sat─▒r aras─▒

Davran─▒┼č Bozuklu─ču Nedir? Davran─▒┼č Bozuklu─ču Tan─▒ ve Tedavisi

Davran─▒┼č bozuklu─ču nedir, sorusu en basit hali ile bireyin geli┼čimine uygun davranmamas─▒ ya da toplumsal de─čer ve kurallar─▒ yok sayarak yapt─▒─č─▒ yineleyici ve sürekli davran─▒┼č örüntüleri ┼čeklinde yan─▒tlanabilir.

Davran─▒┼č bozulu─ču olan bireyler evde, sosyal çevrelerinde y─▒k─▒c─▒ davran─▒┼člar sergilerler.

Bu farkl─▒ ┼čekillerde kendini gösterebilir ve birçok nedeni olmaktad─▒r. Bu davran─▒┼č örüntüleri ilerledikçe ve s─▒kl─▒─č─▒ artt─▒kça bir profesyonel yard─▒m almak gerekebilir.

Davran─▒┼č Bozuklu─ču Nedir?

Davran─▒┼č Bozuklu─ču Nedir?

Davran─▒┼č bozukluklar─▒, tekrarlayarak ve sürekli olarak ba┼čka bireylerin haklar─▒n─▒ ihlal eden veya ya┼čad─▒─č─▒ toplumun ba┼čl─▒ca de─čerlerini ve kurallar─▒n─▒ çi─čneyen davran─▒┼člar─▒ tan─▒mlamaktad─▒r.

Günümüzde geli┼čmi┼č ülkelerde en önemli sa─čl─▒k sorunu olarak görülmektedir. Bu sorun, çocukluk ve ergenlik döneminde yayg─▒n olarak görülse de yeti┼čkinlerde de görülebilmektedir.  

Davran─▒┼č Bozuklu─ču Belirtileri Nelerdir?

Genelde s─▒n─▒fland─▒rma yap─▒l─▒rken sergilenen bozuklu─čun türüne göre grupland─▒r─▒l─▒rlar ancak baz─▒ ortak özellikler gösterebilirler.

Davran─▒┼č bozukluklar─▒n─▒n tamam─▒nda bu belirtiler genellenemez. Bu yüzden belirtileri ┼ču ┼čekilde ele almak daha yararl─▒ olur: 

  • Anksiyete/Depresyon: S─▒k s─▒k a─člama, baz─▒ hayvanlardan, durumlardan ya da çevrelerden korkma, mükemmellik beklentileri, de─čersiz ve yetersiz hissetme, sinirlilik ve gerginlik, çok korkmak ve kayg─▒l─▒ olmak, suçlu hissetme, toplum içerisinde rahats─▒z olmak, ba┼čkalar─▒n─▒n kendisi hakk─▒ndaki dü┼čüncelerine kar┼č─▒ a┼č─▒r─▒ duyarl─▒ olma, intihar dü┼čünceleri, endi┼če ve panik halleri 
  • Sosyal ─░çe Dönüklük: Sürekli yaln─▒z kalmay─▒ isteme, konu┼čamama, payla┼čmaktan ho┼članmamak, sürekli ürkek olma, mutsuz olma, enerjisiz olma 
  • Somatik Yak─▒nmalar: Sürekli kâbus görme, sürekli kab─▒zl─▒k ya┼čama, ba┼č dönmesi ve a─čr─▒ hissetme, mide a─čr─▒lar─▒, kusma, göz veya cilt problemleri 
  • Sosyal Sorunlar: Sürekli yaln─▒z olma, geçimsizlik, k─▒skançl─▒k, sakarl─▒k, beceriksizlik, bir yeti┼čkine ba─č─▒ml─▒ davranma, sevilmedi─čini hissetme 
  • Dü┼čünce Sorunlar─▒: Olmayan ┼čeyleri görme ya da duyma, çe┼čitli davran─▒┼člar─▒ tekrarlama (elleri çok fazla y─▒kama, baz─▒ ┼čeyleri kontrol etmek), baz─▒ e┼čyalar─▒ belli bir düzende ve s─▒rada olmas─▒n─▒ istemek, ihtiyac─▒ olmad─▒─č─▒ halde pek çok ┼čeyi biriktirme, daha az uyuma, uyumada güçlük çekme, uykuda yürüme ve konu┼čma, kaslar─▒n se─čirmesi ve tiklerin olmas─▒ 
  • Dikkat Sorunlar─▒: Ba┼član─▒lan i┼čleri bitirememe, bir konuya odaklanamama, sakince oturmama, çok hareketli ve huzursuz olma, sürekli kafa kar─▒┼č─▒kl─▒─č─▒ ya┼čama, hayallere dalmas─▒, akl─▒na eseni yapmas─▒ 
  • Kurallara Kar┼č─▒ Gelme: Yalan söyleme, hile yapma, hatal─▒ davran─▒┼člardan suçluluk duymama, çalma, küfürlü konu┼čma, kas─▒tl─▒ olarak zarar verme davran─▒┼člar─▒ 
  • Sald─▒rgan Davran─▒┼člar: Çok ba─č─▒rma, inatç─▒l─▒k, h─▒zl─▒ duygu de─či┼čimleri, çok s─▒k küsme, çok tart─▒┼čma, insanlara ya da e┼čyalara zarar verme, vurma 

