sat─▒r aras─▒

Hepatit a┼č─▒s─▒, farkl─▒ türleri bulunan bir a┼č─▒ türüdür. Bu sebeple hepatit a┼č─▒s─▒ nedir sorusuna net bir yan─▒t vermek do─čru olmaz. Hepatit a┼č─▒lar─▒; A ve B olmak üzere iki farkl─▒ gruba ayr─▒l─▒r. Ayn─▒ zamanda hepatit hastal─▒─č─▒n─▒n; A, B, C, D ve E olmak üzere toplam be┼č farkl─▒ türü vard─▒r.

Her hepatit türü için uygulanan hepatit a┼č─▒s─▒ farkl─▒l─▒k gösterir. Dünya üzerinde her y─▒l ortalama 3 milyon ki┼činin hepatit B ve hepatit C virüsüne yakalan─▒r. Hepatit hastal─▒─č─▒n─▒n en yayg─▒n olan─▒ hepatit B olarak bilinir.

Hepatit virüsünden korunmak için hepatit a┼č─▒s─▒ olmak gerekir. Hepatit a┼č─▒s─▒ nedir sorusu beraberinde hepatit nedir sorusunu da getirir. Bu sebeple öncelikle hastal─▒─č─▒ tan─▒mak gerekir. Her hepatit türünün farkl─▒ belirtileri ve fakl─▒ etkileri vard─▒r. Bu sebeple her tür ile ilgili bilgi edinilmesi gerekir. 

Hepatit A┼č─▒s─▒ Ne Zaman Yap─▒l─▒r?

Hepatit a┼č─▒s─▒ ne zaman yap─▒l─▒r sorusuna yan─▒t verebilmek için ilk olarak hangi hepatit a┼č─▒s─▒n─▒n yap─▒laca─č─▒n─▒ bilmek gerekir. Hepatit A a┼č─▒s─▒ bebekler 14. aylar─▒na girdi─či zaman yap─▒l─▒r.

Bu a┼č─▒ iki doz olarak uygulan─▒r ve ikinci dozu da bebek 24 ayl─▒k oldu─čunda uygulan─▒r. Hepatit B a┼č─▒s─▒ ise bebekler dünyaya geldikten sonra ilk uygulanan a┼č─▒lardan birisi olarak bilinir. Hepatit C'nin ise bir a┼č─▒s─▒ yoktur. Hepatit a┼č─▒s─▒ ne zaman yap─▒l─▒r sorusunun cevab─▒ k─▒saca bebeklik dönemi olarak söylenebilir.

Hepatit A┼č─▒s─▒ Hangi Durumlarda Yap─▒l─▒r?

Hepatit a┼č─▒s─▒n─▒n hangi durumlarda yap─▒laca─č─▒, hangi a┼č─▒ türü oldu─čuna ba─čl─▒ olarak de─či┼čiklik gösterir. Hepatit A a┼č─▒s─▒n─▒n yap─▒laca─č─▒ durumlar─▒n en ba┼č─▒nda, bebeklik döneminde bu a┼č─▒lar─▒n yap─▒lmam─▒┼č olmas─▒ yer al─▒r.

Bunun haricinde ise hepatit A a┼č─▒s─▒ olunmas─▒ gereken durumlar ┼ču ┼čekilde bilinir;

  • Farkl─▒ ülkelere seyahat edilmeden önce hepatit A a┼č─▒s─▒ olunmal─▒d─▒r
  • Kronik karaci─čer rahats─▒zl─▒─č─▒na sahip olunmas─▒
  • Ki┼činin AIDS olmas─▒ 
  • Uyu┼čturucu madde ya da yasa d─▒┼č─▒ ilaç kullan─▒m─▒
  • Enfeksiyon riski olunmas─▒

Hepatit B a┼č─▒s─▒ olunmas─▒ gereken durumlar ise ki┼činin AIDS olmas─▒ olarak bilinir. Bunun haricinde ise hepatit B a┼č─▒s─▒ olmak isteyen herkes rahatl─▒kla a┼č─▒ olabilir.

Hepatit A┼č─▒s─▒n─▒n Faydalar─▒ Nelerdir?

Hepatit a┼č─▒s─▒ faydalar─▒ aras─▒nda bilinen en önemli özellik, ki┼čilerin hepatit virüsüne kar┼č─▒ korunmas─▒n─▒ sa─člamas─▒d─▒r. Ayr─▒ca hepatit B a┼č─▒s─▒;

  • Karaci─čer kanserinin önlenmesine katk─▒da bulunur
  • Karaci─čer yetmezli─činin önüne geçilmesine destek olur
  • Siroz hastal─▒─č─▒na kar┼č─▒ koruyucu etkileri vard─▒r

Hepatit A a┼č─▒s─▒ da hepatit B a┼č─▒s─▒nda oldu─ču gibi ki┼čilerin karaci─čer sa─čl─▒─č─▒n─▒n korunmas─▒na katk─▒ sa─člar. Ayn─▒ zamanda karaci─čeri bula┼č─▒c─▒ virüslerden korur.

