Kelebek hastalığı nedir? Belirtileri ve tedavi yöntemleri nelerdir?

Dermatoloji
197

Halk arasında kelebek hastalığı olarak bilinen hastalığın tıbbi adı sistemik lupus eritematosus (SLE) dir. Hastalığa bu adın verilmesinin nedeni yüzde kelebek şeklinde döküntü yapmasıdır. SLE(kelebek hastalığı) kronik, nedeni bilinmeyen ve otoimmün bir hastalıktır. Hastalık deri ile birlikte pek çok organı tutar. Hastalıkta başlıca ateş, deri döküntüleri, eklemlerde ağrı ve şişlikler, kalp ve akciğer tutulumu gibi karakteristik özellikler bulunur. Hastalık başlangıçta bir enfeksiyonu taklit edebilir. Hastalık kadınlarda daha sık görülür. Başlangıç yaşı 15-35 yaştır. 

Kelebek hastağı neden olur?

Hastalığın nedeni kesin olarak bilinmemektedir. Hastalığın oluşumunda genetik, çevresel faktörler ve hormonların rolü vardır. Stres, ultraviyole ışınlar, enfeksiyonlar ve bazı ilaçların hastalığı tetiklediği bilinmektedir. Kadın hormonlarından östrojen hastalığın oluşumunu artırır, testesteron azaltır. SLE de vücudun bağışıklık sisteminin kendi dokularına karşı reaksiyon oluşturması söz konusudur. 

Kelebek hastalığının belirtileri nelerdir?

Hastalık aktifleşme ve yatışma periyodları ile seyreder. Kronik seyirlidir. Hastalık başlangıçta ateş, halsizlik, iştahsızlık ve kilo kaybı gibi genel belirtiler ile başlar. Bu dönemde tanı koymak zordur. SLE kas iskelet sistemini sıklıkla tutan bir hastalıktır. Birden fazla eklemde yumuşak doku şişliği ve ağrı görülür. Eklem bulguları simetriktir. El ve ayak parmakları, dirsek ve ayak bileği en sık tutulur. Hastaların yarısında sabah katılığı vardır. Bazı hastalarda başlangıçta sadece kas ağrısı vardır. 

Eklem bulgularından sonra ikinci sıklıkta cilt bulguları gözlenir. Hastalığa adını veren yanaklarda ve burun üzerinde kelebek tarzında kırmızı deri döküntüsü görülür. Güneş ışınları döküntüyü artırır. SLE de yüz dışında vücudun değişik bölgelerinde cilt lezyonları görülebilir. Omuzlarda, boyunda,sırtta ve göğüsde kırmızı döküntüler görülebilir.

SLE de sıklıkla saç dökülmesi görülür. Saç dökülmesi geçici olabileceği gibi kalıcı da olabilir. 

SLE de akciğer zarı (plevra), kalp zarı(perikart) ve karın zarı(periton) iltihabı görülebilir. Akciğer zarı iltihaplandığında nefes almakla ve öksürmekle hastada göğüs ve sırt ağrısı ortaya çıkar. Kalp zarı iltihaplandığında göğüs ağrısı olur. Karın zarı iltihabında karında sıvı birikimi ve karın ağrısı olur. 

SLE zatürreyi taklit edebilir. Şiddetli öksürük ve göğüs ağrısı görülebilir. SLE de sıklıkla kalp tutulumu da görülür. Kalpte her hastalığı taklit edebilir. Kalp zarlarında iltihaplanmaya yol açabilir. Çarpıntı sıklıkla görülür. 

SLE li hastalarda %70 den fazla böbrek tutulumu olabilir. Akut nefrit, nefrotik sendrom ve kronik böbrek yetmezliği gelişebilir. 

SLE li hastalarda nörolojik ve psikiyatrik belirtiler ortaya çıkabilir. Baş ağrısı, epilepsi, psikoz, depresyon, konsantrasyon ve öğrenme zorluğu görülebilir. Beyne pıhtı atarsa felç ortaya çıkabilir. Sinir sisteminin tutulumu sonrası duyu bozuklukları ve kaslarda zayıflama ortaya çıkar. 

SLE sindirim sistemini tutarsa bulantı, kusma, karın ağrısı ve iştahsızlık ortaya çıkabilir. Özefajit olabilir. 

Kelebek hastalığında kansızlık sıklıkla görülür. Dalak ve lenf bezleri büyüyebilir. 

SLE de göz tutulumu da olabilir. 

SLE(kelebek hastalığı) tanısı nasıl konur?

SLE tanısı klinik belirtilerle birlikte bazı kan testleri yardımı ile konur. Hastalara tam kan sayımı, böbrek testleri, akciğer grafisi, LE hücresi, anti DNA ve ANA bakılır. Hekim gerekli görürse ve şüphelendiği organ tutulumuna göre daha pek çok test isteyebilir. 

Başlangıçta tipik hastalık belirtilerini göstermeyen hastalarda tanı koymak çok zordur. SLE pek çok doku hastalığı ile karışabilir. 

Kelebek hastalığının tedavisi nasıl yapılır?

Hastalık yatışma ve aktifleşme dönemleri şeklinde seyreder. Buna bağlı olarak tedavi hastalığın dönemine uygun yapılır. Tutulan organa göre tedavi esastır. Hafif vakalarda ağrı kesiciler ve bazı sıtma ilaçları kullanılırken ciddi vakalarda bağışıklık sistemini baskılamaya yönelik ilaçlar kullanılır.