Davran─▒┼č Bozuklu─ču Nedenleri Nelerdir?

Davran─▒┼č Bozuklu─ču Nedenleri Nelerdir?

Davran─▒┼č ve uyum problemlerine etki eden etmenler birden fazlad─▒r; 

  • Genetik: Yap─▒lan ara┼čt─▒rmalar çocu─čun davran─▒┼č bozuklu─ču ile kal─▒tsal faktörler aras─▒nda bir ba─člant─▒ oldu─čunu göstermi┼čtir. 
  • Fiziksel Sa─čl─▒k Problemleri: Sa─č─▒rl─▒k, ┼ča┼č─▒l─▒k, körlük vb. Baz─▒ bedensel engeller çocu─čun kendini iyi hissetmesinin önüne geçebilir. Bulundu─ču sosyal çevrenin buna olumsuz bak─▒┼č aç─▒s─▒ ve davran─▒┼člar─▒ varsa ortaya uyumsuz davran─▒┼člar ç─▒kabilir. 
  • Travma Ya┼čama: Trafik kazas─▒, do─čal afet ya┼čamak gibi durumlar bireylerin ruh dünyas─▒nda ┼čok etkisi yaratabilir ve uyum problemlerinin olu┼čmas─▒na yol açabilir. 
  • Temel ─░htiyaçlar─▒n Kar┼č─▒lanmamas─▒: Çocuklar─▒n fiziksel, psikolojik ve sosyal ihtiyaçlar─▒n─▒n yeterince kar┼č─▒lanmamas─▒ davran─▒┼č ve uyum problemlerine sebebiyet verebilir. Temel ihtiyaçlar ise; 
  • Temel Fiziksel ─░htiyaçlar: Yeterli ve dengeli beslenme, s─▒cak ve so─čuktan korunmak için bar─▒nma, giyinme gibi bedensel ihtiyaçlard─▒r. 
  • Temel Psikolojik ─░htiyaçlar: Sevgi, sayg─▒, güvenme, ba┼čar─▒, takdir edilme ihtiyac─▒ bireyin hayat─▒n─▒ sa─čl─▒kl─▒ bir ┼čekilde ya┼čayabilmesi için gereklidir. 
  • Temel Sosyal ─░htiyaçlar: Arkada┼čl─▒k kurma, bir gruba ait olma, sosyal statü sayg─▒nl─▒k, kendini güvende hissetmek bireyin sosyal ihtiyaçlar─▒d─▒r. 
  • Çevresel ve Sosyoekonomik Nedenler: Ara┼čt─▒rmalar sonucunda, çocukta davran─▒┼č bozukluklar─▒ olu┼čmas─▒nda çevresel ve sosyoekonomik etmenlerin oldukça etkili oldu─ču ortaya ç─▒km─▒┼čt─▒r. Çocuk bir bilinç geli┼čtirmeye ba┼člad─▒─č─▒ andan sonra kendi sosyoekonomik ┼čartlar─▒yla di─čer insanlar─▒nkini k─▒yaslar. Genellikle de sosyoekonomik düzeyi normalin üstünde ve alt─▒nda olan ailelerin çocuklar─▒nda davran─▒┼č bozukluklar─▒ gözlemlenmi┼čtir. Elbette ailenin sosyoekonomik düzeyi ne olursa olsun e─čer anne ve baba, çocukla olumlu bir ili┼čki kuruyor ve ihtiyaçlar─▒n─▒ kar┼č─▒l─▒yorsa bir davran─▒┼č bozuklu─ču ortaya ç─▒kmaz. 
  • Okul Ya┼čant─▒s─▒: Aile ya┼čant─▒s─▒nda oldu─ču gibi bireyin okul ya┼čam─▒ da duygusal geli┼čiminde oldukça önemlidir. Okul arkada┼člar─▒, ö─čretmenlerin davran─▒┼člar─▒ ve okul kurallar─▒ bireyin duygu ve davran─▒┼člar─▒n─▒n ┼čekillenmesinde etkili olabilmektedir. Okulda gösterdi─či ba┼čar─▒ ya da ba┼čar─▒s─▒zl─▒─č─▒n da duygu ve davran─▒┼č geli┼čimini etkiledi─či ifade edilir. 

