sat─▒r aras─▒

HPV, cinsel yolla bula┼čan, oldukça yayg─▒n görülen bir enfeksiyondur. Cinsel olarak aktif olan ki┼čilerin yakla┼č─▒k olarak %50’si, hayatlar─▒n─▒n bir döneminde HPV ile enfekte olurlar. Hiçbir belirtisinin olmamas─▒, ki┼činin HPV enfeksiyonu ta┼č─▒mad─▒─č─▒ anlam─▒na gelmez. Ancak HPV virüsünün baz─▒ tipleri kansere sebep olabilir. HPV a┼č─▒s─▒, ki┼čiye HPV virüsüne kar┼č─▒ ba─č─▒┼č─▒kl─▒k kazand─▒rarak HPV’nin yol açt─▒─č─▒ kanserlere kar┼č─▒ koruma sa─člar.

HPV Nedir?

HPV, insanlarda oldukça yayg─▒n olarak bulunan ve ço─ču ki┼čide bir soruna yol açmasa da baz─▒ ki┼čilerde genital si─čil ve kansere sebep olabilen virüsün ad─▒d─▒r. HPV virüsü cildi etkiler.

HPV’nin birçok tipi, a─čz─▒, bo─čaz─▒ ve genital bölgeyi etkiler. HPV bula┼č─▒ ya da belirtileri için cinsel ili┼čki ┼čart de─čildir. T─▒pk─▒ hiv belirtileri ya da bula┼č─▒nda oldu─ču gibi; HPV genital bölgelerin temas─▒; anal, vajinal veya oral seks, genital bölge ile temas etmi┼č olan havlu gibi e┼čyalar─▒n ortak kullan─▒m─▒ yolu ile de bula┼čabilir. HPV ile enfekte olmu┼č ki┼či herhangi bir semptom göstermeyebilir; dolay─▒s─▒yla ki┼čilerin HPV ile enfekte olup olmad─▒klar─▒n─▒ belirlemek için baz─▒ özel testler yap─▒lmal─▒d─▒r.

HPV virüsü ço─ču ki┼čide herhangi bir sorun veya hastal─▒─ča yol açmaz. HPV ile enfekte olan ki┼čilerin yüzde doksan─▒nda enfeksiyon 2 y─▒l içinde geriler. Ancak baz─▒ HPV tipleri a┼ča─č─▒daki gibi önemli sa─čl─▒k sorunlara yol açabilir:

  • Genital si─čiller
  • Liken planus
  • Servikal kanser
  • Anal kanser
  • Penis kanseri
  • Vulva kanseri
  • Vajinal kanser
  • Baz─▒ ba┼č ve boyun kanserleri

HPV Tan─▒s─▒

HPV testi, serviks (rahim a─čz─▒) kanseri tarama testinin bir parças─▒d─▒r. Bu tarama rahim kanseri belirtileri fark edilmeden de yap─▒l─▒r. Bu tarama HPV-Pap Smear Testi olarak bilinir. HPV tan─▒s─▒ için bir kan testi yoktur. Tarama s─▒ras─▒nda serviksten küçük bir hücre örne─či al─▒n─▒r ve HPV aç─▒s─▒ndan test edilir. Tarama, 30 ila 65 ya┼č aras─▒ kad─▒nlarda be┼č y─▒lda bir yap─▒l─▒r.

Taraman─▒n amac─▒ serviks kanseri olan ki┼čilerin erken tan─▒ almas─▒n─▒ sa─člamak ve serviks kanserinin yol açt─▒─č─▒ mortalite ve morbiditeyi azaltmakt─▒r. Homoseksüel ili┼čkisi olan erkeklerde de anal kanser geli┼čme riski yüksek oldu─čundan risk grubundaki erkeklere de HPV testi önerilir.

HPV’den tamamen korunmak mümkün olmasa da a┼ča─č─▒daki iki öneri HPV’den korunmaya yard─▒mc─▒ olabilir:

  • Cinsel ili┼čki s─▒ras─▒nda kondom kullanmak, HPV riskini azaltabilir. Ancak kondomlar genital bölgeyi tamamen örtmedikleri için kesin bir koruma sa─člamazlar.
  • HPV a┼č─▒lar─▒, genital si─čil ve serviks kanserine en s─▒k yol açan HPV tiplerine kar┼č─▒ koruma sa─člar ancak tüm HPV tiplerine kar┼č─▒ bir koruma sa─člamaz.

HPV A┼č─▒s─▒

Serviks kanserinin en önemli risk faktörü HPV virüsüdür. Piyasada en s─▒k kullan─▒lan HPV a┼č─▒lar─▒ bivalan a┼č─▒ ve kuadrivalan a┼č─▒d─▒r. Bivalan a┼č─▒ kansere en s─▒k sebep olan HPV tip 16 ve 18’e kar┼č─▒ koruyuculuk sa─člar.

