Crohn Hastalığı Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

İnsanlar arasında yaklaşık olarak binde iki oranında görülen bu hastalık, ağızdan anüse kadar sindirim sisteminin tüm bölümlerinde görülebilse de genellikle ince bağırsağın bitimine yakın kısımlarında kendini gösterir.

Hastalığın nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte genetik faktörler ve çevresel etmenlerin hastalığın ortaya çıkışında etkili olduğu bilim dünyası tarafından öne sürülmektedir.

Oldukça ciddi etkilere sebep olan Crohn hastalığı, yaşam boyu tam olarak iyileşme göstermez ve çoğu zaman cerrahi müdahaleler gerektirir. Aynı zamanda hastalığın yol açtığı etkiler, birçok başka hastalığın oluşumuna da zemin hazırlayabilir.

Crohn Hastalığı Nedir?

Temelde ağız, yutak, yemek borusu, mide, ince bağırsak, kalın bağırsak ve anüsten oluşan sindirim sistemi içerisinde herhangi bir bölgede yerleşim gösterebilen

Chron hastalığı, genel olarak ince bağırsak ve ince bağırsağın kalın bağırsak ile birleşim bölgelerinin çevresinde görülen iltihabi bir hastalıktır. Kadınlar arasında erkeklere oranla daha geniş bir yaygınlığa sahip olan hastalık, genellikle 35 ila 40 yaşları arasında görülür.

Bununla birlikte çocukluk ve ergenlik döneminde de Chron hastalığına yakalanan birçok birey mevcuttur. Hastalık, tutulum yaptığı sindirim sistemi bölümlerinde kalınlaşma, ülser adı verilen yara oluşumları ve iltihaba neden olur.

Crohn Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

Crohn hastalığının belirtileri, sindirim sisteminde etkilenen bölgeye ve hastalığın şiddetine göre değişebilir. Belirtiler bazı dönemlerde artarken bazı dönemlerde hafifleyebilir veya tamamen kaybolabilir. En sık görülen Crohn hastalığı belirtileri şunlardır:

• Uzun süren veya tekrarlayan ishal
• Karın ağrısı ve karında kramp
• Dışkıda kan görülmesi
• İştahsızlık ve istemsiz kilo kaybı
• Halsizlik ve yorgunluk
• Ateş
• Mide bulantısı ve kusma
• Karında şişkinlik
• Ağız içinde yaralar
• Makat çevresinde ağrı, akıntı veya yara oluşması
• Çocuklarda büyüme ve gelişme geriliği

Crohn hastalığı yalnızca bağırsakları etkilemeyebilir. Bazı kişilerde eklem ağrısı, cilt sorunları ve gözlerde kızarıklık gibi bağırsak dışı belirtiler de görülebilir. Uzun süren ishal, şiddetli karın ağrısı, dışkıda kan veya açıklanamayan kilo kaybı bulunması durumunda uzman değerlendirmesi önemlidir.

Crohn Hastalığında Yasak Yiyecekler Nelerdir?

Crohn hastalığında herkes için geçerli, kesin bir “yasak yiyecekler” listesi bulunmaz. Belirtileri artıran besinler kişiden kişiye ve hastalığın alevlenme ya da sakinleşme dönemine göre değişebilir. Bununla birlikte özellikle alevlenme dönemlerinde aşağıdaki yiyeceklerin sınırlandırılması gerekebilir:

• Kızartmalar ve aşırı yağlı yiyecekler
• Acı, baharatlı ve yoğun soslu yemekler
• Çiğ sebzeler ve kabuklu meyveler
• Kuruyemiş, çekirdek ve patlamış mısır
• Kepekli tahıllar ve çözünmeyen lif bakımından zengin besinler
• Gazlı içecekler
• Kafein içeren içecekler
• Alkol
• Fazla şekerli yiyecek ve içecekler
• Şeker alkolleri içeren ürünler
• Laktoza duyarlılık varsa süt ve bazı süt ürünleri
• İşlenmiş, katkı maddesi yüksek ve çok tuzlu ürünler

Bağırsakta daralma bulunan kişilerde sert, lifli ve sindirimi zor besinler tıkanma riskini artırabileceği için daha dikkatli tüketilmelidir. Ancak gereksiz ve uzun süreli besin kısıtlamaları kilo kaybına, vitamin-mineral eksikliklerine ve yetersiz beslenmeye yol açabilir. Bu nedenle hangi yiyeceklerin şikâyetleri artırdığını belirlemek için beslenme günlüğü tutulması ve beslenme planının kişiye özel hazırlanması önemlidir.

Crohn Hastalığı Nedenleri Nelerdir?

Yukarıda da belirtildiği gibi Chron hastalığının nedeni tam olarak bilinmemektedir. Ancak yapılan araştırmalar sonucunda hastalığa sahip ebeveynlerin çocuklarında bu hastalığın görülme olasılığının normalden 14 ila 15 kat daha fazla olduğu görülmüştür.

Bulaşıcı bir hastalık olmayıp hastalıklı bir kişiden sağlıklı bir kişiye herhangi bir şekilde Chron hastalığının bulaşması söz konusu değildir. Birtakım virüs ve bakteri türevi ajanların vücudun savunma sistemini etkileyeren hastalığın oluşumunda rol oynadığı düşünülse de bu konuda henüz yeterli derecede kanıt yoktur. Yine aynı şekilde stresli yaşamın da hastalığın oluşumu üzerindeki etkileri tartışılmaktadır.

Crohn Hastalığı Tedavisi Nedir?

Chron hastalığı, hiçbir zaman tam olarak iyileştirilemeyen kalıcı bir hastalıktır. Hasta bireyler, Chron hastalığının alevlendiği ve durgunlaştığı çeşitli periyotlar geçirir.

Alevlenme dönemlerinde daha yoğun olmak üzere çeşitli ilaç tedavileri ve tıbbi beslenme tedavisi uygulanan hastalarda hastalık önlenemese de yol açtığı semptomların minimuma indirilmesi mümkündür.

Bunun dışında Chron hastalığının yaklaşık olarak %50 - %70'lik kısmı yaşamları boyunca en az bir kez cerrahi müdahaleye ihtiyaç duyar. Özellikle ilaç tedavisine yanıt vermeyen hastalarda cerrahi müdahale tercih edilmektedir.

Chron hastası bireyler, yaşamları boyunca özel bir beslenme planı çerçevesinde hareket etmelidir. Özellikle yüksek posa oranına sahip besinler hastalığı tetiklediğinden mümkün olduğunca az tüketilmeli, özellikle aktif (alevlenme) dönemlerinde diyetten çıkarılmalıdır.

Bireylerin ishal veya kabızlık sorunu yaşadığı dönemlerde de Chron hastalığı diyeti buna göre düzenlenmelidir. Bunun dışında hastalığın aktif dönemlerinde bireyler ağır sporlar ve fiziksel güç gerektiren hareketler yapmaktan kaçınmalı, mümkün olduğunca istirahat etmelidir.

Sonuç olarak Chron hastalığına sahip olan bireylerde doktor ve diyetisyen eşliğinde yapılan tedavilere gereken özen gösterilerek hastalığın yol açtığı sorunlar en aza indirilebilir, bu sayede yaşam kalitesi büyük ölçüde artırılabilir.