sat─▒r aras─▒

Bireyler i┼č ya┼čant─▒lar─▒nda veya e─čitim hayatlar─▒nda kimi zaman kendilerini yetersiz hissedebilirler. Elde ettikleri ba┼čar─▒lar─▒n ┼čans eseri oldu─ču dü┼čüncesine kap─▒larak kendilerinden ┼čüphe edebilirler.

Bu ┼čüphe ile birlikte ki┼či kendini sorgulamaya ve içerisinde bulundu─ču konumu hak etmedi─čini dü┼čünmeye ba┼člar. Bu durum ─░mposter Sendromu olarak bilinen bir duygu durum bozuklu─čuna i┼čaret edebilir. ─░mposter sendromu; imposter fenomeni, sahtekar sendromu, sahtekarl─▒k fenomeni veya sahtekarl─▒k gibi isimlerle de bilinir.

─░mposter sendromunun tan─▒m─▒ “ki┼činin yeteneklerinden, ba┼čar─▒lar─▒ndan ve becerilerinden ┼čüphe duydu─ču, ba┼čkalar─▒ taraf─▒ndan ‘sahtekar’ olarak nitelendirilme konusunda kal─▒c─▒ bir korku ta┼č─▒mas─▒ gibi istenmeyen durumlar─▒ kapsayan psikolojik bir duygu durum bozuklu─ču” ┼čeklinde yap─▒labilir.

─░mposter sendromu belirtileri ki┼čiden ki┼čiye farkl─▒l─▒k gösterse de temel olarak; mükemmeliyetçilik, de─čerlendirilme korkusu, ba┼čkalar─▒n─▒ abartarak kendini küçümsemek, ba┼čar─▒ konusunda kayg─▒ hissetmek ve genelle┼čtirilmi┼č suçluluk ┼čeklinde s─▒ralanabilir. ─░mposter sendromu olumsuz bir duyusal deneyime, dolay─▒s─▒yla i┼č performans─▒nda ba┼čar─▒s─▒zl─▒─ča neden olabilir. Bu nedenle imposter sendromunun tedavi edilmesi gerekir.

─░mposter Sendromu Ne Demek?

─░lk olarak 1978 y─▒l─▒nda Pauline Rose Clance ve Suzanne Imes isimli psikologlar taraf─▒ndan kullan─▒lan “Imposter Phenomenon” kavram─▒ Türkçe’ye “sahtekarl─▒k fenomeni” olarak tercüme edilebilmektedir.

Psikologlar, imposter sendromunu “ba┼čar─▒l─▒ olan kad─▒nlar─▒n, ba┼čar─▒lar─▒n─▒n alt─▒nda yatan nedenin kendi yetenek ve performanslar─▒ de─čil, tesadüf ve ┼čans gibi d─▒┼č faktörlere ba─čl─▒ oldu─čunu dü┼čünmeleri ve bulunduklar─▒ pozisyonlar─▒ hak etmediklerini dü┼čünmeleri” ┼čeklinde ifade etmi┼člerdir. Yap─▒lan ara┼čt─▒rma ve çal─▒┼čmalar do─črultusunda bu sendromun yaln─▒zca kad─▒nlarda de─čil, erkeklerde de görüldü─čü tespit edilmi┼čtir.

S─▒kl─▒kla merak edilen “─░mposter sendromu ne demek?” sorusunun yan─▒t─▒ “Yüksek ba┼čar─▒ya sahip bireylerin ba┼čar─▒, zeka ve becerileri konusunda ┼čüphe duymas─▒ durumu” ┼čeklinde verilebilir. Bu ki┼čilerin ba┼čar─▒lar─▒n─▒ içselle┼čtirememesi, ba┼čar─▒lar─▒na dair do─črulanabilir nesnel kan─▒tlara ra─čmen, kendinden ┼čüphe etme, kayg─▒, anksiyete, depresyon ve i┼člerinde sahtekarl─▒k ortaya ç─▒kmas─▒ endi┼česi gibi olumsuz durumlar söz konusudur.

─░mposter sendromu yerine s─▒kl─▒kla; sahtekarl─▒k fenomeni, doland─▒r─▒c─▒l─▒k sendromu, sahtekarl─▒k, alg─▒lanan sahtekarl─▒k ve imposter fenomeni gibi kavramlar da kullan─▒lmaktad─▒r. Bu sendrom genellikle yüksek ba┼čar─▒ düzeyine sahip bireylerde, akademisyenlerde ve sa─čl─▒k sektöründe hizmet veren bireylerde s─▒k kar┼č─▒la┼č─▒lan bir davran─▒┼čsal bozukluktur.

