellikle dilüe edilmemi┼č (seyreltilmemi┼č) %100 saf ya─č ┼čeklindedir. Cilt üzerine yap─▒lacak uygulamalarda ise gücü %5-50 aras─▒nda de─či┼čen ürünlerin kullan─▒lmas─▒ önerilir. Çay a─čac─▒ ya─č─▒n─▒n birçok kullan─▒m alan─▒ mevcuttur:

El Dezenfektan─▒

Çay a─čac─▒ ya─č─▒, do─čal el dezenfektan─▒ yap─▒m─▒nda kullan─▒labilir. Hastal─▒k olu┼čturma potansiyeline sahip mikroorganizmalara kar┼č─▒ mücadelede kullan─▒lan hijyen ürünlerinin etkisini güçlendirici bir etkisi olabilir.

Böcek Kovucu

Çay a─čac─▒ ya─č─▒ sinir bozucu eklembacakl─▒lar─▒n uzak tutulmas─▒na yard─▒mc─▒ olabilir.

Do─čal Deodorant

Çay a─čac─▒ ya─č─▒n─▒n antibakteriyel etkisi koltuk alt─▒nda terlemeyle birlikte olu┼čan kokunun dindirilmesinde faydal─▒ olabilir. Normalde ter, kokusuz bir salg─▒d─▒r. Ancak ter bezlerinin salg─▒s─▒ ile cilt üzerinde bakterilerin etkile┼čimi sonucunda ter kokusu ortaya ç─▒kabilir. Koltuk alt─▒ ter bezleri aç─▒s─▒ndan oldukça zengin bir bölgedir. Çay a─čac─▒ ya─č─▒ kullan─▒larak yap─▒lacak do─čal deodorantlar ile ter kokusuna kar┼č─▒ önlem almak mümkün olabilir.

Küçük Kesik ve Çizikler ─░çin Antiseptik

Cilt üzerinde hastalanmaya neden olan yaralanmalar mikroorganizmalar─▒n bu aç─▒kl─▒klardan girerek kan dola┼č─▒m─▒na geçmesine ve enfeksiyon durumunun olu┼čmas─▒na neden olabilir. Çay a─čac─▒ ya─č─▒ küçük kesik ve s─▒yr─▒klar─▒n dezenfeksiyonunda etkili olabilir. Bu etkisinden yararlanmak için önce yara yeri temiz su ve sabunla temizlenmelidir. Ard─▒ndan çözücü bir di─čer ya─č içinde bir damla çay a─čac─▒ ya─č─▒ kar─▒┼čt─▒r─▒l─▒r ve bu kar─▒┼č─▒m küçük yara yüzeyinin üzerine sürülür.

Yara ─░yile┼čmesini Destekleme

Küçük yara ve s─▒yr─▒klardaki antiseptik etkisine ek olarak çay a─čac─▒ ya─č─▒ yara iyile┼čmesinde de vücudun normal fonksiyonlar─▒n─▒ destekleyici özellik gösterebilir. Çe┼čitli ara┼čt─▒rmalar çay a─čac─▒ ya─č─▒n─▒n inflamasyon (iltihaplanma) halini bask─▒lay─▒c─▒ etkisi nedeniyle beyaz kan hücreleri taraf─▒ndan gerçekle┼čtirilen yara iyile┼čme sürecinde katk─▒lar─▒ olabilece─čini göstermi┼čtir. Bu etkisinden yararlanmak ad─▒na çay a─čac─▒ ya─č─▒n─▒n birkaç damlas─▒ sarg─▒ bezine damlat─▒larak kullan─▒labilir.

Akne ile Mücadele

Çay a─čac─▒ ya─č─▒ akne ile mücadelede önemli bir topikal ajan olarak kullan─▒labilir. Çe┼čitli çal─▒┼čmalar hem akne say─▒s─▒ hem de bu lezyonlar─▒n seyri üzerinde etkili olabilece─čini göstermi┼čtir. %5’lik çay a─čac─▒ jeli kullan─▒lan bir çal─▒┼čmada akne lezyonlar─▒n─▒n plasebo grubuna göre daha etkili oldu─ču tespit edilmi┼čtir.

