sat─▒r aras─▒

Kolesterol

Son y─▒llarda beslenme ve sa─čl─▒k alan─▒nda pek çok tart─▒┼čmaya konu olan kolesterol, günümüzde pek çok insan─▒n mücadele etti─či kalp ve damar hastal─▒klar─▒n─▒n olu┼čumunda etkilidir. Vücutta sentezlenmesinin yan─▒ s─▒ra hayvansal kaynakl─▒ besinlerle birlikte beslenme yolu ile de vücuda al─▒nan kolesterolün kandaki seviyesinin yüksek seyretmesi birçok kronik hastal─▒─č─▒n olu┼čumuna zemin haz─▒rlar.

Bu nedenle özellikle kolesterol yüksekli─či bulunan ki┼čiler ba┼čta olmak üzere sa─čl─▒─č─▒na önem veren herkesin kolesterol seviyesini dengede tutmas─▒, sa─čl─▒kl─▒ beslenmesi gerekir.

Kolesterol Nedir?

Kolesterol, hayvan hücrelerinin zarlar─▒nda bulunan ve ayn─▒ zamanda kan plazmas─▒nda ta┼č─▒nan, vücutta özellikle endokrin sistem ve sindirim sisteminde birtak─▒m görevlere sahip olan ya─č benzeri bir maddedir.

Hayvansal kaynakl─▒ besinlerde bulunan ve bu besinlerin tüketilmesi ile vücuda al─▒nan kolesterol, ayn─▒ zamanda vücutta da karaci─čer ba┼čta olmak üzere ince ba─č─▒rsak, böbrek üstü bezleri, üreme organlar─▒ gibi pek çok dokuda sentezlenebilme özelli─čine sahiptir.

Tüm vücut hücrelerinde bulunan ve hücre zar─▒n─▒n temel bile┼čenleri aras─▒nda yer alan kolesterolün vücutta pek çok i┼člevi vard─▒r. Buna kar┼č─▒l─▒k kandaki kolesterol seviyesinin normalin üzerine ç─▒kmas─▒, kalp ve damar hastal─▒klar─▒ ve safra kesesi hastal─▒klar─▒ gibi pek çok hastal─▒─ča zemin haz─▒rlar. Kanda biriken kötü kolesterol, damar duvarlar─▒na yerle┼čerek damar t─▒kan─▒klar─▒n─▒n olu┼čmas─▒na neden olur.

Ayr─▒ca yine normalden yüksek seviyede olan kolesterol, safra kesesinde bulunan baz─▒ maddeler ile birle┼čerek safra ta┼člar─▒n─▒n olu┼čumuna yol açabilir. Safra s─▒v─▒s─▒ kolesterol ve safra tuzundan meydana gelir. ─░nce ba─č─▒rsa─ča salg─▒lanan bu s─▒v─▒ sayesinde ya─č yap─▒daki moleküllerin ve ya─čda çözünen A, D, E, K gibi vitaminlerin emilimi sa─član─▒r.

Ya─č yap─▒daki kolesterol molekülü insan ya┼čam─▒ için oldukça önemlidir. Kolesterol, hücre zar─▒n─▒n ak─▒┼čkanl─▒─č─▒n─▒ sa─člamak, D vitamini ve steroid yap─▒daki hormonlar─▒n sentezinde kullan─▒lmak gibi çe┼čitli özellikleri mevcuttur. Kolesterol ya─č yap─▒da olmas─▒ nedeniyle kan dola┼č─▒m─▒nda trigliseritler ile birlikte çe┼čitli lipoprotein partiküllerin içerisinde ta┼č─▒n─▒r. HDL, IDL, LDL, VLDL ve ┼čilomikronlar bu lipoprotein partiküllerini olu┼čtururlar.

Kolesterol Çe┼čitleri Nelerdir?

Halk aras─▒nda kolesterol çe┼čidi olarak bilinen kavram asl─▒nda kolesterolü ta┼č─▒yan lipoprotein çe┼čidinin ifade ┼čeklidir. Bu ba─člamda kolesterol ta┼č─▒yan lipoproteinlerin pek çok türü olmas─▒na kar┼č─▒n iyi kolesterol (HDL) ve kötü kolesterol (LDL), en yayg─▒n olarak bilinen iki kolesterol türünü olu┼čturur.