Kuadrivalan a┼č─▒ ise HPV tip 16 ve 18’in yan─▒ s─▒ra genital si─čillere en s─▒k sebep olan HPV tipleri 6 ve 11’e kar┼č─▒ da koruyuculuk sa─člar. Kuadrivalan a┼č─▒ olarak bilinen HPV a┼č─▒s─▒, FDA taraf─▒ndan onaylanm─▒┼č olup hem k─▒z hem de erkek çocuklara uygulanabilen bir a┼č─▒d─▒r.

Bu a┼č─▒, k─▒z çocuklara veya kad─▒nlara virüsle kar┼č─▒la┼čmadan önce yap─▒ld─▒─č─▒nda serviks kanseri olgular─▒n─▒n önemli bir k─▒sm─▒n─▒n önüne geçer. Ayn─▒ zamanda bu a┼č─▒, vajinal kanser ve vulva kanserine kar┼č─▒ da koruyucudur. Üstelik HPV a┼č─▒s─▒ hem erkeklerde hem de kad─▒nlarda genital si─čilleri, anal kanserleri, a─č─▒z kanserlerini, ba┼č ve boyun kanserlerini önler.

HPV a┼č─▒s─▒n─▒n k─▒z çocuklar kadar erkek çocuklarda da uygulanmak istenmesinin nedenlerinden biri olarak erkekleri a┼č─▒laman─▒n erkeklerden kad─▒nlara HPV bula┼čma riskini de azaltaca─č─▒n─▒n öngörülmesi olarak gösterilir.

CDC’nin (Hastal─▒k Kontrol ve Koruma Merkezleri) önerilerine göre 11-12 ya┼č─▒ndaki k─▒z ve erkek çocuklar ilk doz HPV a┼č─▒s─▒ ile a┼č─▒lanmal─▒d─▒r. Ancak a┼č─▒lama en erken 9 ya┼č─▒ndan sonra olmal─▒d─▒r. Bu ya┼č aral─▒─č─▒, k─▒z ve erkek çocuklar─▒n 11-12 ya┼člar─▒nda virüsle kar┼č─▒la┼čmam─▒┼č olmas─▒ göz önüne al─▒narak belirlenmi┼čtir. Ki┼či, daha önce HPV ile enfekte olmu┼čsa a┼č─▒n─▒n koruyuculu─ču daha az olur. Ayr─▒ca a┼č─▒ cevab─▒ genç ya┼člarda daha iyi olu┼čur.

─░lk doz a┼č─▒ ile ikinci doz aras─▒nda en az 6 ay bulunmal─▒d─▒r. 15 ya┼č─▒na kadar iki doz a┼č─▒ HPV’ye kar┼č─▒ koruyuculuk sa─člarken 15-26 ya┼č aral─▒─č─▒nda a┼č─▒n─▒n koruyuculuk sa─člayabilmesi için üç doz a┼č─▒ uygulanmal─▒d─▒r.

FDA, kuadrivalan a┼č─▒n─▒n 9-45 ya┼č aral─▒─č─▒nda uygulanabilece─čini belirtmi┼čtir. Ancak 27-45 ya┼č aral─▒─č─▒ndaki ki┼čilerin a┼č─▒ olmadan önce doktor tavsiyesi almalar─▒n─▒n daha uygun olaca─č─▒ belirtilir.

HPV A┼č─▒s─▒ Hangi Durumlarda Yap─▒l─▒r?

HPV a┼č─▒s─▒ cinsel yönden aktif olmayan ve aktif olan her bireye uygulanabilir. Özellikle de HPV enfekte olmadan herkesin a┼č─▒y─▒ yapt─▒rmas─▒ tavsiye edilir. HPV a┼č─▒s─▒ henüz virüse maruz kal─▒nmad─▒─č─▒nda HPV türlerinden korur. Bu virüsün farkl─▒ çe┼čitleri oldu─ču için a┼č─▒ olunduktan sonra da düzenli bir ┼čekilde kontrollere gitmek tavsiye edilir. 

HPV hem erkek hem de kad─▒nlara bula┼čabilir. Kad─▒nlarda genital, rahim a─čz─▒na, erkeklerde ise penis ve makat bölgelerinde rastlan─▒r. A┼č─▒n─▒n genç ya┼čta al─▒nmas─▒ bireylere maksimum fayda sa─člar. 

HPV A┼č─▒s─▒ Faydalar─▒ Nelerdir?

HPV a┼č─▒s─▒ faydalar─▒ hem erkek hem de kad─▒nlar için geçerlidir. Hpv a┼č─▒s─▒ faydalar─▒ a┼ča─č─▒daki gibi listelenebilir. 

  • HPV a┼č─▒s─▒ faydalar─▒ndan ilkirahim a─čz─▒ kanserinekar┼č─▒ koruma sa─člamas─▒d─▒r. HPV’nin sebep oldu─ču vajina, vulva, penis ve anüs kanserini korumada yard─▒mc─▒ olur. 
  • HPV a┼č─▒s─▒ faydalar─▒ndan biri de genital si─čillere kar┼č─▒ koruma sa─člamas─▒d─▒r. 
  • HPV’nin neden oldu─ču bo─čaz, a─č─▒z, ba┼č ve boyun kanserine kar┼č─▒ da ki┼čiye koruma sa─člar.
  • HPV a┼č─▒s─▒ virüsün baz─▒ türlerine kar┼č─▒ vücudun ba─č─▒┼č─▒kl─▒k olu┼čturmas─▒n─▒ sa─člar. Bundan dolay─▒ e─čer ki┼či daha sonradan virüse yakalan─▒rsa vücut bu virüslerle sava┼čmas─▒ daha kolay olacakt─▒r.

S─▒kça Sorulan Sorular

Kimler HPV A┼č─▒s─▒ Olmamal─▒d─▒r?

HPV a┼č─▒s─▒ hamile kad─▒nlara ve ciddi hastal─▒─č─▒ olan ki┼čilere önerilmez. Öte yandan HPV'nin hamileli─če engel te┼čkil etmedi─či bilinmektedir. Yine de ebeveyn olmak isteyenler ve do─čal yoldan bunun olu┼čmad─▒─č─▒na ili┼čkin hekim kaanati varsa tüp bebek a┼čamalar─▒ hakk─▒nda bilgi almak için tüp bebek merkezine ba┼čvurabilir. 

Mantar veya lateks alerjisi dahil olmak üzere ciddi alerjisi olan ki┼čilerin a┼č─▒ olmadan önce doktora görünmesi ve doktor tavsiyesi almas─▒ önerilir. A┼č─▒n─▒n herhangi bir içeri─čine kar┼č─▒ alerjik reaksiyon gösteren veya daha önceki HPV a┼č─▒s─▒nda ciddi alerjik reaksiyon gösteren ki┼čiler de a┼č─▒lanmamal─▒d─▒r.

Cinsel Olarak Aktif Olan Ki┼čiler HPV A┼č─▒s─▒ndan Fayda Görür Mü?

Evet, fayda görebilirler. Ki┼či HPV’nin bir tipi ile enfekte olmu┼č olsa bile di─čer HPV tiplerine kar┼č─▒ a┼č─▒ olarak korunabilir. Ancak hiçbir a┼č─▒, önceden var olan HPV enfeksiyonuna kar┼č─▒ fayda sa─člamaz. HPV a┼č─▒lar─▒ ancak daha önce maruz kal─▒nmayan spesifik HPV tiplerine kar┼č─▒ koruma sa─člar.

HPV A┼č─▒s─▒n─▒n Yan Etkileri Nelerdir?

Yap─▒lan birçok çal─▒┼čmada HPV a┼č─▒s─▒ güvenilir bulunmu┼čtur. Bildirilen yan etkiler oldukça hafiftir. HPV a┼č─▒s─▒n─▒n en s─▒k görülen yan etkisi a┼č─▒ yap─▒lan bölgede a─čr─▒, k─▒zar─▒kl─▒k ve ┼či┼čliktir. Bazen a┼č─▒dan sonra ba┼č dönmesi ve bay─▒lma görülebilir.

A┼č─▒ yap─▒ld─▒ktan sonra 15 dakika kadar daha oturmaya devam etmek bay─▒lma riskini azalt─▒r. A┼č─▒dan sonra ba┼č a─čr─▒s─▒, mide bulant─▒s─▒, kusma, halsizlik görülebilir. CDC ve FDA ola─čan d─▒┼č─▒ veya ciddi yan etkiler olma olas─▒l─▒─č─▒na kar┼č─▒n a┼č─▒ etkilerini izlemeye ve rapor etmeye devam etmektedir.

HPV A┼č─▒s─▒ Rutin A┼č─▒ Takviminde Yer Al─▒yor Mu?

Hay─▒r. T.C Sa─čl─▒k Bakanl─▒─č─▒ taraf─▒ndan belirlenen ve en son 3 Haziran 2020’de güncellenen a┼č─▒ takviminde HPV a┼č─▒s─▒ yer almamaktad─▒r.

HPV A┼č─▒s─▒ Olan Kad─▒nlar Serviks Kanseri Taramas─▒na Kat─▒lmal─▒ M─▒d─▒r?

Evet. HPV a┼č─▒s─▒, Pap Smear Testi olarak da bilinen serviks kanseri tarama program─▒n─▒n yerini doldurmamaktad─▒r. HPV a┼č─▒lar─▒ tüm HPV tiplerini kapsamamaktad─▒r. 30 ya┼č─▒nda ba┼člayan ve be┼č y─▒lda bir 65 ya┼č─▒na kadar yap─▒lan rahim a─čz─▒ kanseri tarama program─▒, önleyici ve koruyucu sa─čl─▒k hizmetlerinin en önemli etmenlerinden birisidir.

HPV A┼č─▒s─▒ Nerede Yap─▒l─▒r?

Tüm hastanelerde HPV a┼č─▒s─▒ yapt─▒r─▒labilir. HPV a┼č─▒s─▒ eczaneden sat─▒n al─▒nabilir. Fakat reçetesiz bir ┼čekilde a┼č─▒ olunamaz. 

HPV a┼č─▒s─▒ nas─▒l yap─▒l─▒r?

HPV a┼č─▒s─▒ kol ya da kalça bölgesinden yap─▒lmaya uygundur. 

HPV A┼č─▒s─▒ Ücretli mi?

HPV a┼č─▒s─▒ rahim a─čz─▒ kanserine kar┼č─▒ etkili bir koruma sa─člamas─▒ndan dolay─▒ yap─▒lmas─▒ tavsiye edilen a┼č─▒lardan biridir. HPV a┼č─▒s─▒ ABD, Almanya, ─░ngiltere, Kanada, Belçika, Avusturya, Norveç, Finlandiya, Fransa ve Portekiz ülkelerinde ücretsiz bir ┼čekilde uygulan─▒r. Ancak Türkiye’de HPV a┼č─▒s─▒ ücretli bir ┼čekilde yap─▒l─▒r. Bu a┼č─▒, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) kapsam─▒nda bulunmamaktad─▒r.

HPV Bula┼čt─▒ktan Sonra A┼č─▒ Olunur mu?

HPV a┼č─▒s─▒n─▒n küçük ya┼člardan olunmas─▒ önerilir ancak HPV vücuda bula┼čt─▒ktan sonra da a┼č─▒ olunabilir. HPV a┼č─▒s─▒ ile enjekte olmayan HPV türlerine kar┼č─▒ koruma sa─člar. Bu yüzden HPV'ye maruz kald─▒ktan sonras─▒nda da a┼č─▒ olunabilir. HPV a┼č─▒s─▒ etkisini üçüncü dozdan sonra gösterir. HPV enfeksiyonuna sahip iseniz bir doktora ba┼čvurarak tedavi yöntemlerini ö─črenmelisiniz.

Önerilen A┼č─▒ Ya┼č Aral─▒─č─▒nda Olmayanlar Serviks Kanserine Kar┼č─▒ Nas─▒l Korunabilir?

HPV a┼č─▒s─▒n─▒n önerildi─či ya┼č aral─▒─č─▒nda olmayan ki┼čiler, korunmas─▒z cinsel ili┼čkide bulunmayarak serviks kanseri riskini azaltabilirler. Genital bölge ile temas riski bulunan e┼čyalar─▒ kimseyle ortak kullanmamal─▒ ve bu e┼čyalar─▒n hijyenini sa─člamal─▒d─▒r.

Sigara içmek serviks kanseri riskini artt─▒ran bir faktördür. Sigara içen ki┼čiler mutlaka sigaray─▒ b─▒rakmal─▒d─▒r. Tarama program─▒na kat─▒lmal─▒, 30 ya┼č─▒ndan sonra Pap smear testini düzenli olarak yapt─▒rmal─▒d─▒r.

Cinsel ili┼čkiden sonra vajinal kanama, cinsel ili┼čki s─▒ras─▒nda a─čr─▒, postmenopozal kanama, pelvik a─čr─▒ veya regl dönemleri d─▒┼č─▒nda vajinal kanama gibi belirtiler serviks kanseri belirtisi olabilir. Bu gibi durumlarla kar┼č─▒la┼č─▒lmas─▒ halinde hemen doktora ba┼čvurun ve sa─čl─▒─č─▒n─▒z─▒ ihmal etmeyin!

En ├çok Okunan Sa─čl─▒k Rehberi Yaz─▒lar─▒m─▒z

Sosyal Medya Hesaplar─▒m─▒z:
Facebook | Instagram | YouTube | LinkedIn

Prof. Dr.
G├╝ner Kemal ├ľzg├╝r
├ťroloji
Medical Park Karadeniz
1295104

Bu i├žeri─čin geli┼čtirilmesinde Medical Park Yay─▒n Kurulu katk─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r.
Sayfa i├žeri─či sadece bilgilendirme ama├žl─▒d─▒r. Sayfa i├žeri─činde tedavi edici sa─čl─▒k hizmetine y├Ânelik bilgiler i├žeren ├Âgelere yer verilmemi┼čtir. Tan─▒ ve tedavi i├žin mutlaka hekiminize ba┼čvurunuz.