Davran─▒┼č Bozuklu─ču Risk Faktörleri Nelerdir?

Genelde kronik veya zihinsel anlamda sa─čl─▒k problemleri olan ki┼čiler davran─▒┼č bozuklu─ču geli┼čtirme olas─▒l─▒─č─▒ aç─▒s─▒ndan risk alt─▒nda bulunur.

Birtak─▒m davran─▒┼člar─▒n kökeni genetik faktörlere dayan─▒rken di─čerlerine çe┼čitli hastal─▒klar e┼člik edebilir. Risk faktörleri genel olarak ┼ču ┼čekilde s─▒ralan─▒r: 

  • Dikkat eksikli─či ve hiperaktivite bozuklu─ču 
  • Antisosyal bozukluk  
  • Duygu durum bozuklu─ču 
  • ┼×izofreni  
  • Madde ba─č─▒ml─▒l─▒klar─▒ 

Davran─▒┼č Bozuklu─ču Hastal─▒k Çe┼čitleri Nelerdir?

Davran─▒┼č bozukluklar─▒ genelde iki ba┼čl─▒─ča ayr─▒l─▒r. Bunlar ‘Kar┼č─▒t Olma (Kar┼č─▒ Gelme)’ ve ‘Davran─▒m Bozuklu─ču’ ┼čeklinde adland─▒r─▒l─▒r. Davran─▒┼č bozuklu─ču türleri a┼ča─č─▒daki gibi s─▒ralanabilir;  

  • Kar┼č─▒t Olma (Kar┼č─▒ Gelme) Bozuklu─ču: Genelde çocuk ya da ergenlerde görülmektedir. Bu bireyler toplumdaki ba┼čl─▒ca de─čerleri ya da bulunduklar─▒ ortamlardaki uymalar─▒ gereken kurallar─▒ görmezden gelme, çi─čneme e─čilimleri vard─▒r. Normalde çocukluk ve ergenlik dönemlerinde birçok bireyde bu davran─▒┼člar görülebilir ancak davran─▒┼č bozuklu─ču denilebilmesi için bu durumun uzun süre devam etmi┼č olmas─▒ gerekir. Çabuk öfkelenme, otorite ile çat─▒┼čmalar, kurallardan ┼čikâyet etme, bilerek ba┼čkalar─▒n─▒ sinirlendirme ve geçinememe bu davran─▒┼člara örnektir. 
  • Davran─▒m Bozuklu─ču: Bu bozuklu─ča sahip bireyler di─čer insanlara ya da hayvanlara kar┼č─▒ agresyon, öfke tepkilerine sahiptirler. Sald─▒rganl─▒k, göz korkutma, tehdit etme, fiziksel ya da sözlü kavga ba┼člatma, ba┼čkalar─▒na ciddi yaralanmalara sebep olabilecek ┼čekilde bir aletle sald─▒rma, çalma, cinsel sald─▒r─▒ ve benzeri tarzda davran─▒┼člarda bulunabilirler. 