─░yi kolesterol olarak bilinen HDL (yüksek yo─čunluklu lipoprotein), kolesterol gibi ya─č yap─▒daki maddelerin, doku ve damarlardan karaci─čer hücrelerine ta┼č─▒nmas─▒n─▒ sa─člar ve bu sayede kolesterolün damar çeperlerinde birikmesini önleyerek kalp ve damar hastal─▒klar─▒n─▒n olu┼čumunu önleme rolü üstlenir.

Buna kar┼č─▒l─▒k kötü kolesterol olarak bilinen LDL (dü┼čük yo─čunluklu lipoprotein) ise dokudaki kolesterolü vücutta ihtiyaç duyulan bölgelere ta┼č─▒makla görevlidir. Fakat kanda LDL seviyesinin yükselmesi, damarlarda kolesterolün birikmesine neden olarak kalp ve damar hastal─▒klar─▒n─▒n olu┼čumuna zemin haz─▒rlar ve bu sebeple kötü kolesterol olarak adland─▒r─▒l─▒r. Arterlerin (atardamar) duvar─▒nda plak olu┼čmas─▒ ateroskleroz olarak tan─▒mlan─▒r.

Damar içerisinde yer alan bu plak üzerinde kan p─▒ht─▒s─▒ toplanma riski mevcuttur. E─čer bu p─▒ht─▒lar ya da plak çeperden koparak serbest hale geçerse kalp veya beyin gibi hayati organlar─▒n beslenmesinden sorumlu damarlar─▒ t─▒kayabilir. Bu durumun sonucunda ise ki┼či ya┼čam─▒ tehdit eden inme ve kalp krizi gibi a─č─▒r problemler ya┼čayabilir.

Bu etkisi d─▒┼č─▒nda plak kopmadan da bulundu─ču bölgeden itibaren kan ve oksijen geçi┼čini s─▒n─▒rlay─▒c─▒ etki yapmas─▒ nedeniyle böbrek rahats─▒zl─▒─č─▒na veya periferik arter hastal─▒─č─▒ olarak isimlendirilen rahats─▒zl─▒klar─▒n geli┼čimine neden olabilir.

HDL ve LDL'nin haricinde di─čer kolesterol çe┼čitleri ┼čunlard─▒r:

  • VLDL (Çok Dü┼čük Yo─čunluklu Lipoprotein)

Karaci─čerde bulunan lipid gruplar─▒n─▒n ya─č dokusuna ve kaslara ta┼č─▒nmas─▒nda görev al─▒r. VLDL genel olarak trigileseritleri ta┼č─▒ma görevini üstlenir. Vücudun bu fonksiyonu için belirli bir miktar VLDL’ye ihtiyaç duydu─ču söylenebilir ancak LDL’de oldu─ču gibi yüksek düzeylerdeki VLDL kolesterolü de damar duvar─▒nda plak olu┼čumunu tetikleyici özellik gösterebilir.

  • ┼×ilomikronlar

En büyük hacme sahip olan lipoprotein grubu olan ┼čilomikronlar, kolesterol ve lipidlerin ba─č─▒rsaktan emilim sonras─▒nda karaci─čere ta┼č─▒nmas─▒n─▒ sa─člarlar.

  • Trigliseridler

Vücut hücrelerinde bulunan ya─člar─▒n depoland─▒─č─▒ formu trigliserid olarak adland─▒r─▒l─▒r. Kolesterolü hormon üretiminde ya da hücre zar─▒nda yap─▒sal eleman olarak kullanan hücreler, trigliseritleri bir enerji kayna─č─▒ olarak de─čerlendirir. Vücudun ihtiyac─▒ndan fazla kalori tüketerek beslenen ki┼čilerde vücut bu ekstra metabolik enerjiyi trigliserit olarak depolar. Ki┼či bu ┼čekilde beslenmeye devam etti─či sürece trigliserit seviyelerinde bir yükselme meydana gelir. Trigliserit yüksekli─či ise kötü kolesterol için oldu─ču gibi kalp hastal─▒klar─▒ ve inme gibi a─č─▒r sonuçlar─▒n do─čmas─▒na neden olabilir.

