satır arası

Grip aşısı, grip hastalığına neden olan virüse karşı vücuda bağışıklık kazandıran bir araçtır.

Grip nedir?

Mevsimsel grip hastalığı; influenza adlı virüsün sebep olduğu, özellikle sonbahar sonundan ilkbahar başlangıcına kadar olan süreçte sıklıkla görülen bulaşıcı bir hastalıktır. 

Grip belirtileri nelerdir?

Grip belirtileri, virüs vücuda alındıktan 1-3 gün sonrasında ortaya çıkar. Sık görülen belirtiler:

  • Ateş, titreme 
  • Kuru öksürük
  • Boğaz ağrısı
  • Burun akıntısı ve tıkanıklığı
  • Baş ağrısı, eklem ağrıları
  • Şiddetli halsizlik
  • İshal olarak sayılabilir.

İshal ve kusma çocuklarda daha sık görülmekle birlikte bebeklerde iştahsızlık, huzursuzluk ve uyku hali görülen semptomlar arasındadır.

Şikayetler genelde bir hafta sürer, ilk birkaç gün şiddetlenen belirtiler yavaş yavaş kaybolur. İyileşme süresi iki haftaya kadar uzayabilir.

Grip nasıl bulaşır?

Grip, solunum yoluyla bulaşan bir hastalıktır. Hasta kişinin; öksürme, hapşırma ve konuşma sırasında ağzından etrafa saçılan damlacıklar influenza virüsüyle yüklüdür. Hasta kişinin yakınında (1-2 metre) olan kişiler havaya saçılan bu virüs yüklü damlacıkları solunum yoluyla kendi vücutlarına alırlar. Virüs, alan kişinin bağışıklık sistemi yeterince güçlü değilse virüsle savaşamaz ve grip hastalığına yakalanır. Grip olan kişiler belirtiler ortaya çıkmadan 1 gün öncesiyle belirtiler ortaya çıktıktan sonraki 5 gün boyunca virüsü çevrelerine yayarlar. 

Kalabalık ortamlar, okullar, yaşlı bakım merkezleri gibi yerler grip hastalığının yayılmasında risk taşıyan bölgelerdir.

Grip tanı ve tedavisi nasıldır?

Grip tanısı koymak için gribin mevsimsel salgın olarak görüldüğü dönemde hastanın bulgu, belirtileri ve fizik muayene yeterlidir. Ek bir teste ihtiyaç duyulmaz. Doktorunuz, bazı durumlarda grip tanısı için teste başvurabilir. İnfluenza tanısı koymada en duyarlı test PCR (polimeraz zincir reaksiyonu) testidir. Bu yöntemle hastadan alınan örnekte influenza virüsünün içerdiği genetik materyal taranır. İnfluenzaya ait genetik materyal bulunması testin pozitif olduğu anlamına gelir.

Grip tedavisinde temel yöntem destek tedavisidir. Hastaya istirahat etmesi ve çok miktarda sıvı tüketmesi önerilir. Hastalığın şiddetli olmadığı kişilerde bu öneriler tedavi için yeterlidir ve hastalık genellikle birkaç gün içinde iyileşir.

Enfeksiyonun ağır seyrettiği veya hastalığa bağlı komplikasyon riskinin yüksek olduğu kişilerde; oseltamivir, zanamivir, peramivir gibi antiviral tedavi uygulanabilir. Bu ilaçlar hastalığın iyileşmesini hızlandırır ve ciddi komplikasyon gelişme ihtimalini azaltabilir.

Grip hastalığının neden olduğu komplikasyonlar nelerdir?

Grip, genellikle birkaç günde iyileşen ve ciddi problemlere sebep olmayan bir hastalıktır. Ancak bazı kişilerde grip nedeniyle hayatı tehdit edebilecek ölçüde ciddi sorunlar ortaya çıkabilir. Gribin komplikasyonlarına bağlı ölüm gerçekleşebilir.

