sat─▒r aras─▒

Hiperpigmentasyon nedir dendi─či zaman “Vücutta deriye renk veren melaninin fazla üretimiyle olu┼čan cilt koyulu─čur,” ┼čeklinde özet bir cevap verilebilir. Cilt rengi de─či┼čimiyle kahverengi, k─▒rm─▒z─▒ ve pembe lekeler olu┼čabilir. Melanin üretiminin dengesizli─čine fazla güne┼č ─▒┼č─▒─č─▒, hormonal de─či┼čimler, genetik aktar─▒m ya da kronik hastal─▒klar sebep olabilir. 

E┼čit renk tonuna sahip bir ten sa─čl─▒kl─▒ bir cilt için ideal kabul edilir. Ciltteki lekeler ve izler hem estetik aç─▒dan rahats─▒z edici görünebilirken hem de vücutta fonksiyonel problemlerin de sinyali olabilir. Kayna─č─▒n do─čru tespit edilmesi tedavi a┼čamas─▒n─▒n verimli ilerlemesini sa─člar. Her cilt koyulu─čunda ciddi tedavi gerekmeyebilece─či de bilinmelidir. Mesela akne sebebiyle olan lekeler hafif kremler ile zamanla kendi kendine düzelebilir. 

Hiperpigmentasyon Nedir?

Hiperpigmentasyon nedir, sorusu sözcü─čün kökenine bak─▒larak bulunabilir. T─▒p terimlerinin birço─ču Yunan t─▒p bilimine dayanan bilgilerle ortaya ç─▒km─▒┼čt─▒r bu yüzden tan─▒mlamalarda Yunanca sözcük kökleri ve ekleri kar┼č─▒m─▒za ç─▒kar.

Hiperpigmentasyon ne demek diye inceledi─čimizde tan─▒m─▒n iki kelimenin birle┼čimiyle olu┼čtu─čunu görürüz. “Hiper” Yunanca yüksek anlam─▒na gelir. “Pigmentasyon” ise ─░ngilizce pigmentation yani cildin do─čal rengi manas─▒n─▒ ta┼č─▒r. ─░ki kelimenin birle┼čimi cildin do─čal renginde olan yo─čunluk yani lekelenme durumu anlam─▒n─▒ ta┼č─▒r. 

Güne┼č ─▒┼č─▒─č─▒nda çok kalmak, hormonlar─▒n etkisi, genetik yatk─▒nl─▒k gibi sebeplerle cilt renginde yo─čunluk görülebilir. Yo─čunla┼čan renkler leke, iz, çil gibi farkl─▒ formlarda olabilir. Bazen farkl─▒ cilt lekeleri halk aras─▒nda ya┼čl─▒l─▒k lekesi, karaci─čer lekesi, güne┼č lekesi gibi farkl─▒ isimlerle an─▒l─▒r. Ciltteki lekeler özellikle bir alanda yo─čunla┼čabilir ya da farkl─▒ yerlere de da─č─▒lm─▒┼č olabilir.

Hiperpigmentasyon Belirtileri Nelerdir?

Hiperpigmentasyonun en önemli belirtisi vücutta ortaya ç─▒kan lekelerdir. Koyu lekeler cildin farkl─▒ yerlerinde farkl─▒ boyutlarda olabilirler. Lekenin yeri ve boyutu ki┼čiden ki┼čiye farkl─▒l─▒k gösterebilir. 

Cilt lekelerinin sebebini ay─▒rt etmek için mutlaka uzman görü┼čü gerekir. Hangi cilt lekesinin basit bir nedenden hangisinin ciddi bir hastal─▒─č─▒n sinyali olarak ç─▒kt─▒─č─▒n─▒ kendi kendinize belirlemeniz pek mümkün de─čildir. 

Hiperpigmentasyon Nedenleri Nelerdir?

Hiperpigmentasyonla olu┼čan cilt lekeleri bazen d─▒┼čsal bazen de vücut iç mekanizmas─▒ndan kaynakl─▒ sebeplerle tetiklenebilir.

Melanin yo─čunlu─čunu tetikleyen sebepler ┼čöyle s─▒ralanabilir:

  • Güne┼č I┼č─▒nlar─▒: Uzun süre güne┼č ─▒┼č─▒nlar─▒na maruz kalmak cilt renginin koyula┼čmas─▒na neden olur. Uygun saatlerde, uygun sürede, dengeli ┼čekilde güne┼č görecek biçimde güne┼členmek cildin bütünsel bronzla┼čmas─▒n─▒ sa─člar. Güne┼čte çok fazla kalma, güne┼č ─▒┼č─▒nlar─▒n─▒n tehlikeli oldu─ču saatlerde d─▒┼čar─▒da olma gibi sebepler ise sa─čl─▒kl─▒ bronzla┼čma yerine güne┼č lekeleri olmas─▒na sebep olabilir. Ayr─▒ca denizden ç─▒kt─▒ktan sonra iyi kurulanmamak ─▒┼č─▒─č─▒n fazla k─▒r─▒l─▒p cilt koyula┼čmas─▒nda ekstra etki olu┼čmas─▒n─▒n nedeni olabilir.  
  • Hormonal Etkiler: Hamilelik, menopoz gibi hormon seviyelerinin de─či┼čti─či dönemlerde ciltte renk de─či┼čimleri olabilir. Özellikle östrojen ve progesteron hormonu seviyelerindeki dalgalanmalar vücutta baz─▒ bölgelerde cilt rengi de─či┼čimlerinin sebebidir. 
  • Cilt Hasarlar─▒: Ciltteki iltihaplanmalar, sivilcelerin s─▒k─▒lmas─▒, yaralar ve egzama gibi cildin tahri┼č oldu─ču durumlarda bir korunma ve savunma mekanizmas─▒n─▒n i┼člemesi ile melanin hücreleri birden ço─čalabilir. Melaninin artmas─▒ ile cilt lekeleri olu┼čma ihtimali artar.  
  • Stres: Stres birçok cilt rahats─▒zl─▒─č─▒n─▒ etkileyen ciddi bir sebeptir. Stres hormonunu etkisiyle ciltte renk de─či┼čimleri ve lekeler olu┼čabilir. 
  • Baz─▒ ─░laçlar: Do─čum kontrol hap─▒ gibi baz─▒ ilaç türleri güne┼če duyarl─▒l─▒─č─▒ yükseltti─či için güne┼č lekesi olu┼čmas─▒ riskini art─▒rabilir.

Hiperpigmentasyon Çe┼čitleri Nelerdir?

  • Melazma: Genellikle hamilelikten sonra olu┼čtu─ču için hamilelik lekesi olarak da adland─▒r─▒lan melazma yüz ve boyun bölgesindeki simetrik lekelere verilen isimdir. Güne┼č ─▒┼č─▒nlar─▒na maruz kal─▒nd─▒kça lekelerin koyulu─ču artar. Melazmaya; genetik yatk─▒nl─▒k, ultraviyole radyasyon, hamilelikte de─či┼čen hormonal yap─▒ ve baz─▒ ilaçlar─▒n sebep olabilece─či dü┼čünülmektedir. 
  • Postenflamatuvar Hiperpigmentasyon: PIH olarak k─▒salt─▒lan bu ekstrem cilt durumunda cilt lezyonlar─▒ ve tahri┼č görülür. Yaralanmalar, yan─▒klar, böcek sokmalar─▒, cilt enfeksiyonlar─▒, akne, dermatit, kozmetik ürünler, kimyasal peeling, lazer tedavisi gibi dermatolojik uygulamalar PIH sebebi olabilir. Herkeste ortaya ç─▒kma ihtimali olan PIH koyu ciltleri biraz daha yo─čun etkileyebilir. Cilt lekelerinden dolay─▒ dermatolo─ča ba┼čvurma nedenleri aras─▒nda PIH vakalar─▒na s─▒k rastlan─▒r. 
  • Güne┼č Lekeleri: Güne┼č ─▒┼č─▒nlar─▒ nedeniyle olu┼čan cilt lekeleri daha çok eller, kollar, omuzlar, gö─čüs ve yüzde ortaya ç─▒kar. Ya┼č ilerledikçe ve güne┼če daha çok maruz kald─▒kça güne┼č lekelerinin boyutlar─▒ büyüyebilir ve say─▒lar─▒ ço─čalabilir. Özellikle 50 ya┼č sonras─▒nda belirgin güne┼č lekelerinin görülme s─▒kl─▒─č─▒ artar.
  • Hassas Bölgelerde Lekeler: Cildin kuma┼ča s─▒k s─▒k sürtünmesi hiperpigmentasyonu tetikleyebilir. Sürtünmenin çok oldu─ču vücudun koltuk alt─▒, diz, özel bölge gibi hassas k─▒s─▒mlar─▒nda zamanla lekeler olu┼čabilir. 

Hiperpigmentasyon Tan─▒s─▒ Nas─▒l Konulur?

Hiperpigmentasyonun te┼čhisi için bir dermatolo─ča ba┼čvurmak gerekir. Uzman hekim önce ki┼činin hikayesini dinler, lekelerin ne zaman olu┼čtu─čunu ö─črenir. Lekelerin olu┼čmas─▒na neden olabilecek sebeplerle ilgili sorularla detayl─▒ analiz ba┼člar.

Fiziki muayene sonras─▒nda özel ─▒┼č─▒k alt─▒nda cilt incelenir ve kan tahlili yap─▒l─▒r. Baz─▒ durumlarda anormal cilt yap─▒s─▒ varsa inceleme için biyopsi gerekebilir. 

