sat─▒r aras─▒

Vücuttaki doku ve organlarda bulunan çok say─▒da farkl─▒ tip protein, ilgili yap─▒lar─▒n hem yap─▒sal hem de i┼člevsel özellilklerini korumada yard─▒mc─▒ olur. Her farkl─▒ tip protein, farkl─▒ görevleriyle bir arada uyum içinde bulunarak vücudun sa─čl─▒kl─▒ kalmas─▒n─▒ sa─člar. Bu proteinlerden en önemlilerinden birisi de kolajendir.

Kolajen Nedir? 

Kolajen; vücutta deri, kemik, tendon, ligamentler ba┼čta olmak üzere pek çok organda bulunan bir yap─▒sal proteindir. Vücutta en çok bulunan proteindir ve tüm vücut proteinlerinin üçte birini olu┼čturur. Ba─č dokunun oldukça önemli bir bile┼čeni olan kolajen, dokular─▒ yap─▒┼čt─▒r─▒c─▒ gibi bir arada tutar. Vücutta çokça bulunan ve farkl─▒ dokularda çe┼čitli görevleri olan kolajen, vücut yap─▒s─▒n─▒n koruyan temel maddedir.

Kolejen Tipleri Nelerdir?

Vücutta pek çok farkl─▒ tipte kolajen molekülü vard─▒r. Hepsinin temel görevi ba─č dokusu yap─▒s─▒n─▒ desteklemek olsa da her birinin özelle┼čmi┼č birtak─▒m görevleri bulunur. Temel kolajen tipleri:

Tip 1 kolajen: Vücutta bulunan kolajenin %90'─▒ Tip 1 kolajendir. S─▒k─▒ca demetlenmi┼č iplikçik yap─▒s─▒nda bulunur. Kemik, deri, tendon, fibröz k─▒k─▒rdak ve di┼č yap─▒s─▒n─▒n kurulmas─▒nda görevlidir. 

Tip 2 kolajen: Bu tipte kolajen fiberleri, Tip 1'e göre daha gev┼ček paketlenmi┼čtir. Eklemlerde yer alan elastik k─▒k─▒rdakta bulunur. 

Tip 3 kolajen: Kas, organ ve damar yap─▒lar─▒n─▒n yemelinde yer al─▒r.

Tip 4 kolajen: Cilt katmanlar─▒nda bulunur.

Ya┼č ilerledikçe vücutta kolajen üretimi azal─▒r ve daha kalitesiz kolajen üretilir. Bu durum sonucunda cilt esnekli─čini kaybeder ve k─▒r─▒┼č─▒kl─▒klar meydana gelir. K─▒k─▒rdak dokusu da zay─▒flar. Eklemlerle ilgili problemler görülebilir. 

Kolajen Üretimini Artt─▒ran Besinler Nelerdir?

Vücut için oldukça önemli bir protein olan kolajenin yeterli ölçüde ve kalitede sentezlenebilmesi sa─čl─▒k aç─▒s─▒ndan oldukça önemlidir. Vitamin C, kolajen üretiminde rol oynar. Bu yüzden yeterli C vitamini al─▒nmas─▒ kolajen sentezi için gereklidir. Bak─▒r minerali, üretilen kolajenin düzenlenmesinde görev al─▒r. Kolajenin dokuya gerekli sa─člaml─▒─č─▒ verebilmesi için gerekli ba─č olu┼čumlar─▒nda bak─▒r rol oynar. Dolay─▒s─▒yla bak─▒r─▒n yeterli miktarda tüketilmesi gerekir.

Kolajende Hasara Yol Açan Durumlar Nelerdir?

Ya┼č─▒n ilerlemesiyle birlikte vücutta üretilen kolajen miktar─▒ azal─▒r. Bu do─čal bir süreçtir. Bunun yan─▒ s─▒ra baz─▒ durumlar sonucunda vücuttaki kolajenin hasarlanmas─▒ söz konusudur. Kolajen üretiminin veya yap─▒s─▒n─▒n zarar görmesi çe┼čitli rahats─▒zl─▒klara neden olabilir.

Fazla ┼čeker ve rafine karbonhidrat tüketimi, kolajenin kendini yenileme özelli─čini engelleyebilir. A┼č─▒r─▒ ┼čeker tüketiminden kaç─▒nmak, vücuttaki kolajen kalitesini korumaya yard─▒mc─▒ olabilir. Güne┼č ─▒┼č─▒─č─▒na uzun süre maruz kalmak, kolajen üretimini azaltabilir.