Grip, sinüslerde ve kulakta enfeksiyona neden olabilir.

İnfluenza virüsü, akciğerlerde kendisi zatürre (pnömoni) yapabileceği gibi başka virüs ve bakterilerle beraber de pnömoniye yol açar. Pnömoni; ateş, solunum zorluğu gibi belirtilere neden olan ve akciğer dokusuna zarar veren bir hastalıktır. Özellikle çocuklarda ve yaşlılarda ciddi solunum problemlerine neden olabilir. 

Grip; kalp, beyin, kas gibi organlarda da inflamasyona (iltihaplanmaya) sebep olarak çoklu organ yetmezliğine yol açabilir. 

İnfluenza virüsünün akciğerlerde yaptığı etkiye bağlı olarak vücutta aşırı inflamatuar yanıt görülebilir. Bu durum sepsis adı verilen ölüm oranının oldukça yüksek olduğu klinik tabloya ilerler ve hasta kaybedilebilir.

Grip aşısı nedir?

Grip, toplumun genelinde hafif seyretmekle beraber özellikle risk grubundaki kişilerde ciddi komplikasyonlara sebep olabilmektedir. Bununla beraber grip, özellikle salgın döneminde hastaneye yatışın en önemi sebeplerinden biri haline gelir. Grip hastalığına bağlı komplikasyonların önüne geçmek, hastaneye yatışları azaltmak için en etkili yöntem grip aşısıdır. Grip aşısı, aşı olan kişiye virüsün antijenik özellik gösteren parçalarının dışarıdan verilmesiyle kişiyi hasta etmeden virüse karşı bağışıklık cevabı oluşturmasını sağlar.

Her yıl grip aşısı olunmalı mı?

İnfluenza virüsü, sürekli değişen bir virüstür. Bu değişimi, sahip olduğu yüzey proteinlerinde mutasyonlar sonucu meydana gelen küçük değişikler sayesinde yapar. Virüsün yüzey proteinleri, bağışıklık sistemi tarafından tanınan ve vücutta immün cevaba yol açan antijenlerdir. Yüzey proteinlerinde meydana gelen değişikler bu antijenik yapının değişmesine neden olur. Sonuç itibariyle bağışıklık sistemi her seferinde yeni bir antijenle karşılaştığından yeterli bir hafıza oluşturamayabilir. Bu durum da insanları yeni antijenik yapı kazanmış virüs ile enfekte olmaya açık hale getirir. 

Gribe sebep olan virüs sürekli değişim gösterdiğinden virüs aşısı da buna paralel olarak değişim gösterir. Her yıl Dünya Sağlık Örgütü farklı merkezlerden topladığı sonuçlarla en sık görülen influenza tiplerini tespit eder. Daha sonra en sık görülen tiplere karşı koruyuculuk sağlayan aşılar üretilir. 

Grip aşısı, daha önceden grip hastalığı geçirilmesine veya önceki senelerde grip aşısı olunmasına bakılmaksızın her sezon yeniden yapılmalıdır. Aşı, yapıldığı sezon için etkilidir. Aşının koruyuculuğu 6-8 ay arasında değişmektedir. Aşının koruyuculuğu aşı yapıldıktan yaklaşık iki hafta sonra başlar. Grip aşısı için en uygun zaman, virüsün en sık görülmeye başlandığı aylar olan Ekim Kasım aylarıdır. Aşılanmayan kişiler ise mart ayının sonuna kadar aşılarını yaptırabilir.

Grip aşısının faydaları nelerdir?