Hepatit A┼č─▒s─▒ Yasal Olarak Zorunlu Mu?

Ülkemizde uygulanan iki farkl─▒ hepatit a┼č─▒s─▒ vard─▒r. Bu hepatit a┼č─▒lar─▒ A ve B a┼č─▒lar─▒ olarak ikiye ayr─▒l─▒r. Hepatit A a┼č─▒s─▒ yeni do─čan bebeklerin yapt─▒rmas─▒ gereken bir a┼č─▒ olsa da herhangi bir yasal zorunlulu─ču yoktur.

Ayn─▒ ┼čekilde hepatit B a┼č─▒s─▒n─▒ da çocukluk ve yeti┼čkinlik döneminde yapt─▒rmak gerekir. Bu a┼č─▒n─▒n olunmas─▒ her ne kadar tavsiye edilse de tamamen ki┼čilerin kendi iste─čine ba─čl─▒ olarak gerçekle┼čir.

A┼č─▒ yapt─▒rmak istemeyen ki┼čilerin, a┼č─▒ olunmamas─▒ halinde ortaya ç─▒kabilecek riskleri de bilmesi gerekir. Hepatit virüsü ki┼čilerin ölümüne dahi sebebiyet verebilecek bir rahats─▒zl─▒kt─▒r. Bu sebeple a┼č─▒ olunmas─▒ büyük önem ta┼č─▒r.

Hepatit A┼č─▒s─▒n─▒n Korunmas─▒ Kaç Y─▒l Sürer?

Hepatit A a┼č─▒s─▒n─▒n koruma süresi ömür boyu olarak bilinir. Fakat a┼č─▒n─▒n ömür boyu koruyuculu─ču olmas─▒ için belirlenen dozda a┼č─▒ olunmal─▒d─▒r. Eksik a┼č─▒ olmak, a┼č─▒n─▒n korunma süresini dü┼čürür. Bu sebep ile doktorlar─▒n belirtti─či dozda a┼č─▒ olunmal─▒d─▒r.

Hepatit B a┼č─▒s─▒ da hepatit A a┼č─▒s─▒nda oldu─ču gibi ömür boyu koruma sa─člar. Bu a┼č─▒n─▒n bebeklik döneminde yapt─▒r─▒lmam─▒┼č olmas─▒ ise a┼č─▒n─▒n koruyuculu─čunu azalt─▒r. ─░lerleyen ya┼člarda da hepatit B a┼č─▒s─▒ yapt─▒rmak mümkün olsa da en önemlisi bebeklikte yap─▒lan a┼č─▒d─▒r. Hepatit b a┼č─▒s─▒ yapt─▒r─▒lan bebeklerin ömür boyu bu virüse kar┼č─▒ korumas─▒ olur. 

Hepatit A┼č─▒s─▒n─▒n Yan Etkileri Nelerdir?

Hepatit a┼č─▒s─▒ yan etkileri olan a┼č─▒ türleri aras─▒nda yer al─▒r. Fakat bu yan etkiler, hepatit virüsünden çok daha az risk ta┼č─▒r. Bu sebeple yan etkileri olsa dahi a┼č─▒ olunmas─▒ gerekir.

Hepatit a┼č─▒s─▒ yan etkileri ┼ču ┼čekildedir;

  • A┼č─▒ yap─▒lm─▒┼č olan bölgede k─▒zar─▒kl─▒k olu┼čur ve ka┼č─▒nt─▒ hissi ba┼člar
  • Ki┼či kendisini halsiz hissedebilir
  • Hepatit A a┼č─▒s─▒nda ki┼činin ate┼či ç─▒kabilir
  • Hepatit B a┼č─▒s─▒nda ise genellikle yüksek ate┼č görülür
  • Hepatit A a┼č─▒s─▒nda ödem olu┼čabilir
  • Mide bulant─▒s─▒ meydana gelir
  • Hepatit B a┼č─▒s─▒n─▒n yan etkilerinden birisi huzursuzluk hissidir
  • Hepatit B a┼č─▒s─▒ ki┼čide farkl─▒ alerjik reaksiyonlar olu┼čmas─▒na da sebebiyet verebilir. Bu yan etkilerin hepsi bir arada görülmeyebilir. Baz─▒ ki┼čilerde bu yan etkiler hiç otaya ç─▒kmayabilir. Bu yan etkiler sadece a┼č─▒ya ba─čl─▒ olarak ortaya ç─▒kma riski olan rahats─▒zl─▒klard─▒r. Bu yan etkilerden herhangi birinin ortaya ç─▒kmas─▒ halinde en yak─▒n sa─čl─▒k kurulu┼čuna giderek doktora dan─▒┼čmak gerekir.

S─▒kça Sorulan Sorular

Hepatit A┼č─▒s─▒ Ne ─░┼če Yarar?