T─▒rnak Mantar─▒ ile Mücadele

T─▒rnaklarda mantar geli┼čimi oldukça s─▒k kar┼č─▒la┼č─▒lan bir problemdir. Bu lezyonlar tehlikeli olarak kabul edilmeseler de göze oldukça kötü gelen bir görünüme neden olabilirler. T─▒rnak mantar─▒ tedavisinde kullan─▒lan uygulamalara ek olarak çay a─čac─▒ ya─č─▒ arometarpisinden faydalan─▒lmas─▒ bu problemin giderilmesinde katk─▒ sa─člayabilir. Bu uygulama için birkaç damla çay a─čac─▒ ya─č─▒ e┼čit düzeyde Hindistan cevizi ya─č─▒ gibi bir ta┼č─▒y─▒c─▒ ya─č ile kar─▒┼čt─▒r─▒l─▒r ve ard─▒ndan etkili bölgeye sürülür. Uygulama sonras─▒nda mantar lezyonlar─▒n─▒n yay─▒lmas─▒n─▒ önlemek için ellerin hemen y─▒kanmas─▒ önerilir.

Kimyasal ─░çermeyen Gargara Yap─▒m─▒

Yap─▒lan çe┼čitli ara┼čt─▒rmalar göstermi┼čtir ki çay a─čac─▒ ya─č─▒ kullan─▒m─▒ di┼č kayb─▒ ve kötü a─č─▒z kokusu gibi problemlere neden olan mikroplar ile mücadelede katk─▒ sa─člayabilen bir uygulamad─▒r. Bir bardak ─▒l─▒k suyun içine bir damla çay a─čac─▒ ya─č─▒ damlat─▒larak olu┼čturulan solüsyonlar a─č─▒zda 30 saniyeli─čine gezdirilmek suretiyle uygulanabilir. Di─čer gargaralarda oldu─ču gibi çay a─čac─▒ ya─č─▒ ile yap─▒lan gargara solüsyonlar─▒n─▒n da kesinlikle yutulmamas─▒ gerekti─či unutulmamal─▒d─▒r. Çay a─čac─▒ ya─č─▒n─▒n sindirilmesi halinde toksik etki gösterebilece─čine dair dikkatli olunmas─▒ gerekir.

Çok Amaçl─▒ Temizleyici

Çay a─čac─▒ ya─č─▒ içeren solüsyonlar çok amaçl─▒ yüzey temizleyici olarak kullan─▒labilir. Ayn─▒ zamanda bu çözeltiler geride herhangi bir kimyasal madde b─▒rakmama özelli─čine de sahiptir. Çay a─čac─▒ ya─č─▒ ile çok amaçl─▒ temizleyicilerin yap─▒m─▒nda 20 damla çay a─čac─▒ ya─č─▒, ¾ bardak su ve ½ bardak elma sirkesi bir sprey ┼či┼česinde kar─▒┼čt─▒r─▒l─▒r. ─░yi bir kar─▒┼č─▒m sa─članmas─▒ ad─▒na ┼či┼če iyice çalkalan─▒r. Temizlenmek istenilen yüzeye püskürtülen temizleyici ard─▒ndan kuru bir bez ile silinir. Kar─▒┼č─▒m içeri─činin e┼čit da─č─▒l─▒m─▒n─▒ sa─člamak ad─▒na her kullan─▒mdan önce ┼či┼čenin iyice çalkalanmas─▒ önerilir.

Çay A─čac─▒ Ya─č─▒ Kullan─▒m─▒ Sonras─▒nda Olu┼čabilecek Yan Etkiler Nelerdir?