Grip aşısı, grip hastalığına yakalanma riskinizi azaltır. Tüm yaş gruplarında grip kaynaklı hastaneye yatışı azaltır. Diyabet, KOAH, kalp hastalıkları gibi kronik hastalığa sahip kişilerde grip kaynaklı hastalık alevlenmelerinin azalmasını sağlar. Hamilelerde grip aşısı, gebelikte görülen solunum yolu enfeksiyonları ve bunlara bağlı hastaneye yatışı azaltmanın yanında bebekleri doğumdan birkaç ay sonrasına kadar gripten koruyabilir. Aşı aynı zamanda, aşı olmasına rağmen hastalanan kişilerde hastalığın şiddetini azaltabilir.

Grip aşısı yaptırmama rağmen hasta olabilir miyim?

Kişiler, grip aşısı olmasına rağmen gribe yakalanabilir. Bu durum üç yolla mümkün olabilir:

  • Aşı yapıldıktan yaklaşık 2 hafta sonra vücutta yeterli bağışıklık cevabı oluşur. Kişilerin virüsle karşılaşması bu iki haftalık süreçte gerçekleştiğinde, bağışıklık sistemi tarafından etkin bir cevap oluşmadığından hastalık görülebilir.
  • Gribe sebep olan pek çok influenza alt tipi vardır. Grip aşısı, her yıl toplumda dolaşmakta olan ve en sık görülen 3 yada 4 farklı alt tipi kapsar. Dolayısıyla, vücutta bu alt tipler için antikor oluşturulur. Aşıda bulunan alt tipler dışında kalan alt tiplerdeki virüslerle enfekte olunduğunda, bu virüsler bağışıklık sistemi tarafından tanınamaz ve hastalık gelişebilir.
  • Aşı olmasına rağmen bazı kişilerde etkili immün (bağışıklık) cevap oluşmayabilir. Yaşlılarda ve kronik hastalığı olanlarda bağışıklık sistemi zayıflamış olduğundan aşıdaki antijenlere karşı yeterli antikor oluşmayabilir. Bu kişiler aşılanmasına rağmen, virüsle enfekte olup hastalanabilirler. Ancak aşılanma bu kişilerde hastalığın şiddetini azaltarak gribe bağlı komplikasyonların en alt seviyede kalmasına yardımcı olur. 

Kimler grip aşısı yaptırmalıdır?

Grip aşısı; 6 aylıktan küçük olmayan, gebeliğin ilk 3 ayında bulunmayan, ciddi yumurta alerjisi veya aşı içeriğindeki maddelerden birine alerjisi olmayan ve daha önce grip aşısı sonrası hayatı tehdit edecek alerjik reaksiyon öyküsü bulunmayan kişilerde  grip aşısı uygulanabilir. 

Özellikle çocuklar, yaşlılar, hamileler, kronik hastalığı bulunan kişiler, sağlık çalışanları; grip aşısı olması kesinlikle tavsiye edilen gruplardır.

Grip aşısı, koronavirüs açısından da dolaylı bir koruma sağlar. Covid-19 ile enfekte olan kişilerin akciğerleri zarar görür ve koronavirüs dışındaki diğer enfeksiyon ajanlarına karşı savunmasız hale gelebilir. Covid-19 hastalarında, zayıflamış akciğere koronavirüse ikincil influenza virüsünün görmesiyle pnömoni gelişebilir. Bu yüzden grip aşısı olmak, koronavirüsün sebep olabileceği olumsuzluklara karşı kısmi bir koruma sağlayabilir.

Grip aşısı yan etkileri nelerdir?

Grip aşısından sonra oluşan etkiler, enjeksiyona ve alerjik reaksiyonlara bağlı olarak gelişir. Grip aşısı inaktive aşı olduğudan kişide aşıya bağlı grip oluşması söz konusu olamaz. 

Grip aşısı olanların yaklaşık %20'sinde aşı yerinde şişkinlik, ağrı ve kızarıklık oluşabilir. Tüm vücudu etkileyen sistemik etkiler ise oldukça nadirdir.

satır arası

250

Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Sayfa içeriğinde tedavi edici sağlık hizmetine yönelik bilgiler içeren ögelere yer verilmemiştir. Tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurunuz.