sat─▒r aras─▒

Do─čum kontrol hap─▒, düzenli kullan─▒ld─▒─č─▒nda kad─▒nlar─▒n hamile kalmamas─▒n─▒ sa─člayan ve %99 oran─▒nda koruma etkinli─či olan do─čum kontrol yöntemleri aras─▒nda yer al─▒r. Ayn─▒ zamanda, bu yöntem kad─▒nlar─▒n adet düzensizli─či, kanser riskinin dü┼čürülmesi ve sivilce tedavisi için kullan─▒labilir.

Hekimler taraf─▒ndan da kabul görmü┼č bu ilaçlar─▒n, kad─▒n─▒n yumurtlamas─▒n─▒ engellemesi ile baz─▒ hastal─▒k risklerini ve yan etkilerini de olu┼čturabilir. Uzman hekim kontrolünde kullan─▒lmas─▒ gereken do─čum kontrol hap─▒ zararlar─▒ yanl─▒┼č ve a┼č─▒r─▒ kullan─▒mlar sonucunda da ortaya ç─▒kabilir. Tüm bu bilgiler do─črultusunda, do─čum kontrol hap─▒ zararlar─▒n─▒n minimize edilmesinde düzenli muayene oldukça önemlidir.

Do─čum Kontrol Hap─▒ Nedir?

Her gün düzenli al─▒nd─▒─č─▒nda gebelik sürecini büyük ölçüde önleyen, kad─▒nl─▒k hormonlar─▒ olarak bilinen östrojen ve progesteron hormonunu sentetik olarak içeren bir do─čum kontrol yöntemidir. ─░lac─▒n içeri─činde yer alan bu hormonlar rahim ve meme kanseri riskini önlemeye yard─▒mc─▒ olurken cilt güzelli─činde oldukça etkilidir.

Ayr─▒ca, e┼čey hormonlar─▒n dü┼čük ya da yüksek de─čerlerde olmas─▒na ba─čl─▒ kad─▒nsal hastal─▒klar─▒n tedavisinde s─▒kl─▒kla ba┼čvurulan bir yöntemdir. Özellikle erkek taraf─▒ndan korunmas─▒z cinsel ili┼čki sonras─▒nda gebeli─či yüksek ölçüde engelleyen bu ilaçlar, planl─▒ bir hamilelik sürecini de sa─člar. 

Di─čer bir taraftan, ilac─▒n farkl─▒ çe┼čitleri yer al─▒rken sadece progesteron hormonu içeren mini pill gibi türleri olurken progesteronun ve östrojen hormonu ile birlikte kullan─▒ld─▒─č─▒ kombine oral haplar da bulunur. Etki mekanizmas─▒ yumurta üretiminin engellenmesi, rahim a─čz─▒nda mukusun yo─čunla┼čt─▒rarak spermin giri┼čini önlemesi, rahimde endometrium tabakas─▒n─▒n incelmesi ile embriyonun tutunmas─▒n─▒ engellemesi ile gerçekle┼čir.

Bununla beraber, baz─▒ hastal─▒klarla ya da ilaçlarla etkile┼čim yapmas─▒ ilac─▒n kullan─▒m─▒na engel te┼čkil edebilir. Bu nedenle, bireysel olarak kullan─▒ma uygun olmayan ┼čartlarda ilaca ara verilmesi gerekebilir. E─čer, ki┼či kullan─▒ma ara vermezse kad─▒nlarda do─čum kontrol hap─▒ zararlar─▒ ortaya ç─▒kabilir. Böylece, ilac─▒n akut ya da kronik hastal─▒klar─▒ da tetiklemesi do─čum kontrol hap─▒ zararlar─▒ nelerdir sorusuna kar┼č─▒ merak─▒ geli┼čtirmi┼čtir.

Do─čum Kontrol Hap─▒ Zararlar─▒ Nelerdir? 

Do─čum kontrol hap─▒ zararlar─▒ nelerdir sorusu ilac─▒n dezavantajlar─▒ ile aç─▒klanabilir. Do─čum kontrol hap─▒ zararlar─▒ baz─▒ hastal─▒klarda ve durumlarda çok h─▒zl─▒ görülebilir.

Bu ba─člamda, hipertansiyon hastalar─▒nda, damar t─▒kan─▒kl─▒─č─▒ olan ki┼čilerde, inme ve felç hali olan ki┼čilerde, meme kanserinde, nörolojik hastal─▒klarla beraber migren hastal─▒─č─▒nda, karaci─čer tümörü olan ki┼čilerde ve diyabet hastalar─▒nda hap─▒n kullan─▒m─▒ önerilmemektedir. E─čer, ki┼či bu rahats─▒zl─▒klar─▒na ra─čmen ilac─▒ kullan─▒yorsa ciddi do─čum kontrol hap─▒ yan etkileriyle kar┼č─▒la┼čabilir.