Vücudun yeterli miktarda kolajen sentezleyebilmesi için güne┼č ─▒┼č─▒─č─▒na a┼č─▒r─▒ maruziyet konusunda dikkatli olunmas─▒ önerilir. Sigara içmek; kolajen sentezini azaltt─▒─č─▒ gibi yara iyile┼čmesini geciktirebilir ve k─▒r─▒┼č─▒kl─▒klara neden olabilir. Bu zararl─▒ d─▒┼č─▒nda, sigaran─▒n neden oldu─ču çok ciddi hastal─▒klar vard─▒r. Tüm bunlardan korunmak için sigaran─▒n b─▒rak─▒lmas─▒ oldukça büyük önem ta┼č─▒r. 

Kolajen Takviyesi Nelere Fayda Eder?

Kolajen, vücutta oldukça yayg─▒n olarak bulunan bir proteindir ve özelle┼čmi┼č çok say─▒da farkl─▒ alt tipi vard─▒r. Kolajen takviyesi kullananlar, vücutlar─▒ndaki kolajen miktar─▒n─▒ art─▒rarak daha sa─čl─▒kl─▒ bir ya┼čam─▒ hedefler. Kolajen takviyeleri; saç sa─čl─▒─č─▒ndan k─▒k─▒rda─ča, yüzdeki k─▒r─▒┼č─▒klardan kalp hastal─▒klar─▒na geni┼č bir yelpazedeki istenmeyen olaylar─▒ önlemede yard─▒mc─▒ olur. 

Kolajen ciltte bol miktarda bulunur. Ya┼članmayla birlikte cildin iç tabakalar─▒nda kolajen kayb─▒ meydana gelir, cilt esnekli─čini kaybeder ve hasar görmeye aç─▒k hale gelir. Elastikiyetini kaybeden ciltte k─▒r─▒┼č─▒kl─▒klar olu┼čmaya ba┼člar. Cilt yava┼č yava┼č ya┼čl─▒ bir görünüme bürünür. Kolajen takviyesi ile cilt esnekli─či artar ve cildin nem dengesi düzelir.

Cildin derin tabakalar─▒ndaki kolajen yo─čunlu─ču artar. Tüm bu etkiler, k─▒r─▒┼č─▒kl─▒klar─▒ önleyerek cildin genç görünmesini sa─člar. Takviyeler, ya┼članma kar┼č─▒t─▒ etki gösterir. Bu özelli─či ile özellikle yüz için s─▒kl─▒kla kullan─▒lan bir takviyedir. Kolajen serum formundaki takviyeler do─črudan yüz bölgesine uygulanarak cildin sa─čl─▒kl─▒ ve genç bir görünüme kavu┼čmas─▒n─▒ sa─članabilir. 

Kas yap─▒s─▒n─▒n olu┼čumunda görev alan en önemli moleküllerden biri de kolajendir. Kolajen takviyesi kas kütlesinin art─▒r─▒lmas─▒n─▒nda rol oynayabilir. Düzenli olarak dayan─▒kl─▒l─▒k egzersizleri yapan ve kolajen takviyesi alan ki┼čilerde kas kütlesinin normale göre daha çok artt─▒─č─▒n─▒ gösteren çal─▒┼čmalar mevcuttur.

Ya─čs─▒z vücut kitlesinin artmas─▒na yard─▒mc─▒ olan bu takviyeler ile daha sa─čl─▒kl─▒ bir vücuda kavu┼čmak mümkündür. Suda kolajen olarak bilinen takviyede; ba┼čl─▒ca kolajen olmak üzere çe┼čitli vitamin ve mineraller de vard─▒r. Toz haline getirilen kolajen, tavsiye edilen ölçülerde s─▒v─▒ içerisinde kar─▒┼čt─▒r─▒larak kullan─▒ma haz─▒r hale getirilir.

─░çime haz─▒r hale gelen bu takviyede yo─čun olarak bulunan hidrolize kolajen, vücut taraf─▒ndan kolayca emilir. Ta┼č─▒ma ve kullan─▒mda büyük rahatl─▒k sa─člayan bu tür kolajen takviyesini egzersiz esnas─▒nda tüketmek, kas kütlesinin artmas─▒na yard─▒mc─▒ olur. 