─░mposter Sendromu Belirtileri Nelerdir?

─░mposter sendromu son derece yayg─▒n bir bozukluk olmas─▒na ra─čmen resmi ve geni┼č çapta kabul görmü┼č bir t─▒bbi tan─▒ k─▒lavuzu mevcut de─čildir. Ancak Clance taraf─▒ndan tan─▒mlanan alt─▒ kriter, imposter sendromu belirtileri aras─▒nda kabul edilebilmektedir. Bu belirtilerden k─▒saca ┼ču ┼čekilde bahsedilebilir:

  • Sahtekarl─▒k döngüsü: ─░mposter sendromuna sahip bireylerde ba┼čar─▒ gerektiren görevlerle kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kald─▒─č─▒nda verilen yan─▒t, iki kategori alt─▒nda de─čerlendirilebilir. Bu kategoriler; a┼č─▒r─▒ haz─▒rl─▒k ve erteleme ┼čeklindedir. A┼č─▒r─▒ haz─▒rl─▒k gereksinimi, sendroma sahip bireylerde gözlenen bir semptomdur. Bu ki┼čiler ba┼čkalar─▒ ile ayn─▒ hedefe ula┼čabilmek için di─čerlerinden çok daha fazla çaba sarf etmeleri gerekti─čine inan─▒rlar. Erteleme durumu ise sendroma sahip bireylerin, acele ile yap─▒lan son dakika haz─▒rl─▒klar─▒ nedeniyle sahtekar olduklar─▒n─▒ dü┼čünmeleri ve bunun anla┼č─▒laca─č─▒na inanmalar─▒ durumudur.
  • Mükemmeliyetçilik: En iyi olma ihtiyac─▒ olarak da tarif edilebilen bu kategori, ço─čunlukla ula┼č─▒lamaz hedeflerin, imposter sendromuna sahip ki┼čiler taraf─▒ndan kendilerine empoze edilmesi ile ortaya ç─▒kan, a┼č─▒r─▒ mükemmeliyetçi ve rekabetçi davran─▒┼člar─▒n süreklili─čidir.
  • Süper kahramanl─▒k: Bu belirti imposter sendromunun do─čas─▒ gere─či en iyi olma ihtiyac─▒ ile ili┼čkilidir. Genellikle bu sendroma sahip bireyler, sorumluluklar─▒nda olan görevleri, kapasitelerin çok üstünde görür ve a┼č─▒r─▒ haz─▒rl─▒k yapma gereksinimi hisseder.
  • Ba┼čar─▒s─▒zl─▒k korkusu (atychiphobia): ─░mposter sendromuna sahip bireyler belirli bir görevi yerine getirirken ba┼čar─▒s─▒z olduklar─▒nda ya da ba┼čkalar─▒ndan daha kötü bir performans sergilediklerinde kayg─▒, utanma ve a┼ča─č─▒lanma korkusu ya┼čarlar. Ba┼čar─▒s─▒zl─▒k korkusu içeriden veya d─▒┼čar─▒dan empoze edilen, ba┼čar─▒ ile ilgili görevlerle kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kal─▒nd─▒─č─▒nda ortaya ç─▒kan bir olgudur.
  • Yeterlili─čin ve kabiliyetin reddedilmesi: ─░mposter sendromuna sahip bireyler zekalar─▒n─▒, do─čal yeteneklerini, deneyim ve becerilerini küçümseme e─čilimindedirler. Ba┼čar─▒n─▒n elde edildi─čine dair net kan─▒tlar olmas─▒na ra─čmen, ki┼či ba┼čar─▒s─▒zl─▒─č─▒ içselle┼čtirir ve tesadüfen gelen ┼čans ile ili┼čkilendirme e─čilimi geli┼čir.
  • Ba┼čar─▒ fobisi: Sendromda ba┼čar─▒s─▒zl─▒k ciddi anlamda kabul edilmi┼č ve içselle┼čtirilmi┼čtir. Bu nedenle olumlu bir geri bildirim almak ve ba┼čar─▒l─▒ olman─▒n daha yüksek beklentilere yol açabilece─či veya önceden var olan i┼č yükünün artabilece─či konusunda kayg─▒ ya┼čanmas─▒ söz konusudur.