Bu do─črultuda, do─čum kontrol hap─▒ zararlar─▒ nelerdir sorusu a┼ča─č─▒daki gibi listelenebilir:

  • Yap─▒lan ara┼čt─▒rmalarda risk faktörü aç─▒s─▒ndan kad─▒nlarda kan─▒n p─▒ht─▒la┼čma (tromboz) oran─▒n─▒ artt─▒rd─▒─č─▒na dair veriler mevcuttur. Kan─▒n yo─čunla┼čmas─▒ yani p─▒ht─▒la┼čmas─▒ a─č─▒rl─▒kla toplar damarlarda ya da atar damarlarda t─▒kan─▒kl─▒─ča sebebiyet verebilir. Bu belirtiler olu┼čuyorsa ço─čunlukla ilk y─▒lda ki┼čide sinyal vermeye ba┼člar. Yüksek p─▒ht─▒la┼čma riski olan ya da dola┼č─▒m bozuklu─ču ya┼čayan hastalar ani kalp krizi, inme, emboli riski ile kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kalabilir. Bu nedenle, lenfodem, obezite, yatan hastalar, yüksek tansiyon, ileri derecede varis, koroner kalp hastal─▒─č─▒, damar sertle┼čmesi gibi hastal─▒klara sahip ki┼čilerin kullanmamas─▒ önerilir.
  • ─░çeri─činde östrojen ve progesteron hormonlar─▒n─▒n olmas─▒ nadir de olsa ba┼č a─čr─▒s─▒ yapabilir. Bu süreçte, aural─▒ migren hastalar─▒n─▒n ba┼č bölümünde ┼čiddetli a─čr─▒ gözlemlenebilir.
  • Yap─▒lan çal─▒┼čmalarda, kesin bir veri elde edilemese de baz─▒ durumlarda kilo art─▒┼č─▒na neden olabilir. Özellikle ilac─▒n ilk kullan─▒m─▒n ba┼člad─▒─č─▒ dönemde görülebilir, kilo art─▒┼č─▒ su-tuz dengesinin bozulmas─▒na ba─čl─▒ s─▒v─▒ tutulmas─▒yla ili┼čkilendirilir. Geçici bir durum olmas─▒ do─čum kontrol hap─▒ zararlar─▒n─▒n baz─▒lar─▒n─▒n minimize edilebilece─čini gösterir.
  • Baz─▒ süreçlerde ruh halinde de─či┼čiklere sebep olmas─▒ depresyon, anksiyete gibi psikolojik hastal─▒klara e─čilimleri artabilir. Bu durumun kayna─č─▒ baz─▒ nörotranmitter maddelerin hormonlar─▒n etkisinde az ya da çok salg─▒lanmas─▒na ba─član─▒r.
  • Normalde adet düzensizli─čini önlemek için kullan─▒lan ilaç, baz─▒ ki┼čilerde ciddi ve a─č─▒r adet kanamas─▒ meydana getirebilir. ─░lk zamanlarda adet döngüsünde fazla kanama gözlemlenirken belirli bir kullan─▒m sonras─▒nda normale dönebilir.
  • Meme dokusu hormonlar─▒n ve ya─č dokusunun etkisinde bulunan bir yap─▒ya sahiptir. Baz─▒ ki┼čilerde meme dokusu büyüyerek gö─čüs bölümünde ┼či┼čkinlikler gözlemlenebilir.
  • Kad─▒nlarda do─čum kontrol hap─▒ zararlar─▒ndan biri cinsel isteksizlikle ilgilidir. Libido seviyesinde dü┼čü┼člere neden olan durum cinsel istek azalmas─▒na sebebiyet verebilir.
  • Kar─▒n bölgesinde yüksek ve belirsiz a─čr─▒ olu┼čabilir, kan bas─▒nc─▒ yükselerek bayg─▒nl─▒k hali geli┼čebilir ve ciddi mide bulant─▒s─▒ belirtileri gözlemlenebilir.

Do─čum Kontrol Hap─▒ Zararlar─▒ 

Do─čum kontrol hap─▒ zararlar─▒ dönem dönem görülebildi─či gibi ilk kullan─▒ld─▒─č─▒ s─▒rada da gözlemlenebilir. Yap─▒lan çal─▒┼čmalarda vücutta olu┼čabilecek zararlar dola┼č─▒m sisteminde odaklan─▒r.

Kalp-damar sisteminde kan─▒n p─▒ht─▒la┼čmas─▒ ve kan bas─▒nc─▒n─▒n yükselmesi kolesterolün damar içinde plakla┼čmas─▒n─▒n artmas─▒na, kan ak─▒┼č─▒n─▒n yeterli sa─članamad─▒─č─▒ için damarlara p─▒ht─▒ at─▒lma riskine, kronik hastal─▒klar─▒ varsa enflamasyon riskine neden olabilir.

Bunun yan─▒nda, kan bas─▒nc─▒n─▒n yükselmesi sistolik kalp at─▒m─▒n─▒ etkileyerek yüksek tansiyonu da meydana getirebilir. ─░lac─▒n di─čer zararlar─▒ do─čum kontrol hap─▒ yan etkilerini ortaya ç─▒kararak k─▒sa ya da uzun süreli devam edebilir.

