sat─▒r aras─▒

Yayg─▒n olarak görülen sa─čl─▒k sorunlar─▒ndan biri olan çene a─čr─▒s─▒na neden olabilecek çok say─▒da faktör bulundu─čundan  tedavideki ba┼čar─▒ oran─▒, te┼čhisin do─črulu─čuna ba─čl─▒d─▒r. Pek çok ki┼či, günlük ya┼čam─▒ olumsuz etkilememesi halinde çene a─čr─▒lar─▒n─▒ önemsemez ve doktora gitme ihtiyac─▒ hissetmez. Fakat özellikle ┼čiddetli seyreden ve birkaç gün içerisinde kendili─činden geçmeyen çene a─čr─▒lar─▒, önemli bir hastal─▒─č─▒n habercisi olabilir. Bu nedenle çenede zaman içinde hafiflemeyen veya iyile┼čmeyen a─čr─▒lar─▒n söz konusu olmas─▒ durumunda derhal bir sa─čl─▒k kurulu┼čuna ba┼čvurmak ve gerekli muayeneleri yapt─▒rmak önem ta┼č─▒r.

Çene A─čr─▒s─▒ Nedir?

Çene bölgesinde hissedilen, baz─▒ durumlarda konu┼čma, çi─čneme ve yutma üzerinde olumsuzluklara neden olan hafif veya ┼čiddetli her türlü a─čr─▒, çene a─čr─▒s─▒ olarak tan─▒mlan─▒r. Bu tarz a─čr─▒lar, çene bölgesinde hissedilse de her zaman çenedeki bir sorundan kaynaklanmayabilir.

Sinüslerden kaslara, di┼č ve di┼č etlerinden kulaklara ve yap─▒sal bozukluklara kadar pek çok faktör, çenede a─čr─▒ olu┼čumuna neden olabilir. Genellikle di┼č hekimli─činin bran┼č─▒na giren sorunlar olmakla birlikte çene a─čr─▒s─▒nda tedaviye ba┼člamak için öncelikle a─čr─▒lara neden olan sorunlar─▒n tespit edilmesi gerekir.

Özellikle de ┼čiddetli olmas─▒ durumunda beslenmeyi olumsuz etkileyen bu a─čr─▒lar, vücudun ihtiyaç duydu─ču enerji ve besin ögelerinin tam olarak kar┼č─▒lanmas─▒na da engel olur. Ayr─▒ca ┼čiddetli ve sürekli çene a─čr─▒s─▒, günlük ya┼čam─▒ ve i┼č hayat─▒n─▒ olumsuz etkileyece─činden altta yatan sorunun bir an önce tespit edilmesi ve tedavi sürecine ba┼članmas─▒ gerekir. Di┼člerde çene a─čr─▒s─▒n─▒n yan─▒s─▒ s─▒ra yo─čun hasar─▒ olan ki┼čiler de implant di┼č fiyatlar─▒ konusunda bilgi almak için di┼č hekimlerine ba┼čvurabilir.

Çene A─čr─▒s─▒na E┼člik Eden Semptomlar Nelerdir?

Çene a─čr─▒s─▒ ya┼čayan insanlarda genellikle a─čr─▒ya e┼člik eden birtak─▒m semptomlar söz konusudur. Bu semptomlar─▒n neler oldu─ču a─čr─▒ya neden olan soruna ba─čl─▒ olarak de─či┼čmekle birlikte yayg─▒n görülen semptomlar ┼čunlar─▒ içerir:

  • Kas ve eklemlerde hassasiyet
  • Çenenin hareket ettirilmesi ile birlikte ┼čiddeti artan yüz a─čr─▒s─▒
  • Çenenin hareket kabiliyetinin k─▒s─▒tlanmas─▒
  • Kulaklarda a─čr─▒ ve ç─▒nlama
  • Di┼č a─čr─▒s─▒ ve apse olu┼čumu
  • Gerilim tipi ba┼č a─čr─▒s─▒ ve göz arkalar─▒nda a─čr─▒
  • Çenenin kilitlenmesi
  • Çene yanaklarda b─▒çak saplanmas─▒ tarz─▒nda a─čr─▒ hissiyat─▒
  • Ac─▒ya duyarl─▒l─▒─č─▒n artmas─▒
  • Yanma ┼čeklinde hissedilen sinir a─čr─▒s─▒ tipindeki a─čr─▒lar
  • Ba┼č dönmesi
  • Yüksek ate┼č
  • Yüzde ┼či┼člik

Yukar─▒da verilen semptomlar birçok çene a─čr─▒s─▒ türüne e┼člik etmekle birlikte a─čr─▒n─▒n nedeninin farkl─▒ hastal─▒klar olmas─▒ durumunda bu hastal─▒klara ili┼čkin daha farkl─▒ belirtiler de gözlemlenebilir. Çenedeki a─čr─▒ya ek olarak bu gibi semptomlar─▒n görülmesi durumunda vakit kaybetmeden sa─čl─▒k kurulu┼člar─▒na ba┼čvurmak gerekir.

Çene A─čr─▒s─▒ Neden Olur?