─░mposter sendromu tan─▒s─▒n─▒n öykü ve fiziksel muayene ile konulmas─▒ son derece zordur. Bu nedenle tan─▒ a┼čamas─▒nda ço─čunlukla belirtiler göz önünde bulundurulur. Clance taraf─▒ndan belirlenen alt─▒ tane tan─▒n─▒n d─▒┼č─▒nda di─čer imposter sendromu belirtileri ┼ču ┼čekilde s─▒ralanabilir:

  • Özgüven eksikli─či,
  • Depresyon,
  • Negatif duygusall─▒k,
  • Utanç ve kendini sabote etme duygusu,
  • Kendini akranlar─▒yla a┼č─▒r─▒ kar┼č─▒la┼čt─▒rma,
  • Tükenmi┼člik hissi,
  • Övgülerin reddedilmesi,
  • Di─čer duygu durum bozukluklar─▒,
  • Obsesif kompulsif bozukluk (OKB),
  • Yayg─▒n anksiyete bozuklu─ču,
  • Sosyal anksiyete bozuklu─ču,
  • Uyumsuz ki┼čilik gibi ki┼čilik bozukluklar─▒.

─░mposter Sendromu Neden Olur?

─░mposter sendromuna neden olan birçok içsel ve d─▒┼čsal faktör vard─▒r. Bu faktörler bireysel ve sosyal faktörler olmak üzere iki ana ba┼čl─▒k alt─▒nda de─čerlendirilebilir. Bireysel faktörler; ki┼čilik özellikleri, cinsiyet ve sosyal rol beklentileri ┼čeklinde s─▒ralanabilir. Sosyal faktörler ise toplum ve aile olarak belirtilebilir. “─░mposter sendromu neden olur?” sorusuna daha kapsaml─▒ yan─▒t ┼ču ┼čekilde verilebilir:

  • Ki┼čilik özellikleri: Yap─▒lan ara┼čt─▒rmalar imposter sendromunun ki┼čilik özellikleri ile yak─▒n bir ili┼čkili oldu─čunu ortaya koymu┼čtur. Bu çal─▒┼čmalara göre imposter sendromu içe dönük ki┼čilerde d─▒┼ča dönük ki┼čilere k─▒yasla daha s─▒k kar┼č─▒la┼č─▒lan bir durumdur. Ek olarak kendine güvenen özgüven ve sorumluluk sahibi bireylerin bu sendromu ya┼čama riski daha dü┼čüktür. Ancak mükemmeliyetçi ki┼čilik özelli─čine sahip bireylerin imposter sendromuna yakalanma riski daha yüksektir.
  • Sosyal rol beklentileri: ─░çinde bulunulan kültürel ortama ayk─▒r─▒ bir meslek seçen bireylerin ve alt sosyal s─▒n─▒fa dahil olarak kabul edilen ki┼čilerin bu sendromu ya┼čama riski söz konusudur.
  • Cinsiyet: Kad─▒n bireyler, baz─▒ durumlarda “ba┼čar─▒l─▒” hissetmenin toplum taraf─▒ndan olumsuz tepkilere neden olabilece─čini dü┼čünebilir, bu nedenle ki┼čide imposter sendromu geli┼čebilir. Fakat bu durum yaln─▒zca kad─▒nlarda kar┼č─▒la┼č─▒lan bir durum de─čildir, erkeklerde de s─▒kl─▒kla kar┼č─▒la┼č─▒lan bir davran─▒┼č bozuklu─čudur. ─░mposter sendromunun erkeklerde; bask─▒n, h─▒rsl─▒, iddial─▒ ve rekabetçi olma gibi erkeksi özelliklerle ve kad─▒nlarda; anlay─▒┼čl─▒, ┼čefkatli, nazik ve ba┼čkalar─▒n─▒n ihtiyaçlar─▒na duyarl─▒ olma gibi kad─▒ns─▒ özelliklerle ili┼čkili olabilece─či dü┼čünülmektedir.
  • Aile: Aile ortam─▒ ve ebeveynlerin yeti┼čtirme tarz─▒, çocuklar─▒n ba┼čar─▒ de─čerlerini, ba┼čar─▒ ve ba┼čar─▒s─▒zl─▒kla nas─▒l ba┼ča ç─▒kacaklar─▒n─▒ etkileyebilir. Aile taraf─▒ndan bireye çocuklu─čundan itibaren birçok mesaj verilir ve bu mesajlar ço─čunlukla sosyal beceriler, cinsiyet rolleri ve sosyal rol beklentileri ile ilgilidir. Bireyler baz─▒ durumlarda bu beklentileri kar┼č─▒lamak için kendilerini bask─▒ alt─▒nda hissedebilir. Bu durum ki┼činin sürekli yapt─▒─č─▒ eylemlerin do─čru olup olmad─▒─č─▒n─▒ sorgulamas─▒na neden olabilir.
  • Toplum: Toplum, birey üzerinde aile benzeri etkilere sahiptir. Toplumsal beklentiler bireyin görev ve ba┼čar─▒lar─▒ üzerinde çe┼čitli kal─▒plar belirler. Toplum taraf─▒ndan ço─čunlukla erkekler ve kad─▒nlar üzerinde farkl─▒ roller kabul görür. Örne─čin toplum, kad─▒nlar─▒n naif, hassas ve nazik olmas─▒n─▒ bekler. Ancak kad─▒nlar─▒n kendilerine biçilen roller d─▒┼č─▒nda güç ve atakl─▒k gerektiren bir mesle─če sahip olmas─▒ ve bunda ba┼čar─▒l─▒ olmalar─▒ toplum beklentileri ile çeli┼čir.