Do─čum Kontrol Hap─▒ Yan Etkileri 

Do─čru bilinen yanl─▒┼člar aras─▒nda gebeli─čin önlenmesi için kullan─▒lan bu ilac─▒n yan etkilerinin fazla olmas─▒ vard─▒r. Ancak, bu durumun aksine ilac─▒n faydalar─▒ yan etkilerine göre oldukça yüksektir.

─░lac─▒ kullan─▒rken baz─▒ farkl─▒ ilaçlarla etkile┼čime girerek etkisi azalmas─▒ ki┼čiyi hamile kalma durumuyla kar┼č─▒ kar┼č─▒ya b─▒rakabilir. Bu ilaç gruplar─▒ genel olarak anti-epileptik, anti-HIV, bitkisel antidepresan içeriklere sahiptir.

Tüm bu bilgiler neticesinde, nadiren gözlemlenen do─čum kontrol hap─▒ yan etkileri a┼ča─č─▒daki ┼čekilde listelenebilir:

  • Ciltte lekelenme, morarma ve kararma durumu
  • Ciddi ba┼č a─čr─▒s─▒ ve migren ataklar─▒
  • Bacakta a─čr─▒l─▒ ┼či┼čkinlikler, ayr─▒ca bacak ve kol bölgesinde görülen kuvvet kayb─▒na e┼člik eden hissizlik
  •  Kar─▒n ve mide a─čr─▒s─▒
  • Gö─čüs bölgesinde a─čr─▒, hassasiyet ve nefes al─▒rken batma hissi ya┼čama
  • Nefes al─▒r verirken zorlanma
  • Gö─čüste dolgunluk ve gerginlik hissi ya┼čama
  • Cinsel isteksizlik ve libido dü┼čüklü─čü
  • Kilo al─▒m─▒, yüksek tansiyon ve bayg─▒nl─▒k gibi semptomlar─▒n görülmesi
  • Psikolojik baz─▒ belirtiler
  • Konu┼čma ve görmeyle ilgili ani sorunlar
  • Adet döneminde olu┼čan ciddi kanamalar ilac─▒n baz─▒ yan etkileri olarak belirtilir.

Bunun yan─▒nda, emzirmenin ilk ay─▒nda kullan─▒lmas─▒, nedeni bilinmeyen rahim kanamas─▒ ya┼čayanlar─▒n, karaci─čer hastal─▒klar─▒nda, ciddi ven trombozu olanlar─▒n, meme kanseri geçirenlerin, kalp-damar hastal─▒─č─▒ olanlar─▒n, 35 ya┼č üzeri sigara içenlerin, diyabet komplikasyonlar─▒ geçirenlerin, obezite ile sava┼čan ki┼čilerin, kalp kapa─č─▒nda problem olanlar─▒n, koroner kalp hastal─▒─č─▒ ya┼čayanlar─▒n, kalp ritim bozuklu─ču olanlar─▒n, safra kesesi hastalar─▒n─▒n, ameliyat geçirerek sonras─▒nda uzun süre yat─▒┼č pozisyonunda kalan ki┼čilerin ilaç kullan─▒m─▒nda yan etkiler nedeniyle ölümcül riskler olu┼čabilir. Bu süreci en iyi ┼čekilde yürütebilmek için kullan─▒m talimatlar─▒ uzman bir jinekolog e┼čli─činde belirlenmesi tavsiye edilir.

Do─čum Kontrol Hap─▒ Hakk─▒nda S─▒kça Sorulan Sorular Nelerdir? 

Do─čum kontrol hap─▒ zararlar─▒ nas─▒l tespit edilir?

Öncelikle ki┼čide yan etkiler gözlemleniyorsa bir jinekolog hekime ba┼čvurulmas─▒ gerekir. Devam─▒nda, fiziksel muayene ve hormon seviyelerinin belirlenmesi için kan tahlili yap─▒labilir.

Do─čum kontrol hap─▒ zararlar─▒ kronik bir hastal─▒k olu┼čturabilir mi?

Kan p─▒ht─▒la┼čmas─▒ ki┼čide gözlemlenirse kalp-damar hastal─▒klar─▒na ba─čl─▒ kronik hastal─▒klar ortaya ç─▒kabilir. Özellikle, ani kalp krizi, damar t─▒kan─▒klar─▒, inme, felç, yüksek tansiyon gibi problemler akut ya da kronik rahats─▒zl─▒klara zemin haz─▒rlayabilir.

Prof. Dr.
Arif K├Âk├ž├╝
Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi
VM Medical Park Samsun
8752

Bu i├žeri─čin geli┼čtirilmesinde Medical Park Yay─▒n Kurulu katk─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r.
Sayfa i├žeri─či sadece bilgilendirme ama├žl─▒d─▒r. Sayfa i├žeri─činde tedavi edici sa─čl─▒k hizmetine y├Ânelik bilgiler i├žeren ├Âgelere yer verilmemi┼čtir. Tan─▒ ve tedavi i├žin mutlaka hekiminize ba┼čvurunuz.