Kolajen, k─▒k─▒rdak üretimini uyarmaya yard─▒m eden bir proteindir. K─▒k─▒rdak, kemiklerin eklemde yer alan uç k─▒s─▒mlar─▒nda bulunur ve kemikleri a┼č─▒nmaya kar┼č─▒ korur. Eklemlerin esnek bir biçimde ve rahatça hareket etmesini sa─člar. Ya┼članmayla birlikte azalan kolajen üretimi, k─▒k─▒rdak dokunun zay─▒flamas─▒na yol açar.

K─▒k─▒rda─č─▒n zay─▒flamas─▒na ba─čl─▒ olarak eklemde yer alan kemikler zarar görür. Eklem yap─▒s─▒ bozulur ve eklemin hareketleri k─▒s─▒tlan─▒r. Tüm bu süreçler sonucu eklemlerde a─čr─▒ meydana gelir. A─čr─▒yla birlikte eklem hareketleri iyice k─▒s─▒tlan─▒r. Kolajen takviyeleri sayesinde eklemdeki a─čr─▒ azalt─▒labilir ve eklem kat─▒l─▒─č─▒nda azalma görülebilir. ─░leri ya┼čtaki ki┼čilerde s─▒k görülen bir eklem hastal─▒─č─▒ olan osteoartritin neden oldu─ču sorunlar─▒n iyile┼čtirilmesinde takviyeler olumlu etki yapabilir.

Kolajen takviyelerinin kalp sa─čl─▒─č─▒ üzerinde olumlu etkilerinin bulundu─čuna yönelik çal─▒┼čmalar da vard─▒r. Takviyelerin düzenli olarak kullan─▒lmas─▒; damar t─▒kan─▒kl─▒─č─▒na yol açabilecek yüksek kolesterol, damar sertle┼čmesi gibi faktörleri iyile┼čtirmede etkili olabilir. Kolajen faydalar─▒ aras─▒nda damar t─▒kan─▒kl─▒─č─▒n─▒n önlenmesi, kalp sa─čl─▒─č─▒na olumlu etki etmesi yer al─▒r. Koroner arter hastal─▒─č─▒, kalp krizi gibi rahats─▒zl─▒klar─▒n önüne geçebilir. Kolajen hap─▒ gibi çe┼čitli kolajen takviyeleri kalp sa─čl─▒─č─▒n─▒ iyile┼čtirmeye katk─▒da bulunabilir. 

Kolajen saç sa─čl─▒─č─▒ için de oldukça önemlidir. Saç─▒n yap─▒s─▒n─▒ olu┼čturan temel maddelerden biri olan kolajenin takviyelerle al─▒nmas─▒, vücuttan kaybedilen kolajenin yerine konmas─▒ aç─▒s─▒ndan oldukça önemlidir. Saç köklerinde çe┼čitli reaksiyonlar sonucu ortaya ç─▒kan serbest oksijen radikalleri, köklerdeki hücrelere zarar verebilir.

Saçlar─▒n beyazlamas─▒ da serbest radikallerin saç üzerindeki etkilerinden biridir. Kolajen, antioksidan gibi davranarak serbest radikalleri ortadan kald─▒r─▒r. Saç köklerinin sa─čl─▒kl─▒ kalmas─▒na yard─▒mc─▒ olur. Saçlarda beyazla┼čman─▒n azalmas─▒na katk─▒da bulunur. Ayr─▒ca saç köklerini içeren cilt dokusunu korudu─čundan ya┼članmayla ortaya ç─▒kabilecek saç güçsüzle┼čmesi ve dökülmesi gibi olaylar─▒ engelleyebilir. 

Kolajen ─░çeren Besinler Nelerdir?

“Kolajen faydalar─▒ nelerdir?” aç─▒klamas─▒nda yer alan özelliklerden yararlanabilmek için vücudun yeteri kadar kolajene sahip olmas─▒ gerekir. Kolajen, üretimi veya vücutta bulunan miktar─▒ baz─▒ besinlerle desteklenebilir.

Genellikle et ve bal─▒k gibi ba─č dokusu içeren hayvan etlerinde do─čal olarak kolajen bulunurken farkl─▒ hayvansal ve bitkisel g─▒dalar vücutta kolajen üretimini artt─▒r─▒c─▒ etki gösterebilir. Dünya genelinde popüler olan kolajen kaynaklar─▒ndan biri hayvan kemiklerinin, k─▒k─▒rdaklar─▒n─▒n ve derisinin kaynat─▒lmas─▒ ile elde edilen jelatinlerdir.

