sat─▒r aras─▒

Diyabet günümüz ya┼čam ko┼čullar─▒ndan dolay─▒ oldukça yayg─▒n görülen bir hastal─▒kt─▒r ve diyabet ile ya┼čamay─▒ ö─črenmek hayat kalitesini artt─▒rmak için elzemdir. Bu hastal─▒kla ya┼čayan bireyler kar┼č─▒la┼čacaklar─▒ sorunlar─▒n çözümlerini ö─črenmeli ve uygulanacak tedavilere uyum sa─člamal─▒d─▒rlar.

Aksi takdirde diyabet vücudun birçok bölgesine ve organ─▒na etki ederek insan sa─čl─▒─č─▒n─▒ çok fazla etkiler. Bu etkilerin tedavileri de oldukça a─č─▒rd─▒r ve uzuv kayb─▒na bile yol açabilir. ─░nsülin kullanan diyabet hastalar─▒n─▒n kar┼č─▒la┼čaca─č─▒ sorunlardan birisi de hipoglisemidir.

Hipogliseminin önlenebilmesi ve tedavi edilebilmesi için kan ┼čekerinin sürekli olarak belirli bir düzeyde tutulmas─▒ gerekir. Kan ┼čekerinin devaml─▒ yüksek veya dü┼čük olmas─▒ hipoglisemi gibi di─čer hastal─▒klara yol açacakt─▒r. Bu da tedavi sürecini zorla┼čt─▒r─▒r ve daha ciddi sorunlara yol açar.

Hipoglisemi (Glisemik ─░ndeks) Nedir?

Hipoglisemi nedir sorusu günümüzde oldukça fazla sorulmaya ba┼članm─▒┼čt─▒r. Bunun nedeni art─▒k toplumlarda bu hastal─▒─č─▒n oldukça yayg─▒n görülmesidir. Glikoz vücudun ana enerji kayna─č─▒d─▒r ve her gün belirli düzeyde al─▒nmas─▒ gerekir. Hipoglisemi, kan ┼čekeri yani glikoz de─čerinin normalde dü┼čük seviyede olmas─▒ durumudur. Bu hastal─▒k genellikle diyabet ile ilgilidir.

Ancak çok nadir ilaçlar─▒n yan etkisi olarak diyabet olmayan ki┼čilerde de dü┼čük kan ┼čekeri durumu görülebilir. Kan ┼čekeri seviyesinin normalden dü┼čük olmas─▒ halinde derhal tedavi gerekir. Ço─ču insanda desilitre ba┼č─▒na 70 miligram (mg/dL) veya litre ba┼č─▒na 3,9 milimol (mmol/L) ya da daha dü┼čük açl─▒k kan ┼čekeri seviyeleri hipoglisemiyi i┼čaret edebilir. Bu durum bireyden bireye farkl─▒l─▒k gösterse de bu seviyelerde açl─▒k kan ┼čekerine sahip olanlar─▒n muayene olmalar─▒ gerekir.

Aksi halde daha ciddi sorunlar─▒n ortaya ç─▒kma durumu vard─▒r. Kan ┼čekerinin dü┼čük olmas─▒ halinde yüksek ┼čekerli yiyecekler, içecekler veya kan ┼čekerini yükseltici ilaçlarla kan ┼čekerinin normale döndürülmesi gerekir. Kal─▒c─▒ bir tedavi uygulamak için ise hastal─▒─č─▒n alt─▒nda yatan neden tespit edilir ve bu nedenlerin ortadan kald─▒r─▒lmas─▒ için tedavi uygulan─▒r. Hipoglisemi tedavi edilmedi─činde, hipoglisemi nöbetlerine ve bilinç kayb─▒na yol açabilir. Hatta daha a─č─▒r vakalarda ölümcül olma durumu da vard─▒r.