Çene a─čr─▒s─▒n─▒n çok say─▒da olas─▒ nedeni mevcuttur. Bunlardan en yayg─▒n görüleni çene a─čr─▒s─▒ olgular─▒n─▒n birço─čunda etkili olan temporomandibular ekleme ve çene hareketinden sorumlu kas toplulu─čuna ili┼čkin bozukluklard─▒r. Bu bozukluklara ba─čl─▒ olarak ortaya ç─▒kan çene a─čr─▒lar─▒ en s─▒k olarak do─čurganl─▒k ça─č─▒ndaki kad─▒nlar─▒ etkiler.

Ek olarak çenede a─čr─▒ olu┼čumuna neden olan di─čer faktörler ┼ču ┼čekilde s─▒ralanabilir:

  • Uykuda di┼č g─▒c─▒rdatma ve di┼čleri s─▒kma davran─▒┼člar─▒
  • Osteoartrit (kireçlenme) ve osteomiyelit (kemik dokusu iltihab─▒)
  • Sinovit ve kapsülit gibi eklemler ve ba─člar─▒n iltihabi durumu
  • Sinüzit
  • Migren a─čr─▒lar─▒
  • Gerilim tipi ba┼č a─čr─▒lar─▒
  • Di┼č ve di┼č eti hastal─▒klar─▒
  • Nöropatik a─čr─▒lar (sinir iletimindeki bozukluklar ve sinir harabiyetine ba─čl─▒ görülen a─čr─▒lar)
  • Vücudun belirli bir k─▒sm─▒na kan ak─▒m─▒n─▒n yava┼člamas─▒ veya durmas─▒ ile görülen vasküler a─čr─▒lar
  • Romatoid artrit
  • Tiroid hastal─▒klar─▒
  • Fibromiyalji
  • Multipl skleroz (MS)
  • Lyme hastal─▒─č─▒
  • Sistemik Lupus Eritematozus (Lupus hastal─▒─č─▒)

Çenedeki a─čr─▒ya omuz, kol, boyun ve s─▒rt a─čr─▒lar─▒, nefes darl─▒─č─▒, terleme, gö─čüste daralma hissi, mide bulant─▒s─▒ ve uyu┼čukluk gibi durumlar─▒n da e┼člik etmesi kalp krizi tablosunu i┼čaret edebilece─činden derhal acil servise ba┼čvurulmal─▒d─▒r. Yukar─▒da belirtilen nedenlerin haricinde baz─▒ durumlarda çenede görülen a─čr─▒lar stres, uykusuzluk, yorgunluk, vitamin ve mineral eksiklikleri, düzensiz beslenme ve depresyon gibi faktörlere ba─čl─▒ olarak da görülebilir.

Çene A─čr─▒s─▒ Te┼čhisi Nas─▒l Konulur?

Çene a─čr─▒s─▒ ┼čikayetiyle sa─čl─▒k kurulu┼člar─▒na ba┼čvuran hastalarda tedavi plan─▒ a─čr─▒ya yol açan etkene göre de─či┼čkenlik gösterece─činden öncelikle hastan─▒n t─▒bbi öyküsü çok detayl─▒ bir ┼čekilde al─▒nmal─▒d─▒r. Hastan─▒n daha önceden tan─▒s─▒ konulmu┼č herhangi bir hastal─▒─č─▒n─▒n olup olmad─▒─č─▒ ve varsa sürekli kulland─▒─č─▒ ilaçlar─▒n neler oldu─ču ö─črenilir.

Hekim taraf─▒ndan yap─▒lan fiziksel muayene s─▒ras─▒nda a─č─▒z ve çene kaslar─▒, boyun kemi─či ve sinirler detayl─▒ bir ┼čekilde kontrol edilir. Gerekli görülmesi durumunda a─čr─▒n─▒n kayna─č─▒ hakk─▒nda bilgi verebilecek eritrosit sedimantasyon h─▒z─▒, C-reaktif protein, hemogram gibi baz─▒ kan testleri istenebilir.

Çene bölgesindeki sorunlar─▒n tespit edilebilmesi için röntgen, bilgisayarl─▒ tomografi (BT), manyetik rezonans (MR) gibi görüntüleme tekniklerinden uygun olanlar─▒ yap─▒labilir. A─čr─▒n─▒n psikiyatrik nedenlere ba─čl─▒ olabilece─či ihtimali üzerinde durulmas─▒ halinde ise birtak─▒m psikolojik testlerin uygulanmas─▒ gerekebilir. Tüm bu tan─▒ yöntemleri uyguland─▒ktan sonra elde edilen sonuçlar de─čerlendirilir ve çene a─čr─▒s─▒na yol açan sorunlar─▒n te┼čhisi koyulabilir. Sonras─▒nda farkl─▒ t─▒bbi birimlerden de destek al─▒narak bir an önce tedavi plan─▒ belirlenir.

Çene A─čr─▒s─▒ Tedavisi Nas─▒l Yap─▒l─▒r?

