sat─▒r aras─▒

K vitamini p─▒ht─▒la┼čma faktörlerinin sentezinde görev alan, kemik geli┼čimi ve kalp sa─čl─▒─č─▒ ile ilgili önemli etkileri olan ya─čda çözünen bir vitamindir. K vitamini eksikli─či vücutta önemli kanamalara, osteoporoza, kalp hastal─▒klar─▒nda art─▒┼ča neden olabilir. K vitaminin 3 ana türü vard─▒r. K1 vitamini ─▒spanak ve lahana gibi ye┼čil yaprakl─▒ sebzelerden gelirken, K2 vitamini ba─č─▒rsaklarda do─čal yollarla olu┼čur. K3 vitamini ise sentetik olan formdur ve suda çözünür.

K Vitamininin Vücuttaki ─░┼člevi Nedir?

K1 vitamini diyetimizde bulunan vitamindir. Soya fasulyesi, ye┼čil yaprakl─▒ sebzeler ve bitkisel ya─člarda bulunur. Besinlerle ald─▒─č─▒m─▒z ya─č K1 vitaminin emilimini art─▒r─▒r. Bebek mamalar─▒na ilave olarak K vitamini eklenir. Yenido─čan dönemi geçtikten sonra sindirim sistemindeki bakteriler K vitamini sentezlerler. K2 vitamini ba─č─▒rsaktaki bakteriler taraf─▒ndan sentezlenir ancak üretilen miktar tek ba┼č─▒na ihtiyac─▒ kar┼č─▒lamaya yetmez.

K vitamini karaci─čerde p─▒ht─▒la┼čma faktörlerinin olu┼čumu üzerinde etkilidir. Bu p─▒ht─▒la┼čma faktörleri 2, 7, 9 ve 10’dur. K vitamininin etkili oldu─ču di─čer p─▒ht─▒la┼čma faktörleri protein S, protein C ve protein Z’dir.

K Vitamini Eksikli─či Neden Olur?

K vitamini eksikli─či en fazla yenido─čanlarda görülür. Bunun ba┼čl─▒ca nedenleri:

  • Yenido─čanlar vücutlar─▒nda çok az K vitamini deposu ile do─čarlar.
  • Annenin plasentas─▒ndan bebe─če K vitamini geçi┼či çok yetersizdir.
  • Sadece anne sütü ile beslenen bebekler yeteri kadar K vitamini alamazlar.
  • Bebeklerin ba─č─▒rsaklar─▒nda K vitamini üreten faydal─▒ bakteriler henüz olu┼čmam─▒┼čt─▒r.
  • Bebeklerde safra kanallar─▒nda t─▒kanmaya neden olan hastal─▒klar da K vitamini eksikli─či ile sonuçlan─▒r.

Yeti┼čkinlerde K vitamini eksikli─činin sebepleri:

  • Safra yollar─▒nda t─▒kan─▒kl─▒k
  • Ya─č malabsorbsiyonu (ya─č emiliminde bozukluk)
  • Kistik fibrozis
  • ─░nce ba─č─▒rsa─č─▒n cerrahi olarak ç─▒kar─▒lmas─▒
  • Kumarin gibi p─▒ht─▒la┼čmay─▒ önleyici ilaçlar─▒n kullan─▒m─▒
  • Yetersiz beslenme
  • Alkolizm
  • Uzun süre damar yolu ile beslenme
  • Kronik ishal
  • Karaci─čer hastal─▒─č─▒
  • ─░nflamatuvar ba─č─▒rsak hastal─▒─č─▒
  • Yayg─▒n damar içi p─▒ht─▒la┼čma
  • Kronik böbrek hastal─▒─č─▒ ve diyaliz
  • Pankreas yetmezli─či

Sefalosporin gibi baz─▒ antibiyotikler, salisilatlar, yüksek dozda E vitamini kullan─▒m─▒ ve karaci─čer yetmezli─či bir hastada K vitamini eksikli─či varsa kanama riskini art─▒r─▒r.

K Vitamini Eksikli─či Belirtileri Nelerdir?

K vitamini eksikli─činin en önemli belirtisi kanamad─▒r. Bu kanaman─▒n yara veya kesikten olmas─▒ gerekmez. Sa─člam deri ve organlardan da kanama olabilir. K vitamini eksikli─činin en çok görüldü─čü yenido─čanlarda ┼ču belirtiler görülebilir:

  • Göbek kordonunun oldu─ču bölgede kanama
  • Bebe─če sünnet yap─▒ld─▒ysa peniste kanama
  • Sindirim sisteminden kanama, kanl─▒ kaka yapma
  • Deride morluk ve kanamalar
  • Beyin kanamas─▒
  • Burun kanamas─▒

K vitamininin yenido─čanda yapt─▒─č─▒ hastal─▒─ča yenido─čan─▒n hemorajik hastal─▒─č─▒ ad─▒ verilir. Genellikle hayat─▒n ilk 1-7 günleri aras─▒nda ortaya ç─▒kar. Hastal─▒─č─▒n 2-12 hafta sonra ortaya ç─▒kan geç formu da bulunmaktad─▒r. Bu durum genellikle anne sütü ile beslenen ve K vitamini almam─▒┼č bebeklerde görülür.