─░mposter Sendromu Nas─▒l Geçer?

─░mposter sendromunu tan─▒mlamak için çevresel, psikolojik ve çevresel birçok faktörün uygun ┼čekilde sorgullanmas─▒ gerekir. Faktörlerin belirlenmesi ve anla┼č─▒lmas─▒, bütüncül bir yakla┼č─▒m için kritik bir öneme sahiptir.

Bu sendrom ki┼činin kariyerinde olumsuz etkiler b─▒rakabilir. Bu nedenle giderilmesine yönelik bir tak─▒m yöntemler uygulanmal─▒d─▒r. Sendroma yatk─▒nl─▒k gösteren ki┼čiler, ba┼čar─▒s─▒zl─▒ktan korktuklar─▒ için bu zorluklar─▒n üstesinden gelebilmek amac─▒yla kaç─▒nmac─▒ ba┼ča ç─▒kma stratejileri benimseyebilir.

Ancak bu stratejiler stresli durumlardan kaç─▒nmak için dikkati ba┼čka bir yöne verme faaliyetlerini kapsar ve bu durum olumsuz etkilerin üstünden tam olarak gelme konusunda fayda sa─člamaz.

Ki┼čilerin imposter sendromunun üstesinden gelmek için ataca─č─▒ ilk ad─▒m duygu, dü┼čünce ve deneyimleri hakk─▒nda ileti┼čim kurabilmek olabilir. Duygu ve dü┼čüncelerin aç─▒kça payla┼č─▒lmas─▒; ba┼čkalar─▒n─▒n da ayn─▒ ┼čeyleri hissetti─čini veya deneyimledi─čini anlama ve yabanc─▒la┼čma hislerinin azalmas─▒ konusunda fayda sa─člayabilir.

Ayr─▒ca ki┼činin “sahtekarl─▒k” hissetti─či durumlar hakk─▒nda kendini yak─▒nlar─▒na, akranlar─▒na veya güvendi─či i┼č arkada┼člar─▒na aç─▒kça ifade etmesi, bu konu ile alakal─▒ e─čitim al─▒nmas─▒ ve mentorluk program─▒ olu┼čturulmas─▒ da fayda sa─člayabilir. Ek olarak ki┼či kendi kendine olumlu konu┼čma ve telkinler yapabilir. Bu telkinler pozitif dü┼čünceleri ve gerçekçi hedefleri içerebilir.

─░mposter Sendromu Nas─▒l Tedavi Edilir?

