sat─▒r aras─▒

Havuç, maydanozgiller ailesinin ye┼čil yaprakl─▒ çok de─čerli bir kök sebzesidir. Y─▒l─▒n birçok ay─▒ görülür ancak as─▒l hasat dönemi sonbahar ve k─▒┼č aylar─▒d─▒r. Kendine has bir tad─▒, kokusu ve çe┼čitli renkleri vard─▒r. Renklerindeki de─či┼čiklikler baz─▒ ek özellikler sa─člasa da genel havuç faydalar─▒ her renkte mevcuttur. Havucun besleyici de─čeri içindeki çözünür ve çözünmez posadan, renk pigmentlerinden, vitamin ve minerallerinden ileri gelir.

Havucun Besin De─čeri

Havucun %85’ten fazlas─▒ sudan olu┼čur. Yakla┼č─▒k %10’u lif ve ┼čeker, kalan k─▒sm─▒ az miktarda ya─č, protein, vitamin ve minerallerdir. ─░çeri─činde A vitamini öncülü karotenoidler, B3, B6, C ve K vitaminleri ve folik asit bulunur. Havucun rengi içinde bulunan karotenoidin türüyle ilgilidir. Genellikle bilinen turuncu havuçta ß-karoten (beta karoten) bulunur. ß-karoten antioksidan kapasitesi yüksek bir bile┼čendir. Bulundu─ču g─▒daya sar─▒-turuncu renk verir. Havuç, ß-karoten yönünden en zengin sebzelerden biridir. K─▒┼č─▒n hasat edilen bir havuçta 4,5-8 mg/100 gr kadar ß-karoten bulunabilir. Yaz─▒n hasat edilen havuçlar─▒n karoten de─čeri daha azd─▒r. 50-60 gram a─č─▒rl─▒─č─▒ndaki bir büyük boy havuç 35-40 kalori enerji verir. Havucun potasyum ve sodyum içeri─či oldukça yüksek olmakla beraber fosfor, kalsiyum, magnezyum ile az miktarda demir ve çinko içerir.

Havucun Faydalar─▒ Nelerdir

Yüksek oranda ß-karoten içeren havuç bu sayede güçlü antioksidan kapasiteye sahiptir. Bilimsel çal─▒┼čmalar ß-karotenin kanserden korunmada etkili oldu─čunu gösterir. Havuç tüketimi yüksek olan erkeklerde prostat kanser riski daha dü┼čüktür. Düzenli havuç yiyen kad─▒nlarda meme kanseri görülme oran─▒ daha azd─▒r. Akci─čer kanserinin önlenmesinde de havuç faydal─▒d─▒r. Sigara içen ki┼čilerde plazma ß-karoten seviyeleri dü┼čebilir. Sigaray─▒ b─▒rakmak ve ci─čerlerin onar─▒lmas─▒ için düzenli havuç yemek akci─čer kanserini önlemekte etkilidir. Hâl-i haz─▒rda akci─čer kanserine yakalanm─▒┼č ki┼čilerde ise uzun süreli ß-karoten al─▒m─▒ tümörün büyümesine neden olabilir. A vitamini ve potasyum kalp sa─čl─▒─č─▒ üzerinde önemli besin ö─čeleridir. Bunlar─▒ bolca içeren havuç bu sayede kalbe de oldukça faydal─▒d─▒r. Koroner kalp hastalar─▒nda plazma ß-karoten seviyesi genellikle dü┼čüktür. Diyetle yeterli ß-karoten al─▒m─▒ kardiyovasküler hastal─▒k riskini azalt─▒r.

Havuç göz sa─čl─▒─č─▒ üzerinde de çok etkilidir. Kseroftalmi(göz kurulu─ču) hastal─▒─č─▒ A vitamini eksikli─činde ortaya ç─▒kar. Havuçtaki beta karoten vücutta A vitaminine dönü┼čtü─čü için bu hastal─▒─č─▒n önlenmesinde havuç çok önemlidir. Yeterli ve düzenli havuç yiyen insanlar─▒n katarakta yakalanma riski azd─▒r. Çocuklar─▒n küçük ya┼čtan itibaren havuç yemeye al─▒┼čt─▒r─▒lmas─▒, ileride sa─čl─▒kl─▒ gözlere sahip olmalar─▒ aç─▒s─▒ndan önemlidir. Havucun en önemli faydalar─▒ndan biri diyabet hastalar─▒ için uygun ve besleyici bir sebze olmas─▒d─▒r. Lifli yap─▒s─▒ sayesinde kan ┼čekerinin h─▒zl─▒ yükselmesini önler. Glisemik indeksi dü┼čüktür. Kan ┼čekerini dengelemek için diyabet hastalar─▒ aç─▒s─▒ndan oldukça kullan─▒┼čl─▒d─▒r. Havuçtaki ß-karoten diyabete ba─čl─▒ komplikasyonlar─▒n önlenmesinde ve tedavi edilmesinde çok etkilidir. Diyabet hastalar─▒n─▒n ┼čeker oran─▒ yüksek bebek havuçlar yerine posa oran─▒ yüksek büyük havuçlardan yemesi daha faydal─▒d─▒r.