Çay a─čac─▒ ya─č─▒ kullan─▒m─▒ ile ilgili yap─▒lan ara┼čt─▒rmalar bu aromaterapi ya─č─▒n güvenli oldu─čuna i┼čaret eder. Ancak bu ya─č─▒n kullan─▒m─▒nda dikkat edilmesi gereken durumlar da vard─▒r. Öncelikle, yutulmas─▒ halinde çay a─čac─▒ ya─č─▒n─▒n toksik (zehirli) etki yapabilece─či unutulmamal─▒d─▒r. Cilt üzerine yap─▒lacak uygulamalar öncesinde, sa─čl─▒kl─▒ cilt üzerine bir damla damlat─▒lmal─▒ ve 24 saat boyunca bu bölgede herhangi bir alerjik reaksiyon geli┼čip geli┼čmedi─či gözlenmelidir.

Çocuklar─▒n eri┼čemeyece─či noktada saklanmas─▒ önerilen çay a─čac─▒ ya─č─▒n─▒n ayn─▒ zamanda evcil hayvanlar üzerinde kullan─▒m─▒ndan da kaç─▒n─▒lmas─▒ gerekir. Hayvanlarda kullan─▒m─▒ sonras─▒nda istemsiz titreme ve di─čer sinir sistemi sorunlar─▒na yol açabilece─čine dair çe┼čitli çal─▒┼čma sonuçlar─▒ mevcuttur.

Çay a─čac─▒ ya─č─▒ kullan─▒m─▒ sonras─▒nda olu┼čabilecek yan etkiler bu ya─č─▒n nas─▒l kullan─▒ld─▒─č─▒na göre de─či┼čiklik gösterir. Çay a─čac─▒ nas─▒l tüketilir sorusuna yan─▒t olarak “en s─▒k kullan─▒m yollar─▒ topikal (cilt üzerine) ve aromaterapi uygulamalar─▒ kapsam─▒nda soluma (inhalasyon) ┼čeklinde” cevab─▒ verilebilir.

Topikal kullan─▒mlarda çay a─čac─▒ ya─č─▒ do─čru ┼čekilde seyreltilmemi┼č ve yüksek konsantrasyonda bulunuyorsa; k─▒zar─▒kl─▒k, kepeklenme, ka┼č─▒nma, yanma ve batma gibi ┼čikayetlere neden olabilir. Aromaterapi s─▒ras─▒nda ise çok fazla veya çok uzun süre boyunca çay a─čac─▒ ya─č─▒ solunmas─▒ sonras─▒nda ba┼č a─čr─▒s─▒, bulant─▒ ve ba┼č dönmesi gibi yan etkiler olu┼čabilece─či için dikkatli olunmal─▒d─▒r.

Genel olarak çe┼čitli bitkilerden elde edilen esansiyel ya─č kullan─▒m─▒ öncesinde hekimlerinize dan─▒┼čman─▒z oldukça önemlidir. Bu tarz alternatif tedavi yöntemlerini gebelerin, emzirme dönemindeki ki┼čilerin, reçeteli ilaç kullanan veya altta yatan bir sa─čl─▒k problemi olan ki┼čilerin hekimlerine dan─▒┼čmadan kesinlikle kullanmamas─▒ gerekti─či unutulmamal─▒d─▒r.

Sa─čl─▒kl─▒ günler dileriz.

En ├çok Okunan Sa─čl─▒k Rehberi Yaz─▒lar─▒m─▒z

Sosyal Medya Hesaplar─▒m─▒z:
Facebook | Instagram | YouTube | LinkedIn

Uzm. Dyt.
Bet├╝l Yurdakul
Beslenme ve Diyet
─░stinye ├ťniversitesi Hastanesi Bah├že┼čehir
323388

Bu i├žeri─čin geli┼čtirilmesinde Medical Park Yay─▒n Kurulu katk─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r.
Sayfa i├žeri─či sadece bilgilendirme ama├žl─▒d─▒r. Sayfa i├žeri─činde tedavi edici sa─čl─▒k hizmetine y├Ânelik bilgiler i├žeren ├Âgelere yer verilmemi┼čtir. Tan─▒ ve tedavi i├žin mutlaka hekiminize ba┼čvurunuz.