sat─▒r aras─▒

─░nsan vücudunda en çok görülen elektrolitler sodyum, potasyum, kalsiyum, magnezyum, klor, bikarbonat, fosfatt─▒r. Bu maddeler insan vücudunun i┼člevi için önemlidir. ─░nsan vücudunda birçok i┼člemin gerçekle┼čebilmesi için elektrolitlere ihtiyaç vard─▒r. 

Elektrolitler sayesinde dokular, sinirler ve kaslar aras─▒nda etkile┼čim olur. Bu elektrolitlerin fazla veya az olmas─▒na elektrolit dengesizli─či denir. Bireyde halsizlik çabuk yorulma, kas kramplar─▒ ile aç─▒─ča ç─▒kar. Elektrolitler insan vücudunda su dengesini ve kan─▒n pH de─čerinin belirlenmesini sa─člar. Vücuttaki bu dengesizli─čine ba─čl─▒ olarak insan vücudunda ciddi sa─čl─▒k sorunlar─▒na neden olur. 

Kanda dü┼čük veya yüksek sodyum-potasyum seviyeleri ile karbondioksit gibi asitlerin fazlal─▒─č─▒ ile olu┼čur. Kanda pH de─čerinde azalma veya pH de─čerinde artma ya┼čan─▒r.

Elektrolit Dengesizli─či Neden Olur?

Bu rahats─▒zl─▒─ča neden olan en önemli hastal─▒k böbrek rahats─▒zl─▒klar─▒d─▒r.

Böbrek rahats─▒zl─▒klar─▒n─▒n yan─▒nda di─čer etkenleri a┼ča─č─▒daki gibi s─▒ralamak mümkündür:

  • Vücudun susuz kalmas─▒ veya s─▒cak çarpmas─▒ (hipertermi)
  • Uzun süren spor egzersizleri sonras─▒nda vücudun kaybetti─či su ve tuzun yerine konulmamas─▒,
  • Ya┼članmaya ba─čl─▒ olarak böbrek rahats─▒zl─▒klar─▒n─▒n artmas─▒ ve böbrek kontrollerinin yap─▒lmamas─▒,
  • A┼č─▒r─▒ yiyecek tüketimine ve buna ba─čl─▒ olarak kusma iste─či sonras─▒nda ortaya ç─▒kan bulimia rahats─▒zl─▒klar─▒,
  • ─░drar hacmini art─▒ran diüretik baz─▒ ilaçlar,
  • Uzun süren kanser tedavisi,
  • Vücutta yayg─▒n görülen s─▒v─▒ birikimi ve ödem ile kalp yetmezli─či durumu ortaya ç─▒kan konjestif kalp yetmezli─či,
  • Vücutta ortaya ç─▒kan asit ve baz dengesinin bozulmas─▒,
  • Beslenmenin bozuk ve düzensiz olmas─▒na ba─čl─▒ olarak ortaya ç─▒kan malnütrisyon rahats─▒zl─▒klar─▒,
  • Vücudun fazla s─▒v─▒ kaybetmesi veya s─▒v─▒ bulunmamas─▒ ile ortaya ç─▒kan ┼čiddetli dehidrasyon durumu
  • Uzun süre devam eden ishal ve kusma elektrolit kayb─▒na veya dengesizli─čine neden olabilir.

Elektrolit Dengesizli─či Belirtileri Nedir?

Elektrolit de─čerlerinin insan vücudunda normal de─čerler d─▒┼č─▒nda yüksek veya az olmas─▒ durumunda elektrolit dengesizli─či ya┼čan─▒r. Bununla birlikte insan vücudunda ciddi belirtilere neden olur. 

Vücuttaki elektrolitlerin standart aral─▒klar─▒n─▒n d─▒┼č─▒nda bulunmas─▒ nedeni ile ç─▒kan farkl─▒ semptomlarla elektrolit dengesizli─či belirtileri kendini gösterebilir. Bu belirtiler, elektrolikit düzeyine ve hangi elektrolitlerin etkilendi─čine ba─čl─▒ olarak farkl─▒l─▒k gösterebilir.