─░mposter sendrom tedavisi ki┼činin ya┼čam─▒na verdi─či zarar─▒n düzeyine göre de─či┼čiklik gösterebilir. T─▒bbi ve davran─▒┼čsal tedaviler, ┼čüphelenilen veya te┼čhis edilen imposter sendromuna e┼člik eden davran─▒┼čsal sorunlar─▒n─▒n de─čerlendirmesi de yap─▒larak ki┼či baz─▒nda belirlenmelidir. ─░mposter tedavi yöntemleri ┼ču ┼čekilde s─▒ralanabilir:

  • Psikoterapi,
  • Dan─▒┼čmanl─▒k,
  • Üst bili┼č için kendini yans─▒tma,
  • Bireyin ba┼čar─▒lar─▒na odaklanmak için ┼čükran egzersizleri,
  • E┼člik eden davran─▒┼čsal durumlar için farmakolojik tedaviler,
  • Bili┼čsel davran─▒┼čç─▒ terapi.

S─▒kça Sorulan Sorular

─░mposter Sendromu Hangi Durumlarda Ortaya Ç─▒kar?

T─▒p, di┼č hekimli─či, eczac─▒l─▒k, veterinerlik ve hem┼čirelik gibi sa─čl─▒k sektörü çal─▒┼čanlar─▒nda, akademisyenlerde, yarat─▒c─▒l─▒k gerektiren i┼člerde çal─▒┼čanlarda, kariyerinde beklenmedik ba┼čar─▒ elde eden bireylerde, ailelerinde belirli bir ünvana ula┼čan ilk ki┼či olanlarda ve serbest meslek sahiplerinde ortaya ç─▒kabilen bir sendromdur.

─░mposter Sendromu Sadece ─░┼č Hayat─▒nda m─▒ Ortaya Ç─▒kar?

─░mposter sendromu yaln─▒zca i┼č hayat─▒nda kar┼č─▒la┼č─▒lan bir durum de─čildir, ya┼čam─▒n farkl─▒ alanlar─▒nda da geli┼čebilir. Bu alanlar ki┼činin e─čitim hayat─▒, spor performans─▒ veya ki┼čisel ili┼čkileri olabilir. Hangi alanda geli┼čirse geli┼čsin uzman deste─čine ba┼čvurularak tedavi edilmesi gereken bir davran─▒┼čsal problemdir.

─░mposter Sendromu Testi Nedir? Kimler taraf─▒ndan uygulan─▒r?

─░mposter sendromu testi, ki┼činin kendini yetersiz hissetmesi ve ba┼čar─▒s─▒zl─▒─č─▒ içselle┼čtirmesi gibi durumlarda ortaya ç─▒kan semptomlar─▒ de─čerlendirmeye yönelik kullan─▒labilir.

Ki┼činin duygu durumu, dü┼čünce yap─▒s─▒ ve davran─▒┼člar─▒ üzerine odaklanmay─▒ hedefleyen bu test ço─čunlukla psikolog ve terapistler taraf─▒ndan uygulan─▒r ve de─čerlendirilir. Test sonuçlar─▒ do─črultusunda ki┼činin yeniden uzman görü┼čüne ba┼čvurarak tedavi sürecine ba┼člamas─▒ tavsiye edilebilir.

Sizlerde imposter sendromu belirtileri ta┼č─▒d─▒─č─▒n─▒z─▒ dü┼čünüyorsan─▒z bir uzman ile görü┼čerek do─čru te┼čhisin konulmas─▒ için harekete geçebilirsiniz. Uzmanlar taraf─▒ndan tavsiye edilen tedavi prosedürünü ihmal etmemeniz son derece önemlidir.

Ayr─▒ca kendinizi oldu─ču gibi kabul etmek, zihninizde sürekli olumlu dü┼čüncelere yer vermek, gerçekçi hedefler belirlemek ve özgüveninizi artt─▒racak bir tak─▒m çal─▒┼čmalar yapmak imposter sendromu belirtilerinin giderilmesi konusunda fayda sa─člayabilir.

En ├çok Okunan Sa─čl─▒k Rehberi Yaz─▒lar─▒m─▒z

Sosyal Medya Hesaplar─▒m─▒z:
Facebook | Instagram | YouTube | LinkedIn

2289

Bu i├žeri─čin geli┼čtirilmesinde Medical Park Yay─▒n Kurulu katk─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r.
Sayfa i├žeri─či sadece bilgilendirme ama├žl─▒d─▒r. Sayfa i├žeri─činde tedavi edici sa─čl─▒k hizmetine y├Ânelik bilgiler i├žeren ├Âgelere yer verilmemi┼čtir. Tan─▒ ve tedavi i├žin mutlaka hekiminize ba┼čvurunuz.