Havuçta çözünür ve çözünmez posa birlikte bulunur. Çözünür posa ba─č─▒rsaktaki faydal─▒ bakterileri besleyip say─▒lar─▒n─▒ artt─▒r─▒r. Çözünmez posa ise feçes (gaita) geçi┼čini kolayla┼čt─▒rarak kab─▒zl─▒─č─▒n giderilmesine yard─▒mc─▒ olur. Böylece havuç ba─č─▒rsak sa─čl─▒─č─▒ için de oldukça faydal─▒d─▒r. Havucun yararlar─▒ konusunda renk farkl─▒l─▒─č─▒n─▒n etkisine de─činmek gerekir. K─▒rm─▒z─▒ ve mor havuçlar renk pigmentleri sayesinde baz─▒ ek özelliklere sahiptir.

Mor Havuç Faydalar─▒

Mor havuç, d─▒┼č─▒ siyaha çalan koyu rengi nedeniyle siyah havuç olarak da bilinir. Ona bu koyu rengi veren madde güçlü bir antioksidan olan antosiyanindir. Siyah havucun faydalar─▒ içindeki antosiyaninde gizlidir. Taze siyah havuçta kilogram ba┼č─▒na 1750 mg kadar antosiyanin bulunabilir. Antosiyaninin ß-karotenden 3-4 kat daha güçlü oldu─ču bilinir. Siyah havuçta antioksidan E vitamininin yap─▒s─▒na kat─▒lan selenyum minerali de bolca bulunur. Böylece siyah havuç, vücutta kanserle┼čmeye ve kontrolsüz hücre bölünmesine sebep olan serbest radikallere kar┼č─▒ çok güçlü bir bariyer olu┼čturur. Siyah(mor) havuç, fonksiyonel bir içecek olan ┼čalgam suyuna renk ve lezzet veren temel malzemedir. Bu yüzden siyah havucun ta┼č─▒d─▒─č─▒ antioksidan kapasitenin büyük bir k─▒sm─▒, antosiyanin ve di─čer fenolik asitler ┼čalgam suyunda mevcuttur. Siyah havuçla renklendirilmi┼č g─▒dalar, içine siyah havuç eklenmi┼č yiyecekler, antosiyanin sayesinde eklenmemi┼č haline nazaran çok daha sa─čl─▒kl─▒d─▒r. Siyah havuç kullan─▒lm─▒┼č yiyecek ve içeceklerin ba─č─▒┼č─▒kl─▒k güçlendirme etkisi vard─▒r. Siyah havuç turuncu havuca nazaran fenolik bile┼čenleri nedeniyle daha ac─▒ms─▒ bir tada sahiptir.

K─▒rm─▒z─▒ Havuç Faydalar─▒

K─▒rm─▒z─▒ havucun di─čerlerinden fark─▒ içinde likopen adl─▒ farkl─▒ bir karotenoid bulunmas─▒d─▒r. Likopen meyve ve sebzelere k─▒rm─▒z─▒ renk veren maddedir. Di─čer karotenoidler gibi güçlü antioksidan kapasiteye sahiptir. Likopen sayesinde k─▒rm─▒z─▒ havuç faydalar─▒ aç─▒s─▒ndan domatese benzer. Likopenin en önemli özelli─či bilhassa prostat kanserine do─čal bir bariyer olu┼čturmas─▒d─▒r. Ayn─▒ zamanda meme kanserine kar┼č─▒ da koruyucu oldu─čundan hem erkekler, hem kad─▒nlar için önemlidir. Antioksidan kapasite aç─▒s─▒ndan likopen, ß-karotenden daha güçlüdür. Dolay─▒s─▒yla k─▒rm─▒z─▒ havucun turuncu havuçtan daha faydal─▒ oldu─ču söylenebilir. Likopen sayesinde k─▒rm─▒z─▒ havuç cilt sa─čl─▒─č─▒ aç─▒s─▒ndan da önemlidir.