Elektrolit dengesizli─činin belirtilerini a┼ča─č─▒daki gibi s─▒ralamak mümkün:

  • Dü┼čük potasyum ve kalsiyum de─čerini kalp de çarp─▒nt─▒ ve kalp ritim bozukluklar─▒na neden olur.
  • Bireylerde yorgunluk ve halsizlik yapar. Vücuttaki elektrolitlerin dengesizli─či sonucu enerji düzeyi etkilenerek yorgunluk ve halsizlik olu┼čur.
  • Dü┼čük potasyum ve kalsiyum yetersizli─čine ba─čl─▒ olarak ┼čiddetli ve s─▒k kas kramplar─▒ ya┼čan─▒r.
  • Potasyum ve sodyum de─čerinde ya┼čanan dü┼čüklük sonras─▒nda ciltte kuruluk ve ödem olu┼čur.
  • Asit-baz dengesinin bozulmas─▒ sonucunda mide bulant─▒s─▒, kusma, ba┼č a─čr─▒s─▒ ve sinirlilik hali ya┼čan─▒r.
  • Magnezyum ve potasyum de─čerinin azalmas─▒na ba─čl─▒ olarak ellerde kar─▒ncalanma, uyu┼čma ya┼čan─▒r.
  • Elektrolit miktar─▒ndaki dengesizlik sonras─▒ idrar miktar─▒nda azalma veya art─▒┼č olur.
  • Dü┼čük sodyum miktar─▒ zihinsel bulan─▒kl─▒─ča ve k─▒sa süreli haf─▒za kay─▒plar─▒na yol açar.
  • ─░nsan vücudunda olu┼čan sodyum dengesizli─čine ba─čl─▒ olarak nefes darl─▒─č─▒ ve solunum güçlü─čü ya┼čan─▒r.
  • Bu rahats─▒zl─▒─ča ba─čl─▒ olarak i┼čtahs─▒zl─▒k olu┼čabilir. Bununla birlikte a┼č─▒r─▒ zay─▒fl─▒k görülür.
  • Kan bas─▒nc─▒ndaki de─či┼čikli─če ba─čl─▒ olarak ┼čiddetli ba┼č a─čr─▒lar─▒ olu┼čabilir.
  • Bireylerin ya┼čam kalitesini dü┼čürerek sinir sistem bozukluklar─▒na neden olur. A┼č─▒r─▒ yorgunluk ya┼čanabilir.

Elektrolit Dengesizli─či Tedavisi Nas─▒l Yap─▒l─▒r?

Rahats─▒zl─▒─č─▒n tedavisinde uygulanacak yöntem altta yatan nedene ba─čl─▒ olarak de─či┼čiklik gösterebilir. ─░nsan vücudunda eksik veya fazla elektrolitlerin belirlenmesi tedavinin ilk a┼čamas─▒d─▒r. 

Uygulanacak tedavinin ┼čekli de elektrolit dengesinin bozuklu─čuna ba─čl─▒d─▒r. Böyle bir durumun ya┼čanmas─▒ durumunda en k─▒sa sürede sa─čl─▒k kurulu┼čuna ba┼čvurman─▒z tavsiye edilir. Basit ve hafif düzeyde ya┼čanan rahats─▒zl─▒klarda doktorunuz size evde tedavi yöntemlerini uygulayabilir. Doktorunuzun önerilerine ba─čl─▒ olarak evde uygulanan reçete ve beslenme program─▒na uyman─▒z sonucunda k─▒sa sürede ┼čikayetleriniz azalacakt─▒r.