Yeti┼čkinlerde K vitamini eksikli─či belirtileri ┼čunlard─▒r:

  • Deride nokta nokta veya büyük morluklar,
  • T─▒rnak altlar─▒nda kanamalar,
  • Di┼č etlerinde kanama
  • Vücudun iç organlar─▒nda kanama
  • Ba─č─▒rsaklarda kanamaya ba─čl─▒ katran rengi d─▒┼čk─▒ yapma

K vitamini Eksikli─či Nas─▒l Te┼čhis Edilir?

K vitamini eksikli─či belirtileri ile doktora gitti─činizde doktorunuz önce sizden öykü alacakt─▒r. Sorulacak sorular aras─▒nda ba─č─▒rsak ameliyat─▒ geçirip geçirmedi─činiz, kan p─▒ht─▒la┼čmas─▒n─▒ önleyen bir ilaç kullan─▒p kullanmad─▒─č─▒n─▒z, kronik ishalinizin olup olmad─▒─č─▒, a─č─▒r bir diyet yap─▒p yapmad─▒─č─▒n─▒z , ya─č emilimine engel olan bir hastal─▒─č─▒n─▒z─▒n olup olmad─▒─č─▒na dair sorulard─▒r.

Doktorunuz daha sonra kanaman─▒n nedenini anlamak için baz─▒ testler isteyecektir. K vitamini eksikli─čini gösteren en önemli testler protrombin zaman─▒ (PT) ve INR’dir. K vitamini eksikli─činde protrombin zaman─▒ ve INR artar. PTT, trombin zaman─▒, fibrinojen, D-Dimer, fibrin y─▒k─▒m ürünleri, trombosit zaman─▒ ve kanama zaman─▒ normal olarak bulunur. Tan─▒da en önemli kriter hastaya K vitamini enjeksiyonu yap─▒ld─▒ktan sonra PT ve INR’nin normale dönmesidir.

Baz─▒ sa─čl─▒k kurulu┼člar─▒nda K vitamini düzeyi ölçülebilmektedir. Günlük K vitamini ihtiyac─▒ 50-150 mcg dir. Bu miktarda K vitamini alan bir insan─▒n serumunda 0,2-1 ng/ml oran─▒nda K vitamini bulunur.

Yenido─čan bebeklerde do─čumda K vitamini uygulanmam─▒┼č olmas─▒ ve kanama belirtilerinin görülmesi en önemli tan─▒ kriteridir.

K Vitamini Eksikli─či Hangi Hastal─▒klarla Kar─▒┼čabilir?

Vücutta sebepsiz bir kanama oldu─čunda K vitamini eksikli─či d─▒┼č─▒nda a┼ča─č─▒daki hastal─▒klar akla gelebilir.

  • Akut lenfoblastik lösemi
  • Akut myeloid lösemi
  • Kronik lenfositik lösemi
  • Kronik myeloid lösemi
  • Yayg─▒n damar içi p─▒ht─▒la┼čma
  • Disfibrinojenemi
  • Glanzman tromboasteni
  • ─░mmün trombositopeni
  • C vitamini eksikli─či
  • Trombotik trombositopenik purpura
  • Von Willebrand hastal─▒─č─▒

Bu nedenle kanama ile gelen hastaya hekimler kan testlerini geni┼č kapsaml─▒ isterler.

K Vitamini Eksikli─činin Tedavisi Nas─▒ld─▒r?

Yenido─čanlarda K vitamini eksikli─činin önlenmesi için en önemli yöntem bebek do─čar do─čmaz K vitamini yap─▒lmas─▒d─▒r. uygulanan doz 1 mg ve kas içine olacak ┼čekildedir. Nadiren daha sonra kanama belirtileri gösteren bebekler için ilave doz gerekebilir.

Yeti┼čkinlerde K vitamini eksikli─či tedavisi durumun ciddiyetine ve altta yatan hastal─▒─ča ba─čl─▒d─▒r. Hayat─▒ tehdit eden kanamalarda hastaya önce taze donmu┼č plazma verilip ard─▒ndan K vitamini uygulanabilir. Yeti┼čkinlerde K vitamini deri alt─▒na ya da kas içine uygulanmal─▒d─▒r. K vitamini enjeksiyonundan sonra protrombin zaman─▒ normale dönmezse karaci─čer yetmezli─či veya yayg─▒n damar içi p─▒ht─▒la┼čma dü┼čünülebilir. E─čer hastada kas içi enjeksiyondan sonra kanama olacaksa ilac─▒n a─č─▒zdan formu kullan─▒labilir.