Hiperpigmentasyon Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Hiperpigmentasyonun tedavi yöntemlerini a┼ča─č─▒daki gibi s─▒ralamak mümkündür;

  • Mikrodermabrazyon: Minimal lekelerde cildin üst tabakas─▒n─▒n hassas ┼čekilde soyulmas─▒ i┼člemidir. Genellikle güne┼č lekelerinde kullan─▒lan bir yöntemdir. 
  • Kimyasal Peeling: Uzun süre geçmeyen, derin lekeler için kullan─▒lan bir yöntemdir. H─▒zl─▒ sonuç al─▒nabilen kimyasal peelinglerde cilt tipine göre glikolik asit, salisilik asit ve TCA kullan─▒l─▒r. Hiperpigmentasyon tedavisi olarak kimyasal peeling yöntemi hassas ciltler için önerilmeyen bir uygulamad─▒r. 
  • IPL: I┼č─▒k tedavisi olan IPL ile cilde ─▒┼č─▒k dalgalar─▒ gönderilir. Uygulama sonras─▒ndaki birkaç günde ciltte soyulma olur ve vücudun kendini yenilemesiyle lekeler ortadan kalkar. 
  • Fraksiyonel Lazer: Hemen hemen her cilt lekesi için oldukça etkili bir yöntem olarak görülen bir lazer i┼člemidir. Cildin kendi kendine iyile┼čme mekanizmas─▒n─▒ tetikleyen uygulama ile lekeler yok olurken taze bir cilt yüzeyi ortaya ç─▒kar. 
  • Hiperpigmentasyon Krem ve Maskeleri: Hiperpigmentasyon tedavisi için birçok farkl─▒ krem ve maske seçene─či mevcuttur. Hafif ve yeni olu┼čan lekelerde do─čal içerikli kremlerle iyi sonuçlar yakalama ihtimali vard─▒r. 
  • Kriyoterapi: -190°C'ye kadar so─čutulmu┼č s─▒v─▒ azotla lekelere kontrollü ┼čekilde müdahale edilir. So─čuk yakma yöntemiyle cilt lekelerinin kaybolmas─▒nda olumlu sonuçlar elde edilebilmektedir. 

S─▒kça Sorulan Sorular

Hiperpigmentasyon zamanla geçer mi?

Cilt lekelerinin geçme süresi olu┼čan lekenin boyutuna ve derinli─čine göre de─či┼čir. Hafif lekeler kendi kendine 1 y─▒l içerisinde geçebilirken lekenin derinli─či artt─▒kça kaybolma süresi uzayabilir. Lekenin geçmesi için tedavi yöntemlerinin uygulanmas─▒ vücut rengi dengelenmesini h─▒zland─▒r─▒r. Ayr─▒ca altta yatan kök bir neden varsa bu nedene yönelik tedavi de uygulanmal─▒d─▒r yoksa lekeler muhtemelen geçse bile tekrar olu┼čacakt─▒r. 

Hiperpigmentasyon hangi hastal─▒klar─▒n semptomu olarak görülür?

Kronik böbrek yetmezli─čiWilson hastal─▒─č─▒, Niemann-Pick hastal─▒─č─▒, baz─▒ tümörler, karaci─čer yetmezli─či ve sirozda cilt lekeleri görülme ihtimali vard─▒r. Bu hastal─▒klar d─▒┼č─▒nda gebelik döneminde de vücut lekeleri olu┼čabilir. Ayr─▒ca bazen östrojen tedavisinin etkisiyle hiperpigmentasyon ya┼čanabilir. 

Hiperpigmentasyona kar┼č─▒ nas─▒l önlemler al─▒nabilir?

Hiperpigmentasyon ya┼čamamak için öncelikle güne┼č ─▒┼č─▒nlar─▒na çok fazla maruz kalmamak gerekir. Güne┼če ç─▒k─▒ld─▒─č─▒ saatlerde koruyucu kullanmakta fayda vard─▒r. ┼×apka ve ┼čemsiye de do─čal koruyucu yöntemler aras─▒nda say─▒labilir. Cilt ne kadar güçlü olursa herhangi bir sorun ya┼čama ihtimali de o kadar dü┼čer. Bu yüzden özellikle cilt dostu C vitamini ve E vitamini aç─▒s─▒ndan zengin beslenmek önemlidir. 

En ├çok Okunan Sa─čl─▒k Rehberi Yaz─▒lar─▒m─▒z

Sosyal Medya Hesaplar─▒m─▒z:
Facebook | Instagram | YouTube | LinkedIn

Uzm. Dr.
Cemile G├╝ler
Dermatoloji (Cildiye)
Medical Park Antalya
2322

Bu i├žeri─čin geli┼čtirilmesinde Medical Park Yay─▒n Kurulu katk─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r.
Sayfa i├žeri─či sadece bilgilendirme ama├žl─▒d─▒r. Sayfa i├žeri─činde tedavi edici sa─čl─▒k hizmetine y├Ânelik bilgiler i├žeren ├Âgelere yer verilmemi┼čtir. Tan─▒ ve tedavi i├žin mutlaka hekiminize ba┼čvurunuz.