Davran─▒┼č bozukluklar─▒ birden fazla alt türe ayr─▒l─▒r. Türüne göre belirtiler, nedenleri ve tedavi yöntemleri de─či┼čebilmektedir. Bu yüzden genel bir görü┼če varmak uygun ve kolay de─čildir. En s─▒k kar┼č─▒la┼č─▒lan davran─▒┼č bozukluklar─▒ ise ┼čunlard─▒r: 

  • S─▒n─▒rda Ki┼čilik Bozuklu─ču (Borderline ki┼čilik bozuklu─ču)  
  • Narsistik Ki┼čilik Bozuklu─ču  
  • ┼×izoid Ki┼čilik Bozuklu─ču  
  • Paranoid Ki┼čilik Bozuklu─ču (Paranoya)  
  • Çekingen Ki┼čilik Bozuklu─ču (A┼č─▒r─▒ Utangaçl─▒k) 

REM Uykusu Davran─▒┼č Bozuklu─ču Nedir? 

REM uykusu davran─▒┼č bozuklu─ču ya da k─▒saca RDB, uykunun REM evresinde ortaya ç─▒kan çe┼čitli davran─▒┼člarla kendini gösterir.

Bu davran─▒┼člar; uyurken istemsizce konu┼čma, gülme, ba─č─▒rma, etrafa yumruk ya da tekme atma, el ve ayaklar─▒ hareket ettirme ya da aya─ča kalkma ┼čeklindedir.

Bu ataklar bazen hiç olmayabilir bazen ise bir gecede birden fazla kez ortaya ç─▒kabilir. REM uykusu davran─▒┼č bozuklu─ču erkeklerde daha çok görülen bir hastal─▒kt─▒r. 

Davran─▒┼č Bozuklu─ču Tan─▒s─▒ Nas─▒l Konulur? 

Davran─▒┼č Bozuklu─ču Tan─▒s─▒ Nas─▒l Konulur?┬á

Bireye davran─▒┼č bozuklu─ču te┼čhisi bir psikiyatrist taraf─▒ndan yap─▒labilir. Psikiyatrist, bireyin sahip oldu─ču semptomlar─▒ dinler, de─čerlendirir ve buna göre te┼čhis konulur.

Bir bireyin davran─▒┼č bozuklu─ču gösterip göstermedi─čini belirlemek için genelde ┼ču ölçütlere bak─▒l─▒r: ya┼ča uygunluk, a┼č─▒r─▒l─▒k, süreklilik, cinsel-rol beklentisi, kültürel faktörler. Bu ölçütlerin yan─▒nda birey ┼ču sorulara göre de de─čerlendirilir;

  • Bu davran─▒┼č ne kadar süredir var? 
  • Davran─▒┼č bireyin hayat─▒n─▒ ve etraf─▒ndaki insanlar─▒ nas─▒l etkiliyor? 
  • Bireyin bu davran─▒┼člar─▒n─▒ tetikleyebilecek ya┼čam─▒nda herhangi bir de─či┼čiklik oldu mu? 

Davran─▒┼č Bozuklu─ču Tedavi Yöntemleri Nelerdir? 

Davran─▒┼č bozuklu─čunun tedavisi bireyin sahip oldu─ču bozuklu─čun türüne ve durumuna göre de─či┼čir. Genel olarak ┼ču tedavi yöntemleri tercih edilir: 

  • Medikal tedavi: Psikiyatrist bireye uygun gördü─čü bir medikal tedavi uygular. ─░laçl─▒ tedavi yöntemleri genelde yard─▒mc─▒ tedavi olarak uygulan─▒r, as─▒l olarak psikoterapiye ba┼čvurulur. Tedavi için genellikle izlenecek en uygun yol psikoterapi ve ilaçl─▒ tedavinin birle┼čmesi olabilmektedir. 
  • Psikoterapi: Seçilen uygun bir terapi yöntemiyle birlikte, çocu─čun davran─▒┼člar─▒ gözlemlenir, olumlu davran─▒┼člar peki┼čtirilir, olumsuz davran─▒┼člara s─▒n─▒r çekilir. Duygular─▒n─▒ tan─▒mas─▒ ve kendini ifade etmeyi ö─črenmesi amaçlan─▒r. Sa─čl─▒kl─▒ ili┼čki kurabilmesi için problem çözme becerileri gibi sosyal beceri e─čitimleri verilir. 
  • Ebeveyn e─čitimi: Psikoterapiye ek olarak davran─▒┼č de─či┼čimi için ebeveynlerle ve okulla i┼čbirli─či sa─član─▒r. Sahip olunan davran─▒m probleminin ele al─▒n─▒┼č biçimi ve olumsuz ebeveyn tutumlar─▒ üzerine konu┼čulur. Ebeveyn ve çocukla ilgilenen di─čer yeti┼čkinlere psikoe─čitim verilir. 