Bu yüzden hastalar hipoglisemi ile ya┼čamay─▒ ö─črenmeli ve gerekli tedavileri vakit geçirmeden yapt─▒rmal─▒d─▒rlar. Ayr─▒ca hipogliseminin bir türü olan reaktif hipoglisemi de son zamanlarda oldukça yayg─▒n görülmektedir. Genel tan─▒m olarak reaktif hipoglisemi yemekten sonra kan ┼čekerinin h─▒zl─▒ca dü┼čmesidir. Bu durum tüketilen g─▒da ve mide durumlar─▒yla alakal─▒d─▒r.

Açken tüketilen ┼čekerli g─▒dalar kan ┼čekerinin h─▒zl─▒ca yükselerek aniden dü┼čmesine neden olur. Bunun yan─▒nda mide ve ba─č─▒rsak ameliyat─▒ olan bireyler g─▒da tükettiklerinde, al─▒nan g─▒dan─▒n h─▒zl─▒ca mideden geçerek emilip kana kar─▒┼čmas─▒ durumu olu┼čabilir. Bu durumda pankreas yo─čun bir insülin üretimi yapar ve kan ┼čekeri aniden dü┼čer. Her iki durumda reaktif hipoglisemi olarak adland─▒r─▒l─▒r.  

Hipoglisemi (Glisemik ─░ndeks) Belirtileri Nelerdir?

Hipoglisemi belirtileri ki┼čiden ki┼čiye farkl─▒l─▒klar gösterir. Tip 1 diyabetin yönetmenin en önemli k─▒sm─▒, hipoglisemi belirtilerini tan─▒ma ve semptomlar─▒ tan─▒maktan geçer. Bunun için bütün hipoglisemi belirtileri hakk─▒nda fikir sahibi olmak gerekir.

Genel olarak erken hipoglisemi belirtileri ve semptomlar─▒:

  • Günün herhangi bir saatinde titreme veya terleme,
  • Normal olmayan sinirlilik ve kayg─▒ durumu,
  • Oldu─čundan çok daha fazla kabus görmek,
  • Bilinç bulan─▒kl─▒─č─▒ ve karar verme zorlu─ču, 
  • Ten renginin solukla┼čmas─▒,
  • Kalp at─▒┼č h─▒z─▒n─▒n artmas─▒,
  • Ba┼č dönmesi, uyu┼čukluk ve sakarl─▒k,
  • Yo─čun açl─▒k hissi ve mide bulant─▒s─▒,
  • ─░stenmeyen kilo kay─▒plar─▒,
  • Konu┼čma bozukluklar─▒ ve a─č─▒z etraf─▒nda hissedilen kar─▒ncalanmad─▒r. 

Daha ┼čiddetli ve ilerlemi┼č hipoglisemi ise nöbetlere neden olur. Bilinç kay─▒plar─▒na yol açar. Bu nedenle bu belirtilerden bir veya birkaç─▒n─▒n görülmesi halinde tedavi için vakit kaybetmeden muayene olmak gerekir. 

Hipoglisemi (Glisemik ─░ndeks) Nedenleri Nelerdir?

Hipoglisemi kan ┼čekerinin çok dü┼čük oldu─ču durumlarda ortaya ç─▒kar. Bunun olmas─▒n─▒n birkaç neden olmas─▒na ra─čmen en yayg─▒n nedeni diyabet tedavisinde kullan─▒lan ilaçlar─▒n yan etkisidir. Yemek yerken insan vücudu ekmek, pirinç, makarna, sebze, meyve ve süt ürünleri gibi g─▒dalardan karbonhidratlar─▒ glikoz da dahil olmak üzere çe┼čitli ┼čeker moleküllerine ay─▒r─▒r.

Vücut için ana enerji kayna─č─▒ olan glikoz, pankreas taraf─▒ndan salg─▒lanan insülin yard─▒m─▒yla hücreleri besler. Fazla al─▒nan glikoz ise karaci─čerlerde ve kaslarda glikojen olarak depolan─▒r. Bu depolanan glikojenler açken insan vücudunun beslenmesini sa─člar. Böylece kan ┼čekeri gerekli de─čerlerde tutulur. Diyabeti olan hastalar ise yeterli insülin üretimi sa─člayamaz ve sonuç olarak kanda glikoz birikimi olur.

