Fosfor Yüksekliği Nedir? Kanda Fosfor Yüksekliği Neden Olur?

Fosfor genel olarak; kemiklerin güçlenmesi, doku ve hücre yapılarında meydana gelen deformasyonların onarılması, vücudun enerji ihtiyacının karşılanması, kas ve sinir yapılarının çalışma sisteminin düzenlenmesi ve böbreklerdeki atıkların filtrelenmesinde etkilidir.

Ancak tüm vitamin ve minerallerde olduğu gibi fosfor yüksekliği, fosfor azlığı gibi bazı sorunlara neden olur.

Fosfor Yüksekliği Nedir?

Fosfor yüksekliği nedir, sorusunun yanıtı, farklı parametreler göz önüne alınarak verilir. Kandaki fosfor seviyesinin ölçülmesi için ilk olarak 'P-Fosfor Testi' yapılır. Fosforun yüksek çıkması durumunda buna neden olan ana etmenlerin araştırılması gerekir. Genel olarak fosfor yüksekliği farklı hastalıklardan ya da diğer vitamin ve minerallerin olması gereken seviyelerde olmamasından kaynaklanır.

Fosfor yüksekliği nedir, sorusunun bir diğer yanıtı ise 'hiperfosfatemi' olarak verilebilir. Bu mineralin vücutta olması gereken seviyeden daha fazla olması durumuna tıp literatüründe hiperfosfatemi denir. Bu durumun netlik kazanması için kişilerde var olan semptomların incelenmesi ve gerekli testlerin yapılması gerekir.

Fosfor Açısından Zengin ve Yüksek Fosfor İçeren Besinler Nelerdir?

Fiziksel fonksiyonların ve hücresel enerji dengesinin sürdürülebilmesi için günlük beslenme düzeninde yeterli miktarda fosfor alınması gerekir. Ancak fosfor yüksekliği (hiperfosfatemi) tanısı alan veya böbrek sağlığını korumak isteyen bireylerin, fosfor oranı yüksek olan şu besin gruplarının tüketimine dikkat etmesi veya bunları sınırlandırması önemlidir:

• Özellikle 100 gram kırmızı et, tavuk veya balık eti, günlük fosfor ihtiyacının önemli bir kısmını karşılayacak kadar yoğun mikro besin içerir.

• Yoğurt, kefir, peynir çeşitleri ve süt, hem kalsiyum hem de yüksek oranda fosfor içeren temel gıdalar arasındadır.

• Nohut, mercimek, tam tahıllı ekmek, tam buğday makarna, yulaf ve keten tohumu gibi lif içeriği yüksek besinler doğal fosfor kaynaklarıdır.

• Ceviz, fındık, badem ve kabak çekirdeği gibi yağlı tohumlar porsiyon kontrolü yapılmadığında vücuda yüksek miktarda fosfor yüklemesi yapabilir.

Besinlerdeki Organik ve İnorganik (Katkı Maddesi) Fosfor Farkı

Tüketilen gıdalardaki fosforun vücut tarafından emilme oranı, besinin işlenme biçimine göre değişiklik gösterir. Hayvansal ve bitkisel gıdalarda doğal olarak bulunan organik fosforun sadece %40 ila %60'ı sindirim sisteminden emilirken; fast food tarzı yiyeceklerde, patates cipslerinde, çikolata barlarında, hazır kek ve kurabiyelerde koruyucu veya lezzet artırıcı olarak kullanılan inorganik fosfor katkı maddeleri (fosfatlar) vücut tarafından %100 oranında emilir. Bu nedenle fosfor yüksekliği şikayeti olan kişilerin sadece doğal proteinleri değil, etiketinde fosfat bileşenleri yazan tüm endüstriyel ve işlenmiş gıdaları beslenme planından tamamen çıkarması gerekir.

Fosfor Yüksekliği Neden Olur?