Kaynat─▒lan s─▒v─▒n─▒n so─čumas─▒ ve sertle┼čmesine izin verilmesiyle bir kolajen formu olu┼čturulur. Bu form yemeklere ve çorbalara eklenerek kolajen al─▒m─▒ artt─▒r─▒labilir.

─░çerisinde bulunan bile┼čenler sayesinde kolajen üretimini destekleyen g─▒dalar aras─▒nda yumurta, süt ürünleri, baklagiller ve soya yer al─▒r. Vücutta kolajen üretimi için C vitaminine ve çinkoya ihtiyaç vard─▒r.

Bu noktada çinkodan zengin kuruyemi┼člerin, tohumlar─▒n, tam tah─▒llar─▒n ve baklagillerin günlük beslenmeye eklenmesi önerilir. C vitamini kayna─č─▒ olan turunçgiller, ye┼čil yaprakl─▒ sebzeler, kivi ve ye┼čil biber gibi di─čer g─▒dalar da kolajen sentezini destekleyebilir.

Kolajen Hangi Hastal─▒klar─▒n Tedavisinde Kullan─▒l─▒r?

Kolajen faydalar─▒, kolajen takviyelerinin belirli t─▒bbi durumlarda kullan─▒labilmesini sa─člar. Cilt dolgu maddelerine eklenen kolajen cilt hastal─▒klar─▒n─▒ iyile┼čtirmek, yara izlerinin görünümünü iyile┼čtirmek ve k─▒r─▒┼č─▒kl─▒klar─▒ azaltmak üzere estetik problemlerin tedavisinde kullan─▒labilir.

Dermal dolgu maddelerinin içerisinde bulunan hyaluronik asit ve kolajen cildin kolajen üretimini art─▒rarak cilt elastikiyetini artt─▒rabilir. Kolajenin cilde faydalar─▒ sayesinde cilt daha genç ve s─▒k─▒ görünebilir.

Kolajen ayn─▒ zamanda yara iyile┼čmesinin do─čal sürecini h─▒zland─▒rmak için de kullan─▒labilir. Kanamay─▒ kontrol etmek, skar dokusunun gücünü artt─▒rmak ve iltihab─▒ azaltmak için kolajen kullan─▒labilir.

Benzer bir ┼čekilde osteoartrit tedavisi, kemik yenilenmesi, di┼č ameliyat─▒ sonras─▒nda çekim yuvalar─▒n─▒n iyile┼čmesi ve kan─▒n p─▒ht─▒la┼čmas─▒n─▒ te┼čvik etmek üzere de kolajene ba┼čvurulabilir.

Kolajen takviyesi kullan─▒m─▒ ideal dozajlarda olmas─▒ takdirinde genel olarak güvenilir kabul edilir. Kolajen faydalar─▒ ve zararlar─▒ incelendi─činde kolajen al─▒m─▒n─▒ besin yolu ile art─▒rmak için yo─čun miktarda et tüketimine yönelinmesi sak─▒ncal─▒ oldu─čundan dikkat edilmesi gereken bir ba┼čl─▒kt─▒r.

Yüksek oranda kolesterol içeren k─▒rm─▒z─▒ etler uzun vadede kolesterol seviyelerinin yükselmesine neden olabilir.

Kolajen Takviyesinin Yan Etkisi Var m─▒d─▒r?

Kolajen takviyeleri oldukça yayg─▒n kullan─▒lan takviyelerdir. Kolajen takviyesi sonucu ciddi yan etki bildirilmemi┼čtir. Ancak takviyeler, hafif sindirim sistemi sorunlar─▒na ve a─č─▒zda kötü tada neden olabilir. Kolajen takviyeleri, genellikle çe┼čitli vitamin ve mineraller için farkl─▒ besin kaynaklar─▒ içerir.

Takviyeyi kullanmaya ba┼člamadan önce içeri─činin dikkatlice incelenerek, takviyeyi alacak ki┼činin içerikteki herhangi bir maddeye alerjisi olup olmad─▒─č─▒n─▒n de─čerlendirilmesi faydal─▒ olacakt─▒r. Çocuklar─▒n ve hamilelerin, takviyeleri kullanmadan önce takviye ile ilgili uyar─▒lar─▒ okumas─▒ önerilir. 