Hepatit a┼č─▒s─▒ ne i┼če yarar sorusuna verilebilecek en do─čru yan─▒t; hepatit a┼č─▒lar─▒, ki┼čilerin ölümcül olan hepatit virüsüne kar┼č─▒ korunmas─▒n─▒ sa─člard─▒r. Bu virüs oldukça tehlikelidir. Bu sebep ile erken ya┼čta hepatit a┼č─▒lar─▒n─▒ olmak, ömür boyu koruma sa─člayarak sizleri virüsten korur. Hepatit virüsüne kar┼č─▒ koruma sa─člayan ba┼čka herhangi bir yöntem yoktur.

Hepatit A┼č─▒s─▒ Kaç Doz Yap─▒l─▒r?

Hepatit a┼č─▒s─▒ kaç doz yap─▒l─▒r sorusunun yan─▒t─▒, hangi hepatit a┼č─▒s─▒n─▒n yap─▒laca─č─▒na ba─čl─▒ olarak de─či┼čir. Hepatit A a┼č─▒s─▒ iki doz olarak uygulan─▒r. A┼č─▒n─▒n bu iki dozunun da uygulanmas─▒ gerekir. Aksi takdirde a┼č─▒n─▒n herhangi bir koruyuculu─ču kalmaz.

Hepatit B a┼č─▒s─▒ ise iki, üç ya da dört doz olarak uygulanabilir. Bu a┼č─▒n─▒n ilk dozu bebek dünyaya geldikten sonra 24 saatlik bir süreç içerisinde uygulan─▒r. ─░kinci doz ise bebek bir ayl─▒k oldu─čunda uygulan─▒r. Üçüncü doz ise alt─▒nc─▒ ay─▒n sonunda uygulan─▒r. Dördüncü dozun uygulanabilmesi için üçüncü dozun üzerinden en az on bir ay geçmesi gerekir.

Hepatit Virüsü Nas─▒l Bula┼č─▒r?

Hepatit virüsleri farkl─▒ yollar ile ki┼čilere bula┼čabilir. Hepatit A virüsünün bula┼čmas─▒na sebep olan etkenler ┼ču ┼čekildedir;

  • Herkesin temas etmi┼č oldu─ču yerler ile temas edilmesi halinde bula┼čabilir (örne─čin: kap─▒ kollar─▒, toplu ta┼č─▒ma araçlar─▒ndaki tutma alanlar─▒, paralar vb.)
  • Hepatit rahats─▒zl─▒─č─▒ olan bir ki┼činin d─▒┼čk─▒s─▒n─▒n bula┼čm─▒┼č oldu─ču bir yere temas edilmesi halinde de bu virüs bula┼čabilir

Hepatit B virüsünün bula┼čmas─▒ ise ┼ču ┼čekilde gerçekle┼čir;

  • Anneden bebe─če bula┼čabilir
  • Hepatit virüsüne sahip bir ki┼či ile ayn─▒ ortamda bulunulmas─▒ ile di─čer ki┼čilere geçebilir
  • Dövme ve piercing yapt─▒r─▒l─▒rken ayn─▒ i─čnelerin kullan─▒lmas─▒ ile birlikte hepatit virüsü bula┼čabilir
  • Hastanede ya da di┼čçilerde kullan─▒lan medikal ürünlerin ve di─čer ürünlerin daha önce hepatit virüsüne sahip birinde kullan─▒lmas─▒ halinde, bu ürünler arac─▒l─▒─č─▒ ile ba┼čka bir ki┼čiye virüs bula┼čabilir
  • Hepatit virüsüne sahip biri ile kan temas─▒nda bulunmak da hepatit virüsünün bula┼čmas─▒na sebep olur
  •  Toplu sünnet organizasyonlar─▒ da hepatit virüsünün en kolay yay─▒laca─č─▒ ortamlardan birisi olarak bilinir

Hepatit Virüsüne Yakalanmamak için Ne Yap─▒lmal─▒d─▒r?

Hepatit virüsüne yakalanmaman─▒n en etkili yolu hepatit a┼č─▒s─▒ olmakt─▒r. Bu a┼č─▒lar birkaç doz olarak uygulanarak ömür boyu koruma sa─člar. Böylelikle virüsten korunmak mümkün hale gelir. Bunun d─▒┼č─▒nda ise hijyen kurallar─▒na uyulmal─▒d─▒r. Toplu kullan─▒m alanlar─▒nda bu hijyen kurallar─▒na ekstra özen göstermek gerekir.

En ├çok Okunan Sa─čl─▒k Rehberi Yaz─▒lar─▒m─▒z

Sosyal Medya Hesaplar─▒m─▒z:
Facebook | Instagram | YouTube | LinkedIn

Prof. Dr.
Osman Hakan Leblebicio─člu
Enfeksiyon Hastal─▒klar─▒ ve Mikrobiyoloji
VM Medical Park Samsun
6709

Bu i├žeri─čin geli┼čtirilmesinde Medical Park Yay─▒n Kurulu katk─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r.
Sayfa i├žeri─či sadece bilgilendirme ama├žl─▒d─▒r. Sayfa i├žeri─činde tedavi edici sa─čl─▒k hizmetine y├Ânelik bilgiler i├žeren ├Âgelere yer verilmemi┼čtir. Tan─▒ ve tedavi i├žin mutlaka hekiminize ba┼čvurunuz.