Havuç Nas─▒l Tüketilmeli

Rengi ne olursa olsun tüm havuçlar karotenoid içerir. Karotenoidler ba─č─▒rsakta ya─č arac─▒l─▒─č─▒yla emilen maddelerdir. Havucu tek ba┼č─▒na tüketmek yerine yemeklerle birlikte kullanmak, karonetoidlerin sindirim s─▒ras─▒nda ba─č─▒rsaklarda ya─čla birlikte daha fazla emilmesini sa─člar. Böylece karotenoidin biyoyararl─▒l─▒─č─▒ artm─▒┼č olur. E vitamini karotenoidlerin emilimini artt─▒rd─▒─č─▒ndan havuca e┼člik eden ya─č─▒n zeytinya─č─▒ olmas─▒ önemlidir. Karotenoidler dü┼čük s─▒cakl─▒kta daha etkilidir. Bu yüzden k─▒┼č─▒n yeti┼čen havuçlar─▒n karoten içeri─či yaz─▒n yeti┼čenlerden daha yüksektir. Havucun karotenoid miktar─▒n─▒n azalmamas─▒ için buzdolab─▒nda saklanmas─▒ uygundur. Dondurulan havuçlarda karotenoid miktar─▒ biraz yükselse de donuk halde kalma süresi artt─▒kça karotenoid içeri─či de azalmaya ba┼člar. Bu yüzden taze olarak so─čuk ortamda tutulmas─▒ en do─črusudur. Karotenoidlerin bir di─čer özelli─či asitle bulu┼čtu─čunda antioksidan kapasitesini kaybetmesidir. Havuç, salatalarda kullan─▒ld─▒─č─▒nda limon, sirke gibi asidik malzemelerin tüketime en yak─▒n anda eklenmesi gerekir. Bu yaln─▒z havuçta de─čil salatay─▒ olu┼čturan domates, ye┼čillik gibi di─čer sebzelerdeki karotenoidlerin de korunmas─▒n─▒ sa─člar. Is─▒ ve oksidasyon karotenoidlere zarar veren di─čer etmenlerdir. Havuçlar─▒ ya─čda k─▒zartmak karotenoidlerin okside olmas─▒na sebep olabilir. Havucun en do─čru tüketim ┼čekli çi─č halde veya yumu┼čay─▒ncaya dek pi┼čirilerek yenmesidir.

Havuç Suyunun Faydalar─▒

Sebze ve meyvelerin sular─▒ s─▒k─▒ld─▒─č─▒nda içlerindeki vitamin ve mineraller daha h─▒zl─▒ emilir. Bir bardak havuç suyu 4-5 adet havuçtan ç─▒kt─▒─č─▒ için havuç suyu içmenin havucun kendisini yemekten daha fazla vitamin ve mineral sa─člad─▒─č─▒ söylenebilir. 1 bardak havuç suyu yakla┼č─▒k 600 mg potasyum, 130 mg sodyum, 50 mg kalsiyum, 15 mg C vitamini içerir. Suyu s─▒k─▒lan sebze ve meyvelerin kan ┼čekerini h─▒zla yükseltece─či unutulmamal─▒d─▒r. Havucun suyunu s─▒kmak vitaminlerin emilimini h─▒zland─▒rd─▒─č─▒ gibi ┼čekerin emilimini de h─▒zland─▒r─▒r. Ayn─▒ zamanda kan ┼čekeri dengesi ve ba─č─▒rsak sa─čl─▒─č─▒ için çok önemli olan posa miktar─▒n─▒ ciddi oranda azaltabilir. Havuç suyu ne kadar vitamin deposu olsa da yüksek ┼čekerli ve dü┼čük lifli olmas─▒ nedeniyle diyabet hastalar─▒ taraf─▒ndan s─▒kl─▒kla tüketilmesi tavsiye edilmez.

Havuç Nas─▒l Temizlenir?

Havuç bir kök sebze oldu─čundan yenilebilir k─▒sm─▒ toprak alt─▒nda yeti┼čir. Topraktaki mikroorganizmalar havucun d─▒┼č yüzeyinde ço─čalabilir. Tüketmeden önce çok iyi y─▒kamak gerekir. Asit karotenoidlere zarar verdi─činden havucu sirkeli suda bekletmek do─čru olmayabilir. Posa kayb─▒ olmamas─▒ için havucun kabu─čunun tamamen soyulmas─▒ tavsiye edilmez. Bunun yerine güzelce y─▒kan─▒p b─▒çakla d─▒┼č k─▒sm─▒ hafifçe kaz─▒nabilir.

En ├çok Okunan Sa─čl─▒k Rehberi Yaz─▒lar─▒m─▒z

Sosyal Medya Hesaplar─▒m─▒z:
Facebook | Instagram | YouTube | LinkedIn

Uzm. Dyt.
Mine ├ľzkazan├ž Akren
Beslenme ve Diyet
VM Medical Park VM Medical Park Maltepe
108321

Bu i├žeri─čin geli┼čtirilmesinde Medical Park Yay─▒n Kurulu katk─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r.
Sayfa i├žeri─či sadece bilgilendirme ama├žl─▒d─▒r. Sayfa i├žeri─činde tedavi edici sa─čl─▒k hizmetine y├Ânelik bilgiler i├žeren ├Âgelere yer verilmemi┼čtir. Tan─▒ ve tedavi i├žin mutlaka hekiminize ba┼čvurunuz.