S─▒kça Sorulan Sorular

GÜNLÜK KOLAJEN TÜKET─░M M─░KTARI NE KADAR OLMALIDIR?

Kolajen etkilerini inceleyen çal─▒┼čmalarda kullan─▒lan kolajen miktar─▒ genellikle 2,5 ila 10 gram aral─▒─č─▒ndad─▒r. Bu kullan─▒m dozu aral─▒─č─▒ güvenilir kabul edilir ve herhangi bir yan etkiye sebep olmad─▒─č─▒ görülmü┼čtür. Uzmanlar kolajen takviyelerinin 6 aya kadar kullan─▒lmas─▒ gerekti─čini daha sonras─▒nda belirli bir dönem ara verilmesi gerekti─čini vurgular.

KOLAJEN─░N YÜZE FAYDALARI NELERD─░R?

Kolajen cilt sa─čl─▒─č─▒n─▒ destekleyerek ya┼članma belirtilerinin azalmas─▒n─▒ sa─člar. Cilt elastikiyetini artt─▒rarak kar─▒┼č─▒kl─▒klar─▒n daha az belirgin olmas─▒n─▒ ve cilde ideal nem dengesini vererek cildin genç bir görünüme kavu┼čmas─▒n─▒ destekler. Bu durum kolajenin cilt gençle┼čtirme yöntemi olarak kullan─▒lan çe┼čitli kozmetik prosedürlerde kullan─▒lmas─▒n─▒ sa─člar.

KOLAJEN─░N KADINLARA FAYDALARI NELERD─░R?

Kolajen içmenin faydalar─▒ kad─▒n sa─čl─▒─č─▒n─▒ yak─▒ndan etkileyebilir. Menopoz sonras─▒ dönemde yap─▒lan çal─▒┼čmalarda kolajen kullan─▒m─▒n─▒n kemik mineral yo─čunlu─čunu art─▒rd─▒─č─▒ gözlemlenmi┼čtir. Menopoz sonras─▒nda kemik erimesi riskiyle kar┼č─▒la┼čan kad─▒nlar için bu umut vadeden bir gözlem olup kad─▒nlara postmenopoz dönemde kemik sa─čl─▒─č─▒n─▒ korumalar─▒ için kolajen al─▒m─▒ önerilebilir.

KOLAJEN─░N ERKEKLERE FAYDALARI NELERD─░R?

Kolejinin erkekler aras─▒nda kullan─▒m─▒ da her geçen gün artmaktad─▒r. Kolajen saça faydalar─▒ sayesinde erkeklerde s─▒kça kar┼č─▒la┼č─▒lan kellik probleminin önlenmesini destekleyebilir. Saç yap─▒s─▒n─▒ güçlendirerek saç dökülmesini azaltabilir. Bunun haricinde kolajen takviyesi kullanman─▒n erkeklerde kas kütlesinde art─▒┼č sa─člad─▒─č─▒n─▒ gösteren çal─▒┼čmalar da bulunur.

─░htiyac─▒n─▒z─▒n de─čerlendirmesini yapmak, kolajen takviyeleri ile ilgili sorular─▒n─▒z─▒ sormak, takviye sonras─▒ndaki etkileri de─čerlendirmek için bir sa─čl─▒k merkezine ba┼čvurman─▒z faydal─▒ olacakt─▒r. Sa─čl─▒kl─▒ günler dileriz. 

En ├çok Okunan Sa─čl─▒k Rehberi Yaz─▒lar─▒m─▒z

Sosyal Medya Hesaplar─▒m─▒z:
Facebook | Instagram | YouTube | LinkedIn

Prof. Dr.
Sevgi Bahad─▒r
Dermatoloji (Cildiye)
Medical Park Y─▒ld─▒zl─▒
421312

Bu i├žeri─čin geli┼čtirilmesinde Medical Park Yay─▒n Kurulu katk─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r.
Sayfa i├žeri─či sadece bilgilendirme ama├žl─▒d─▒r. Sayfa i├žeri─činde tedavi edici sa─čl─▒k hizmetine y├Ânelik bilgiler i├žeren ├Âgelere yer verilmemi┼čtir. Tan─▒ ve tedavi i├žin mutlaka hekiminize ba┼čvurunuz.