Bunun önüne geçilebilmesi için insülin tedavisi uygulan─▒r. Ancak fazla al─▒nan insülin veya di─čer diyabet ilaçlar─▒ kan ┼čekeri seviyesinin çok dü┼čmesine ve hipoglisemiye neden olur. Bu genellikle diyabet ilaçlar─▒ kullan─▒ld─▒ktan sonra daha az yemek yemekten veya daha fazla hareket ederek enerji tüketmekten kaynaklan─▒r.

Bunun yan─▒nda baz─▒ ilaçlar─▒n yan etkileri, a┼č─▒r─▒ alkol tüketimi ve ┼čiddetli hepatit veya siroz gibi a─č─▒r karaci─čer hastal─▒klar─▒ hipoglisemiye neden olabilir. Nadir bir pankreas tümörü olan insülinoma çok fazla insülin üretimine neden oldu─čundan bu da hipoglisemiye yol açar.

Ayr─▒ca baz─▒ adrenal bez ve hipofiz tümörü bozukluklar─▒, glikoz üretimini düzenleyen hormon eksikli─čine neden olabilir. Bu hormon eksikli─či de hipoglisemi nedenleri aras─▒nda yer al─▒r. Çocuklarda ise büyüme hormonu eksikli─či hipoglisemi görülmesine neden olabilir.

Hipoglisemi (Glisemik ─░ndeks) Tan─▒s─▒ Nas─▒l Konulur?

Kan ┼čekerini dü┼čürmek için insülin veya çe┼čitli diyabet ilaçlar─▒ kullanan bireyler, hipoglisemi belirtilerinden bir veya birkaç─▒n─▒ gösterdikleri durumlarda kan ┼čekeri ölçüm cihazlar─▒ ile ┼čekerlerini ölçebilirler. Düzenli ölçümler sonucunda kan ┼čekeri sürekli olarak 70 mg/dL'nin alt─▒n─▒ gösteriyorsa bu hipoglisemiyi i┼čaret eder.

Bu ölçümler hipoglisemi te┼čhisi için en etkili yöntemlerden biridir. E─čer muayeneye gidilmi┼č ise doktor öncelikle hastan─▒n hipoglisemi belirtileri gösterip göstermedi─čini sorar. E─čer herhangi bir belirti veya semptom yok ise doktor hastay─▒ bir gece hastanede kontrol alt─▒nda tutabilir. Böylece geçen süreçte kan ┼čekerinin ne düzeyde seyretti─či kontrol edilir.

Bunun yan─▒nda yemekten sonra hastan─▒n ┼čekerinin ne düzeyde oldu─ču da kontrol edilir. Hastanede belirli aral─▒klarla kan al─▒narak laboratuvar ortam─▒nda incelemeler yap─▒l─▒r. Kan ┼čekerinin normal düzeyin alt─▒nda olmas─▒ halinde hipoglisemi te┼čhisi koyulur.

Erken te┼čhis tedavinin ba┼čar─▒l─▒ olmas─▒ aç─▒s─▒ndan oldukça önemlidir. Do─čru ve erken te┼čhis ile hipogliseminin olas─▒ olumsuz sonuçlar─▒n─▒n önüne geçilmesi mümkün olur. Elde edilen sonuçlardan sonra doktor uygun tedaviyi önererek vakit kaybetmeden tedaviye ba┼člar.

Hipoglisemi (Glisemik ─░ndeks) Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Hipogliseminin anl─▒k ve acil tedavisi ciddi sonuçlara yol açmamas─▒ aç─▒s─▒ndan oldukça önemlidir. Kan ┼čekerinin h─▒zl─▒ bir ┼čekilde normal düzeylere ç─▒kar─▒labilmesi için vücutta kolayca ┼čekere dönü┼čtürülebilen protein ve ya─č içermeyen ┼čekerli g─▒dalar─▒n vücuda al─▒nmas─▒ gerekir. Bunlar glikoz tabletleri, meyve sular─▒, bal veya ┼čeker olabilir.