Hekimler rutin kan tetkikleri vas─▒tas─▒ ile ki┼činin hem kolesterol hem de trigliserit de─čerlerinin ölçümünü gerçekle┼čtirebilir.

Kolesterol De─čeri Kaç Olmal─▒d─▒r?

Vücudun normal fonksiyonlar─▒n─▒n korunmas─▒ ve kalp ve damar hastal─▒klar─▒na yakalanma riskinin azalt─▒labilmesi ad─▒na kandaki kolesterol düzeylerinin normal aral─▒klar içerisinde olmas─▒ oldukça önemlidir.

Sa─čl─▒kl─▒ olarak nitelendirilen bir bireyde kandaki LDL düzeyi 130 mg/dL'nin alt─▒nda, total kolesterol 200 mg/dL'nin alt─▒nda, trigliserid düzeyi 150 mg/dL'nin alt─▒nda ve HDL düzeyi kad─▒nlarda 40 mg/dL, erkeklerde ise 50 mg/dL'nin üzerinde olarak tespit edilir.

Yap─▒lan kan testleri sonucunda kolesterol ve trigliserid düzeylerinin belirtilen aral─▒klar─▒n d─▒┼č─▒nda oldu─čunun tespit edilmesi halinde ise bu durumun nedeni tespit edilerek ki┼čiye uygun tedavinin planlanlanmas─▒ gerçekle┼čtirilir.

Total kan kolesterolü HDL, LDL ve toplam trigliserit miktra─▒n─▒n yakla┼č─▒k olarak 5’te 1’ini içeren parametredir. Total kolesterolü yüksek olarak tespit edilen ki┼čilerde LDL de─čeri için s─▒n─▒r de─čer, desilitrede 100 miligram olarak belirlenmi┼čtir.

Kolesterol Neden Yükselir?

Kandaki kolesterol seviyesinin normalin üzerinde olmas─▒n─▒n iki farkl─▒ nedeni vard─▒r. Bunlardan ilki diyetle vücuda al─▒nan kolesterol miktar─▒n─▒n yüksek olmas─▒d─▒r. Kolesterol hayvansal kaynakl─▒ besinlerle vücuda al─▒n─▒r.

Hayvansal kaynakl─▒ besinlerin a┼č─▒r─▒ tüketilmesi, trans ya─č içeren fast food ve k─▒zartma ürünlerinin s─▒kl─▒kla tüketilmesi ve hayvansal ya─člar─▒n fazla kullan─▒m─▒, vücuda yüksek miktarlarda kolesterol al─▒nmas─▒na neden olur. Beslenme d─▒┼č─▒nda kolesterol yüksekli─čine katk─▒da bulunabilecek ya┼čam tarz─▒ faktörleri hareketsiz ya┼čam ve tütün kullan─▒m─▒d─▒r.

Besinlerle al─▒nan kolesterole ek olarak vücutta da kolesterol sentezi yap─▒l─▒r. Bu nedenle kolesterol yükselmesinin ikinci nedeni vücutta endojen kolesterol üretiminin fazla olmas─▒d─▒r. Vücuttaki kolesterol üretiminin fazla olmas─▒n─▒n sebepleri üzerinde yap─▒lan ara┼čt─▒rmalar devam etse de yüksek kolesterolün fazla kilo ve genetik yatk─▒nl─▒kla yak─▒ndan ili┼čkili oldu─ču bilinmektedir.

Fazla kilodan kaynaklanan kolestrol tedavisi için hastalar obezite cerrahisi bran┼člar─▒ndan yard─▒m alabilir. Yine bu hastalarda verilmesi gereken kilo miktar─▒ daha dü┼čükse mide balonu nedir diye merak edilip kilo vermede etkili bu yönteme de hekim tavsiye ederse ba┼čvurulabilir.