"Çene a─čr─▒s─▒ nas─▒l geçer?" sorusu a─čr─▒yla mücadele eden birçok ki┼činin kafas─▒n─▒ kar─▒┼čt─▒ran sorulardan bir tanesidir. Çenede görülen a─čr─▒lara ili┼čkin tedavinin ne ┼čekilde yap─▒laca─č─▒, a─čr─▒n─▒n nedenine göre farkl─▒l─▒k gösterir. A─čr─▒n─▒n bir enfeksiyon hastal─▒─č─▒na ba─čl─▒ olarak olu┼čtu─ču tespit edilirse antibiyotik veya antiviral içerikli ilaç tedavisi uygulanabilir.

Çene kemi─činde herhangi bir travma veya yap─▒sal bozukluk söz konusu ise bunlar─▒n onar─▒m─▒ için cerrahi operasyon planlan─▒r. Hastada uykuda di┼č g─▒c─▒rdatma ve çene kaslar─▒n─▒ s─▒kma gibi sorunlar gözleniyorsa gece pla─č─▒ kullan─▒m─▒ ve kas gev┼četici, sakinle┼čtirici gibi ilaç tedavileri önerilebilir. Sinirsel bozukluklar─▒n neden oldu─ču a─čr─▒lar için hekim taraf─▒ndan uygun görülmesi halinde kapsaisin içerikli topikal merhemlerden faydalan─▒labilir.

Çene bölgesinde ┼či┼člik ve inflamasyon söz konusu ise steroid içerikli kremler reçetelendirilebilir. Migren ve gerilim tipi ba┼č a─čr─▒lar─▒ bulunan bireylerde uygun içerikli a─čr─▒ kesicilerin kullan─▒m─▒ çenedeki a─čr─▒ sorununu da önlemeye yard─▒mc─▒ olur. E─čer a─čr─▒ sorunu di┼č ve di┼č eti hastal─▒klar─▒na ba─čl─▒ geli┼čmi┼čse a─č─▒z ve di┼č bak─▒m─▒na yeterli özen gösterilmeli, hastal─▒─ča yönelik di┼č tedavileri bir an önce yap─▒lmal─▒d─▒r.

Çene kaslar─▒na ba─čl─▒ olarak a─čr─▒ sorunu gözlendi─činde ise kaslar─▒n rahatlat─▒lmas─▒ için ilaç tedavilerine ek olarak gev┼čeme terapileri, masaj ve akupunktur, yumu┼čak g─▒dalarla beslenme, so─čuk veya s─▒cak kompres gibi önerilerde bulunulabilir. A─čr─▒n─▒n geli┼čiminde etkili olabilecek herhangi bir fizyolojik sorunun tespit edilemedi─či hastalarda psikolojik faktörler de göz önünde bulundurularak hastalar bu aç─▒dan da de─čerlendirilmelidir.

Psikiyatrik hastal─▒klar─▒n te┼čhis edildi─či baz─▒ hastalarda antidepresan ilaç tedavisi ve bili┼čsel tedavilerin uygulanmas─▒ gerekebilir. Tüm bu tedavi seçeneklerinin haricinde hastaya özgü farkl─▒ tedavi uygulamalar─▒ndan da yararlanmak mümkündür. Bu nedenle hastalar hekimleri taraf─▒ndan verilecek olan tedavi plan─▒na uyum sa─člamal─▒, tedavinin yararl─▒l─▒─č─▒ aç─▒s─▒ndan ak─▒llar─▒na tak─▒lan konularda mutlaka hekime dan─▒┼čmal─▒d─▒r.

E─čer siz de nedenini bilmedi─činiz çene a─čr─▒lar─▒ ya┼č─▒yorsan─▒z, bu duruma neden olan sa─čl─▒k sorunlar─▒n─▒z─▒n te┼čhis edilebilmesi için bir sa─čl─▒k kurulu┼čuna ba┼čvurarak detayl─▒ bir muayeneden geçebilirsiniz.

Yap─▒lacak olan fiziksel muayene, kan tahlilleri ve görüntüleme testleri sonucunda a─čr─▒ya neden olan sorunun te┼čhis edilmesinin ard─▒ndan tedavi sürecinize bir an önce ba┼člayabilir, olas─▒ hastal─▒klar─▒n─▒z─▒n neden olabilece─či ciddi sorunlara kar┼č─▒ önleminizi erkenden alabilirsiniz.

En ├çok Okunan Sa─čl─▒k Rehberi Yaz─▒lar─▒m─▒z

Sosyal Medya Hesaplar─▒m─▒z:
Facebook | Instagram | YouTube | LinkedIn

Prof. Dr.
Bahtiyar Demiralp
Ortopedi ve Travmatoloji
Medical Park Antalya
1211065

Bu i├žeri─čin geli┼čtirilmesinde Medical Park Yay─▒n Kurulu katk─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r.
Sayfa i├žeri─či sadece bilgilendirme ama├žl─▒d─▒r. Sayfa i├žeri─činde tedavi edici sa─čl─▒k hizmetine y├Ânelik bilgiler i├žeren ├Âgelere yer verilmemi┼čtir. Tan─▒ ve tedavi i├žin mutlaka hekiminize ba┼čvurunuz.