SIKÇA SORULAN SORULAR

Davran─▒┼č bozuklu─ču belirtileri kaç ya┼č─▒nda ba┼člar?

Bilimsel ara┼čt─▒rmalar göstermi┼čtir ki davran─▒┼č bozuklu─čunun toplumda görülme s─▒kl─▒─č─▒ %2,6 ila %15 oran─▒ndad─▒r. Klinik ortamlar─▒nda ise %20’lerin üzerinde oldu─ču gözlemlenmi┼čtir. Davran─▒┼č bozuklu─čunun ba┼člang─▒ç ya┼člar─▒ 4 ile 8 ya┼č aras─▒nda olarak belirtilir. Bununla birlikte erkek çocuklar─▒nda davran─▒┼č bozuklu─ču görülme s─▒kl─▒─č─▒n─▒n k─▒zlara göre daha fazla oldu─ču tespit edilmi┼čtir. Bireyin erken ya┼člar─▒nda tedavisinin ba┼člat─▒lmas─▒ oldukça önemlidir çünkü sahip olunan uyumsuz ve y─▒k─▒c─▒ davran─▒┼člar ki┼činin hayat─▒n─▒ daha fazla etkilemeden çe┼čitli önlemler al─▒nabilir. Bu sayede hem hastal─▒k daha fazla ilerlemez hem de daha fazla olumsuz ya┼čant─▒n─▒n önüne geçilmi┼č olunur. 

Davran─▒┼č bozuklu─ču olan çocuk nas─▒l anla┼č─▒l─▒r?

Davran─▒┼č bozuklu─ču olan çocuklar nas─▒l davran─▒r derseniz özellikle ilkö─čretim ça─č─▒ çocuklar─▒nda s─▒k kar┼č─▒la┼č─▒lan baz─▒ durumlar vard─▒r. T─▒rnak yeme, parmak emme, yeme bozukluklar─▒, uyku bozukluklar─▒, yalan söyleme, çalma, fobiler ve korkular, a┼č─▒r─▒ hareketli olma ve sald─▒rganl─▒k bu ya┼člarda çok kar┼č─▒la┼č─▒lan davran─▒┼člardand─▒r. Bu davran─▒┼člar─▒n ne kadar süredir devam etti─či ve ne kadar s─▒k oldu─ču te┼čhis aç─▒s─▒ndan çok önemlidir. Bu yüzden herhangi bir ┼čüphe durumunda çocu─čun davran─▒┼člar─▒n─▒n gözlemlenmesi ve dikkat edilmesi gereklidir. 

En ├çok Okunan Sa─čl─▒k Rehberi Yaz─▒lar─▒m─▒z

Sosyal Medya Hesaplar─▒m─▒z:
Facebook | Instagram | YouTube | LinkedIn

Uzm. Klnk. Psk.
G├╝l┼čah ├ľzgen├ž
Psikoloji
─░stinye ├ťniversitesi Hastanesi Medical Park Gaziosmanpa┼ča
934

Bu i├žeri─čin geli┼čtirilmesinde Medical Park Yay─▒n Kurulu katk─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r.
Sayfa i├žeri─či sadece bilgilendirme ama├žl─▒d─▒r. Sayfa i├žeri─činde tedavi edici sa─čl─▒k hizmetine y├Ânelik bilgiler i├žeren ├Âgelere yer verilmemi┼čtir. Tan─▒ ve tedavi i├žin mutlaka hekiminize ba┼čvurunuz.