Ailesinde hiperlipidemi (kanda ya─č yap─▒daki maddelerde art─▒┼č) öyküsü bulunan ki┼čiler ideal kiloda olmalar─▒na ve sa─čl─▒kl─▒ bir diyet uygulamalar─▒na ra─čmen kolesterol yüksekli─či sorununa sahip olabilirler. Nadir görülen bu genetik geçi┼čli familyal hiperkolesterolemi hastalar─▒nda LDL kolesterolün vücuttan at─▒l─▒m─▒ gerçekle┼čemez.

Familyal hiperkolesterolemi hastalar─▒nda yap─▒lan ölçümlerin sonucunda total kolesterol de─čerleri 300 mg/dL’nin üzerinde olarak tespit edilirken, LDL kolesterol de─čerleri ise 200 mg/dL’nin üzerinde olarak sonuçlan─▒r. Yüksek LDL seviyesi bu ki┼čilerde kalp krizi ve inme gibi durumlar─▒n daha genç ya┼člarda meydana gelmesine neden olabilece─či için dikkatli olunmal─▒d─▒r.

Bu faktörler d─▒┼č─▒nda birçok farkl─▒ durum ki┼čilerde kolesterol seviyesi yüksekli─čine neden olabilir:

  • A┼č─▒r─▒ kilolu ya da obez olmak
  • Sa─čl─▒ks─▒z beslenme al─▒┼čkanl─▒klar─▒na sahip olmak
  • Düzenli egzersiz yapmamak
  • Tütün ürünleri kullanmak
  • Ailede yüksek kolesterole sahip bireylerin olmas─▒
  • ┼×eker hastal─▒─č─▒
  • Böbrek hastal─▒klar─▒
  • Hipotiroidizm
  • Bel çevresinin erkeklerde 100, kad─▒nlarda 89 santimetrenin üzerinde olmas─▒

Kolesterol Belirtileri Nelerdir?

Yüksek kolesterol, kandaki seviyesinin yükselmesinin neden oldu─ču birtak─▒m semptomlara ek olarak yol açt─▒─č─▒ hastal─▒klar nedeniyle de baz─▒ belirtilerle kendini gösterir.

Bu belirtilerden en yayg─▒n olanlar─▒ ┼ču ┼čekilde s─▒ralanabilir:

  • Yüzde ve özellikle göz çevresinde olu┼čan sar─▒ renkli ya─č bezeleri
  • Gö─čüs a─čr─▒s─▒
  • Halsizlik ve yorgunluk
  • Ayak ve bacaklarda a─čr─▒, uyu┼čma
  • Ba┼č dönmesi
  • Yaralar─▒n geç iyile┼čmesi
  • Solgun görünümlü cilt
  • Nefes darl─▒─č─▒
  • Deri alt─▒nda ya─č birikmesi
  • Ciltte lekelenmeler
  • Vücudun baz─▒ bölgelerinde morarmalar

Ço─ču yüksek kolesterol vakas─▒ sessiz bir seyir izleme e─čilimindedir ve bu nedenle hastal─▒k tablosu geli┼čene kadar belirgin bir semptom ortaya ç─▒kmayabilir. Bu durum rutin kontrollerde kolestrol seviyesinin incelenmesini daha de─čerli k─▒lar. Özellikle 20 ya┼č─▒n üzerindeki bireylerde rutin olarak kolestrol seviyelerinin takip alt─▒nda tutulmas─▒ önerilir.

LDL kolesterolden farkl─▒ olarak HDL kolesterol seviyesinin yüksek olarak tespit edilmesi kalp ve damar hastal─▒klar─▒na kar┼č─▒ vücudun normal fonksiyonlar─▒n─▒ koruyucu etki gösterebilir. ─░deal HDL düzeyleri cinsiyetler aras─▒nda de─či┼čkenlik göstermekle birlikte 40-60 mg/dL aras─▒nda kabul edilir.

Yüksek Kolesterol Tan─▒s─▒ Nas─▒ld─▒r?