Uygulanan tedavi yöntemleri aras─▒nda ┼čunlar bulunur:

  • S─▒v─▒ takviyesi: ─░nsan vücudunda elektrolit kayb─▒na neden olan en önemli etken s─▒v─▒ tüketimini az yapmakt─▒r. Su ve elektrolit içeren s─▒v─▒lar─▒n tüketilmesi ile s─▒v─▒ elektrolit dengesizli─či ortadan kalkacakt─▒r.
  • Beslenme program─▒n─▒n düzenlenmesi: Diyetisyen ve uzman doktorlar─▒n kontrolünde haz─▒rlanan beslenme program─▒ ile potasyum ve sodyum de─čeri bak─▒m─▒ndan zengin bir liste olu┼čturulur. Yine potasyum ve sodyumun fazla olmas─▒ durumunda kaç─▒nman─▒z gereken besinlere göre beslenme listesini doktorunuz size olu┼čturacakt─▒r.
  • Elektrolit ve ilaç takviyesi: Elektrolit dengesizlikleri sonucunda bireylerin vücudunda ciddi rahats─▒zl─▒klar ya┼čamamas─▒ için doktorunuz size elektrolit takviyesi içeren ilaçlar yazacakt─▒r. Ya da elektrolit dengesizli─čine neden olan semptomlar─▒ düzenlemek için ilaç takviyesinde bulunabilir. 
  • Hastaneye yat─▒┼č tedavisi: Rahats─▒zl─▒─č─▒n çok ciddi boyutta ya┼čanmas─▒ ve ┼čikayetlerin artmas─▒ sonucunda doktorunuz sizi hastaneye yat─▒racakt─▒r. Böylelikle organlar─▒n zarar görmesi engellenmeye çal─▒┼č─▒l─▒r. Hastane ortam─▒nda doktor gözetiminde vücudunuzda olu┼čan elektrolit seviyesi sürekli kontrol edilebilir. 

Elektrolit Dengesini Korumak ─░çin Ne Yap─▒lmal─▒?

Elektrolit dengesini korumak için yo─čun spor ve egzersiz programlar─▒nda uzman deste─či almal─▒ veya dikkatli olmal─▒s─▒n─▒z. A┼č─▒r─▒ terleme sonucunda vücutta s─▒v─▒ kayb─▒ fazla ya┼čanabilir. Spor yaparken s─▒v─▒ tüketimine dikkat etmek gerekir.

Elektrolit dengesini korumak için di─čer yöntemleri a┼ča─č─▒daki gibi s─▒ralamak mümkündür:

  • Elektrolit bak─▒m─▒ndan zengin mineraller (potasyum, klor, magnezyum, sodyum) bar─▒nd─▒ran besinleri sofran─▒zdan eksik etmemelisiniz. 
  • Uzun süren ba─č─▒rsak (kab─▒zl─▒k-ishal) problemlerin de mutlaka uzman doktora ba┼čvurmal─▒s─▒n─▒z. S─▒v─▒ tüketimine dikkat etmelisiniz.
  • Böbrek, kalp ve tiroid rahats─▒zl─▒klar─▒n─▒n tedavisini ihmal etmemelisiniz. 

S─▒v─▒ Elektrolit Dengesizli─či Nedir?

Vücudun sa─čl─▒kl─▒ ve dengede kalmas─▒n─▒ vücuttaki s─▒v─▒ miktar─▒ belirler. S─▒v─▒ elektrolit bozukluklar─▒ vücuttaki birçok rahats─▒zl─▒─č─▒n sonucunda ortaya ç─▒kabilmektedir. Vücudun ihtiyac─▒ ve gereksinimi olan s─▒v─▒n─▒n kar┼č─▒lanmamas─▒ organlar─▒n hasar görmesine neden olur. Rahats─▒zl─▒─č─▒n tedavisi bu sebeple hayati önem ta┼č─▒r. Uzman doktor denetiminde yap─▒lan tetkik ve tahliller sonras─▒nda vücuda elektrolit ve s─▒v─▒ takviyesi verilerek düzenleme yap─▒lacakt─▒r

S─▒v─▒ Elektrolit Dengesizli─či Hem┼čirelik Bak─▒m Plan─▒

S─▒v─▒ elektrolit dengesizli─či hem┼čirelik bak─▒m─▒ yap─▒l─▒rken uyulmas─▒ gereken bir plan vard─▒r.