Bu g─▒dalar vücuda al─▒nd─▒ktan 15 dk. sonra kan ┼čekeri yeniden ölçülmelidir. E─čer kan ┼čekeri hala olmas─▒ gereken de─čerin alt─▒nda ise bu g─▒dalardan tekrardan al─▒nmas─▒ gerekir. 15 dk. sonra tekrar ölçüm yap─▒larak son durum kontrol edilir. Kan ┼čekeri normale döndü─čünde at─▒┼čt─▒rmal─▒klar veya yemek yemek gerekir. Bu vücudun glikojen depolar─▒n─▒ yenilemesine yard─▒mc─▒ olur.

─░leri düzey hipoglisemi bay─▒lmalara yol açabilir. Böyle durumlarda hastaya glukagon enjeksiyonu yapacak birisi olmal─▒d─▒r. Glukagon kan ┼čekerini yükselten reçeteli bir ilaçt─▒r ve ciddi hipoglisemisi olan hastalarda kullan─▒l─▒r. Glukagon reçete edilmi┼č hastalar─▒n aile bireylerinin bu enjeksiyonu uygulamay─▒ ö─črenmesi önemlidir. Çünkü bay─▒lma durumlar─▒nda bu enjeksiyonun uygulanabilmesi hayati önem ta┼č─▒r.

Bunun yan─▒nda hastal─▒─č─▒n kontrol alt─▒nda tutulabilmesi için hipoglisemi diyeti uygulamak gerekebilir. Bir uzman e┼čli─činde diyet haz─▒rlanmas─▒ önemlidir. Bu diyete uyulmas─▒ en etkin tedaviler aras─▒ndad─▒r. Ö─čünler aras─▒nda geçmesi gereken zamanlar planlan─▒rken hastan─▒n kan de─čerleri dikkate al─▒n─▒r.

Hastan─▒n tüketip tüketmemesi gereken g─▒dalar tespit edilerek uygun diyet haz─▒rlan─▒r ve hastan─▒n bu diyete uymas─▒ gerekir. Diyete uyulmas─▒ halinde hipoglisemi kontrol alt─▒nda tutulabilir ve hasta daha sa─čl─▒kl─▒ bir ┼čekilde hayat─▒na devam eder.

E─čer siz de hipoglisemi belirtileri gösteriyorsan─▒z en yak─▒n zamanda bir sa─čl─▒k kurulu┼čuna ba┼čvurarak muayeneden geçmenizde fayda vard─▒r. Ya┼čad─▒─č─▒n─▒z sorunlar─▒n neden olan sa─čl─▒k sorununuzun tespit edilmesini sa─člayarak uygun tedavilere hemen ba┼člayabilir, bu sayede daha ciddi sa─čl─▒k problemlerinin geli┼čimine engel olabilirsiniz.

En ├çok Okunan Sa─čl─▒k Rehberi Yaz─▒lar─▒m─▒z

Sosyal Medya Hesaplar─▒m─▒z:
Facebook | Instagram | YouTube | LinkedIn

Prof. Dr.
Mehmet Hulusi Atmaca
Endokrinoloji ve Metabolizma Hastal─▒klar─▒
VM Medical Park Samsun
127422

Bu i├žeri─čin geli┼čtirilmesinde Medical Park Yay─▒n Kurulu katk─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r.
Sayfa i├žeri─či sadece bilgilendirme ama├žl─▒d─▒r. Sayfa i├žeri─činde tedavi edici sa─čl─▒k hizmetine y├Ânelik bilgiler i├žeren ├Âgelere yer verilmemi┼čtir. Tan─▒ ve tedavi i├žin mutlaka hekiminize ba┼čvurunuz.