Kolesterol seviyelerinin tespit edilmesi lipid paneli olarak ifade edilen basit bir kan tetkiki vas─▒tas─▒ ile gerçekle┼čtirilebilir. Bu tetkik vas─▒tas─▒yla ki┼činin total kolesterol de─čeri ile birlikte LDL,HDL ve trigliserit seviyelerini ortaya ç─▒kar─▒r. Hastadan kan örne─či al─▒nd─▒ktan sonra analiz için laboratuvara gönderildi─či bu testin haz─▒rl─▒k sürecinde, tetkikten 12 saat öncesine kadar hastadan bir ┼čey yiyip içmemesi istenebilir.

Yüksek kolesterol bir ki┼činin LDL kolesterolünün 190 mg/dL’nin üzerinde olmas─▒, LDL de─čeri 160 mg/dL üzerindeyken bir risk faktörünün e┼člik etmesi veya 130 mg/dL üzerindeki LDL de─čerlerine 2 farkl─▒ risk faktörünün e┼člik etmesi olarak tan─▒mlanabilir. Birçok farkl─▒ durum bu önemli risk faktörleri aras─▒nda yer al─▒r:

  • Erkeklerde 45, kad─▒nlarda 55 ya┼č─▒n üzerinde olmak
  • Aile içerisinde aterosklerotik hastal─▒k ya┼čam─▒┼č bireylerin bulunmas─▒
  • Hipertansiyon
  • ┼×eker hastal─▒─č─▒
  • Tütün kullan─▒m─▒
  • HDL kolesterol dü┼čüklü─čü

Kolesterolü Ne Dü┼čürür?

Yüksek kan kolesterol düzeylerine sahip olan ki┼čilerde damar sertli─či, damar t─▒kan─▒kl─▒─č─▒ ve daha ileri düzeyde olu┼čabilecek kalp ve damar hastal─▒klar─▒n─▒n olu┼čumunun önlenebilmesi için kolesterol dü┼čürücü tedavi plan─▒ derhal ba┼člat─▒l─▒r.

Kolesterol ilac─▒ olarak bilinen statin grubu ilaçlar, ço─ču zaman hiperlipidemi hastalar─▒nda kolesterolün dü┼čürülmesi için hekimler taraf─▒ndan ba┼čvurulan ajanlar içerisinde yer al─▒r. Bu ve benzeri ilaçlar d─▒┼č─▒nda yüksek kolesterole ne iyi gelir ve kolesterol nas─▒l dü┼čer gibi sorulara yan─▒t te┼čkil edebilen çe┼čitli ya┼čam tarz─▒ de─či┼čiklikleri de gereklidir:

  • Düzenli Fiziksel Aktivite

Günde 30 dakika ve haftan─▒n 5 günü gerçekle┼čtirilen herhangi bir düzeydeki düzenli fiziksel aktivite LDL kolesterol ve trigliserit düzeyleri üzerinde azalt─▒c─▒ etki gösterirken HDL kolesterol düzeyinde ise art─▒r─▒c─▒ etki yapar. Bu fiziksel aktivite için yürüme, ko┼čma veya yüzme gibi aktivitelerden ki┼čiye uygun olan─▒ seçilir.

Egzersiz ile birlikte ayn─▒ zamanda ki┼či fazla kilolar─▒ndan kurtulabilir. A┼č─▒r─▒ kilolu ki┼čilerin vücut a─č─▒rl─▒─č─▒n─▒n yakla┼č─▒k olarak %5-10’u aras─▒nda azalmas─▒, kolesterol seviyelerinin kontrolünde önemli katk─▒ sa─člayabilir.

  • Tütün Kullan─▒m─▒n─▒n Sonland─▒r─▒lmas─▒

Tütün kullan─▒m─▒ sonras─▒nda vücutta gelen bir di─čer önemli de─či┼čiklik de HDL kolesterol düzeyinde dü┼čme meydana gelmesidir. Dü┼čük HDL düzeyleri bu al─▒┼čkanl─▒─ča sahip ki┼čilerin kan damarlar─▒n─▒n hasara yatk─▒nl─▒─č─▒na art─▒r─▒c─▒ etki yapar. Dolay─▒s─▒yla tütün kullanan ki┼čilerde kalp ve damar rahats─▒zl─▒klar─▒n─▒n geli┼čimine dair bir risk art─▒┼č─▒ söz konusu olabilir.