A┼ča─č─▒daki takip plan─▒ ile s─▒v─▒ elektrolit dengesizli─či kontrol alt─▒na al─▒nabilir:

  • Hastan─▒n günlük tüketmesi gereken s─▒v─▒ miktar─▒ belirlenerek takviye almas─▒ sa─član─▒r.
  • Hastan─▒n yeterli miktarda s─▒v─▒y─▒ almas─▒ için destek olunur.
  • AÇT takibi yap─▒l─▒r.
  • Hastan─▒n kilosu günlük olarak kontrol edilir.
  • Hastan─▒n serum, BUN. idrar ve osmolaritesi izlenir.
  • Hastaya baz─▒ s─▒v─▒ maddeleri tüketmenin zararl─▒ oldu─ču hat─▒rlat─▒l─▒r.
  • Kusma, ate┼č ve ishal gibi durumlarda ek s─▒v─▒ takviyesi yap─▒l─▒r.
  • Hastada yara varsa yara üzerinden s─▒v─▒ kayb─▒ ya┼čamas─▒ engellenir.
  • Hasta G─░S kanama aç─▒s─▒ndan takip edilir.
  • Düzenli olarak CVP takibi yap─▒l─▒r.
  • Doktorun iste─čine ba─čl─▒ olarak kandaki elektrolit s─▒v─▒ kontrolü yap─▒larak takviye edilir.

SIKÇA SORULAN SORULAR

Elektrolit de─čeri yüksek olan besinler nelerdir?

  • Sodyum: Salatal─▒k tur┼čusu, domates ve suyu, sofra tuzu
  • Klor: Zeytin, marul, domates suyu ve sosu, sofra tuzu
  • Potasyum: Kabuklu patates, ya─čl─▒ yo─čurt, muz, kivi, kay─▒s─▒
  • Magnezyum: Kabak çekirde─či, ─▒spanak, tah─▒llar
  • Kalsiyum: Süt ve süt ürünleri, ye┼čillikler, sardalye 

Elektrolit dengesizli─či için hangi doktora gitmeliyim?

Bu rahats─▒zl─▒─č─▒n tedavisi ile ilgilenen bölüm iç hastal─▒klar─▒ veya dahiliye t─▒p alan─▒d─▒r. Bu rahats─▒zl─▒─č─▒n ortaya ç─▒kmas─▒nda böbrek rahats─▒zl─▒klar─▒, tiroid, ba─č─▒rsak problemleri etkilidir.

Uzmanl─▒k gerektiren bu rahats─▒zl─▒klar─▒n tedavisi ile de elektrolit dengesizli─čine çözüm bulunacakt─▒r. Beslenme sorunlar─▒n─▒n yola açt─▒─č─▒ bu rahats─▒zl─▒kta diyetisyen ve beslenme uzman─▒ size yard─▒mc─▒ olacakt─▒r.

En ├çok Okunan Sa─čl─▒k Rehberi Yaz─▒lar─▒m─▒z

Sosyal Medya Hesaplar─▒m─▒z:
Facebook | Instagram | YouTube | LinkedIn

Uzm. Dr.
Belgin K├╝├ž├╝kkaya
─░├ž Hastal─▒klar─▒ (Dahiliye)
Medical Park G├Âztepe
4722

Bu i├žeri─čin geli┼čtirilmesinde Medical Park Yay─▒n Kurulu katk─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r.
Sayfa i├žeri─či sadece bilgilendirme ama├žl─▒d─▒r. Sayfa i├žeri─činde tedavi edici sa─čl─▒k hizmetine y├Ânelik bilgiler i├žeren ├Âgelere yer verilmemi┼čtir. Tan─▒ ve tedavi i├žin mutlaka hekiminize ba┼čvurunuz.