Fosfor yüksekliği neden olur, sorusunun yanıtları da oldukça geniştir. Bu duruma kişilerdeki belli başlı hastalıklar neden olabildiği gibi başta D vitamini yüksekliği olmak üzere farklı vitamin ve minerallerin eksikliği de neden olabilir. Genel olarak 'fosfor yüksekliği neden olur?' sorusuna şu şekilde yanıt verilebilir;

• Yüksek oranda D vitamini alma
• Kalsiyum eksikliği
• Magnezyum eksikliği
• Diyabet(şeker)hastalığı
• Böbreklerde meydana gelen farklı hastalıklar
• Karaciğer hastalıkları
• Kemoterapi görülmesi
• Paratiroid bezlerinin fazla çalışması
• Ketoasidoz
• Fosfat içeriğine sahip ilaçların kullanılması
• Vücutta iltihap oluşumuna neden olan hastalıkların varlığı

Fosfor Yüksekliğinde Ne Yapılmalı?

Kanda fosfor yüksekliği bazı semptomlara neden olur. Kişilerin bu durumu ciddiye alarak en kısa sürede bir sağlık kuruluşuna başvurması oldukça önemlidir. Yapılacak olan testler, fosfor yüksekliği durumunu netleştirir.

Bu aşamada kişilerin kanında yer alan fosforun neden yükseldiğine bakılır ve ana nedene uygun bir tedavi yöntemi uygulanır. Genel olarak kanda fosfor yüksekliği tespit edilen bireylerin uzak durması gereken besinler şunlardır;

• Tüm fasulye çeşitleri
• Gazlı içecekler
• Kuruyemişler
• Hazır olarak satışa sunulan tüm gıdalar
• Balık, karaciğer ve işlenmiş et türleri
• Çikolata

Fosforu Ne Yükseltir?

Kanda fosfor yüksekliği belli başlı hastalıklardan ya da bu hastalıkların tedavi yöntemlerinden meydana gelebilir. Aynı zamanda tüketilen gıdalarda fosfor yüksekliği nedenleri arasında yer alır. Fosfor yüksekliğine neden olan başlıca gıda ürünleri şu şekilde sıralanabilir;

• Balık ve diğer deniz ürünleri
• Et ve kümes hayvanları
• Süt ve süt ürünleri
• Yumurta
• Kepekli tahıllar
• Patates
• Sarımsak
• Kurutulmuş meyveler
• Mısır ekmeği
• Kabak çekirdeği
• Fındık ve badem
• Soya sütü
• Yağlı tohumlar
• Kırmızı et, hindi eti

Fosfor Yüksekliği Belirtisi Nedir?

Fosfor yüksekliği kişilerin vücut sisteminde bazı dengesizliklerin meydana gelmesine neden olur. Fosfor yüksekliği belirtileri arasında yer alan başlıca semptomlar şu şekilde sıralanır;

• Fosfor yüksekliği belirtileri arasında ilk sırada hormonal dengesizlikler yer alır
• Kemik ve diş hastalıkları yine fosfor yüksekliğine bağlı olarak gelişme gösterebilir
• Sindirim sisteminin bozulması
• Böbreklerin görevini olması gerektiği gibi yerine getirememesi
• Tiroid bezinin işlevini yerine getirememesi
• Kanda kalsiyum fosfat taşı oluşumuna bağlı kalp krizi, inme ya da felcin meydana gelmesi

Kanda Fosfor Değeri Kaç Olmalı?

Fosfor yüksekliği kişilerin ciddiye alması gereken sağlık sorunlarının arasında yer alır. Yüksek oranda fosfor, kalp krizi ya da inme gibi ciddi ve istenmeyen sağlık sorunlarına neden olabilir. Normal bir insanın kanında bulunması gereken fosfor seviyesi 2.8 mg/dL ila 4.5 mg/dL referans aralığındadır. Bu değerlerin altında ya da üstünde bir sonucun çıkması durumunda ise kişilerin doktorları tarafından uygun gördükleri tedaviye harfiyen uyması gerekir.