  • Kolesterol Diyeti

Hekimin önerileri de göz önünde bulundurularak diyetisyen taraf─▒ndan haz─▒rlanacak olan bir beslenme plan─▒, diyet yolu ile vücuda al─▒nan kolesterol miktar─▒n─▒n azalt─▒lmas─▒n─▒ ve bu sayede kandaki yüksek kolesterol düzeyinin normale indirilmesini amaçlar.

Kolesterolün neredeyse tama yak─▒n─▒ hayvansal kaynakl─▒ besinler ile vücuda al─▒nmakta oldu─ču için bu besinlerin beslenme plan─▒ içerisine dengeli bir ┼čekilde da─č─▒t─▒lmas─▒ gerekir. Bu diyet ile vücuda günlük olarak al─▒nan kolesterol miktar─▒ 300 mg'─▒n alt─▒nda tutulmas─▒ hedeflenir. Bu miktar─▒n içindeki LDL kolesterol de─čeri 100 mg/dL ve trigliserit seviyesi 150 mg/dL’den daha dü┼čük olarak ayarlan─▒r.

Beslenme al─▒┼čkanl─▒─č─▒ de─či┼čikliklerinde genel olarak süt ve süt ürünlerinin yar─▒m ya─čl─▒ veya ya─čs─▒z olanlar─▒n─▒n tercih edilmesi, kolesterol seviyelerinin dengelenmesine yard─▒mc─▒ olan omega-3 gibi doymam─▒┼č ya─č asitleri içeren besinlerin tüketilmesi, k─▒rm─▒z─▒ et tüketiminin haftada 1-2 günü geçmemesi ve i┼členmi┼č ürünlerden uzak durulmas─▒ yer al─▒r.

Kolesterol diyeti uygulayan ki┼čilerde, kolesterol seviyesini yükselten ve vücuda daha pek çok farkl─▒ zarara yol açan trans ya─č asitlerini içeren fast food ürünlerinin de tüketilmemesi gerekir. Tereya─č─▒ ve kuyruk ya─č─▒ gibi hayvansal kaynakl─▒ ya─člar diyetten ç─▒kar─▒l─▒rken taze sebze ve meyve tüketimine a─č─▒rl─▒k verilir. Akdeniz diyeti, beslenme al─▒┼čkanl─▒─č─▒ de─či┼čikli─či için iyi bir ba┼člang─▒ç noktas─▒ olabilir.

Bu beslenme plan─▒ içerisinde yer alan besinler ayn─▒ zamanda HDL kolestrol seviyesinin yükselmesine katk─▒ sa─člayabilir. Zeytinya─č─▒, baklagiller, tam bu─čday ürünler, yüksek lifli meyveler, somon ve orkinos gibi ya─čl─▒ bal─▒klar, kuruyemi┼čler ve çiya gibi tohumlar, Akdeniz diyeti içerisinde yer alan g─▒dalara örnek te┼čkil eder.

Kolesterol diyetlerinde oldukça fazla tart─▒┼č─▒lan bir besin olan yumurta hakk─▒nda bilim dünyas─▒nda pek çok farkl─▒ görü┼č bulunmaktad─▒r. Fakat son yap─▒lan çal─▒┼čmalarda yumurtan─▒n kolesterol içeri─činin yüksek görünmesine kar┼č─▒n ya─č asidi örüntüsünün oldukça dengeli olmas─▒ nedeniyle kan kolesterolünü yükseltici etki yapmad─▒─č─▒ üzerinde durulmaktad─▒r. Bu nedenle protein kalitesi oldukça yüksek ve besleyici olan yumurtan─▒n kolesterol diyetlerinde haftada 2-3 kez tüketiminde herhangi bir sak─▒nca olmad─▒─č─▒ öne sürülmektedir.

Normalde sa─čl─▒kl─▒ bireylerde besinler ile vücuda al─▒nan kolesterol miktar─▒n─▒n 300 mg'─▒n alt─▒nda olmas─▒ hedeflenir. Hiperlipidemi hastalar─▒nda da beslenme plan─▒ uygulanarak kan kolesterol seviyesinin yükseklik derecesine göre diyetin kolesterol içeri─či 300 mg'─▒n alt─▒na, e─čer kan kolesterol seviyesi hayati risk olu┼čturacak ┼čekilde a┼č─▒r─▒ yüksek seyrediyorsa 200-250 mg'─▒n alt─▒na indirilmelidir.