Hastada kanama çok ┼čiddetliyse duruma göre di─čer hastal─▒klar─▒ d─▒┼člamak için hematoloji ve gastroenteroloji konsültasyonu istenebilir. Hematolog kanama yapan di─čer kan hastal─▒klar─▒n─▒n ay─▒r─▒c─▒ tan─▒s─▒n─▒ yaparken; gastroenterolog inflamatuvar ba─č─▒rsak hastal─▒klar─▒, karaci─čer yetmezli─či ve malabsorbsiyon gibi hastal─▒klar─▒n ay─▒r─▒c─▒ tan─▒s─▒n─▒ yapabilir.

K Vitamini Eksikli─čini Önlemek ─░çin Nas─▒l Beslenmeliyiz?

A─č─▒r ve uzun süreli diyet yapmayan ve sa─čl─▒kl─▒-dengeli beslenen sa─čl─▒kl─▒ bireylerde K vitamini eksikli─či geli┼čmez.

Vitamin K n─▒n ana kayna─č─▒ bitkilerdir. A┼ča─č─▒daki besinler vitamin K yönünden zengindir:

  • Ispanak, salata bitkileri, bezelye, fasulye, su teresi, brokoli ve ku┼čkonmaz
  • Yulaf ve tam bu─čday unu
  • Zeytin, kanola, pamuk ve aspir ya─člar─▒
  • Soya fasulyesi

Kad─▒nlar için günlük önerilen vitamin K miktar─▒ 90 mcg/gün iken, erkeklerde 120 mcg/gün önerilmektedir. A─č─▒zdan beslenemeyen, damar yoluyla beslenen hastalarda günlük doz 150 mcg olmal─▒d─▒r.

Yenido─čanlarda K vitamini Eksikli─či Nas─▒l Önlenir?

Yenido─čanlara do─čumu takiben ilk 6 saat içinde kas içine 1 mg K vitamini uygulanmal─▒d─▒r. K vitamini uygulamas─▒n─▒n bir riski yoktur. Do─čumda K vitamini uygulanmayan bebeklerde beyin kanamas─▒ gibi a─č─▒r ve hayat─▒ tehdit eden kanamalar meydana gelebilmektedir. Ülkemizde K vitamini uygulamas─▒ hem kamu hastanelerinde hemde özel sa─čl─▒k kurulu┼člar─▒nda rutin bir uygulamad─▒r.

Yap─▒lan çal─▒┼čmalarda K vitamini uygulamas─▒ ile kanser geli┼čimi aras─▒nda bir ili┼čki olmad─▒─č─▒ gösterilmi┼čtir.

Annelere K vitamini Eksikli─či Konusunda Uyar─▒!

Bebe─činizde a┼ča─č─▒daki belirtilerden birini görürseniz hemen hekiminize ba┼čvurunuz:

  • Özellikle bebe─čin ba┼č bölgesinde ve yüzünde morluklar olmas─▒
  • Burun kanamas─▒ ve göbe─činden kan gelmesi
  • Kanl─▒ kusma
  • Bebe─čin kakas─▒n─▒n kanl─▒ olmas─▒ veya katran renginde olmas─▒
  • Bebe─čin cilt renginin giderek solgunla┼čmas─▒
  • Sakinle┼čtirilemeyen huzursuzluk, sürekli kusma, kas─▒lmalar ve sürekli uyku hali beyin kanamas─▒n─▒n belirtileri olabilir.

K vitamini Takviyesi Alman─▒n Bir Sak─▒ncas─▒ Var m─▒d─▒r?

Önerilen dozlarda K vitamini kullanman─▒n sak─▒ncas─▒ yoktur. Hekimlerinizin bilgisi ve önerisi haricinde K vitamini kullanmaman─▒z önerilir. Sa─čl─▒kl─▒ günler dileriz.

En ├çok Okunan Sa─čl─▒k Rehberi Yaz─▒lar─▒m─▒z

Sosyal Medya Hesaplar─▒m─▒z:
Facebook | Instagram | YouTube | LinkedIn

Uzm. Dyt.
Bet├╝l Yurdakul
Beslenme ve Diyet
─░stinye ├ťniversitesi Hastanesi ─░S├ť Liv Hospital Bah├že┼čehir
68032

Bu i├žeri─čin geli┼čtirilmesinde Medical Park Yay─▒n Kurulu katk─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r.
Sayfa i├žeri─či sadece bilgilendirme ama├žl─▒d─▒r. Sayfa i├žeri─činde tedavi edici sa─čl─▒k hizmetine y├Ânelik bilgiler i├žeren ├Âgelere yer verilmemi┼čtir. Tan─▒ ve tedavi i├žin mutlaka hekiminize ba┼čvurunuz.