─░laç tedavisinin gerekli olup olmad─▒─č─▒, kan kolesterol ve trigliserid düzeylerinin ne derece yüksek oldu─ču göz önünde bulundurularak hekim taraf─▒ndan belirlenir. ─░laç haricinde kolesterol hastalar─▒nda tedavi plan─▒n─▒n en önemli basama─č─▒ diyettir. Kolesterolün medikal tedavisinde ba┼čvurulan ilaçlar─▒n ba┼č─▒nda statinler gelir. Bu ilaç grubu ile hastan─▒n karaci─čerinde a┼č─▒r─▒ kolesterol üretiminin önüne geçmek amaçlan─▒r. Statin grubu ilaçlar d─▒┼č─▒nda yüksek kolesterol tedavisi amac─▒yla safra ile at─▒l─▒m─▒n─▒ art─▒ran veya ba─č─▒rsaklardan emilimini azaltan ilaçlara da ba┼čvurulabilir.

20 ya┼č─▒ndan itibaren herkesin kolesterol seviyelerini her 5 y─▒lda 1 düzenli olarak kontrol ettirmesi önerilir. Yak─▒n takip için ise erkeklerde önerilen ya┼č s─▒n─▒r─▒ 45’tir. Kad─▒nlarda kolesterol seviyeleri menopoz döneminin öncesinde genel olarak dü┼čük seyretme e─čilimindedir ve ki┼čide kolesterol seviyesi ya┼čam─▒n─▒n bu noktas─▒ndan itibaren yükselmeye ba┼člar. Bu durum ve toplumsal ortalama menopoz ya┼č─▒ göz önüne al─▒nd─▒─č─▒nda kad─▒nlarda kolesterol seviyelerinin daha s─▒k─▒ olarak takip edilmesi için önerilen ya┼č s─▒n─▒r─▒ 55’tir.

E─čer siz de yüksek kolesterol tan─▒s─▒ alm─▒┼č bir birey iseniz bir sa─čl─▒k kurulu┼čuna ba┼čvurarak rutin kan testlerinizi düzenli olarak yapt─▒rmal─▒ ve hekiminin verece─či öneriler do─črultusunda tedavi plan─▒n─▒ uygulamaya özen göstermelisiniz.

Kolesterole Ne ─░yi Gelir?

Kolesterole iyi gelen yiyecekler ve besinler ┼čunlard─▒r:

  • Bal─▒k: Bal─▒k, özellikle somon, uskumru, alabal─▒k ve sardalya gibi ya─čl─▒ bal─▒klar, omega-3 ya─č asitleri aç─▒s─▒ndan zengindir.
  • Yulaf ezmesi: Yulaf ezmesi, çözünebilir lif aç─▒s─▒ndan zengindir. Çözünebilir lif, kolesterolün ba─č─▒rsaklardan emilimini azaltarak kandaki düzeyini dü┼čürmeye yard─▒mc─▒ olur.
  • Ahududu: Ahududu, pterostilben ad─▒ verilen bir bile┼čik içerir. Pterostilben, kolesterolü dü┼čürmeye yard─▒mc─▒ oldu─ču dü┼čünülmektedir.
  • Lif aç─▒s─▒ndan zengin sebzeler: Fasulye, mercimek, nohut, pancar, havuç, karnabahar ve brokoli gibi lif aç─▒s─▒ndan zengin sebzeler, kolesterolü dü┼čürmeye yard─▒mc─▒ olabilir.
  • Tam tah─▒llar: Tam tah─▒llar, lif ve antioksidanlar aç─▒s─▒ndan zengindir. Lif ve antioksidanlar, kolesterolü dü┼čürmeye yard─▒mc─▒ olabilir.
  • Sa─čl─▒kl─▒ ya─člar: Özellikle doymam─▒┼č ya─člar tercih edilmelidir. Zeytinya─č─▒, avokado ve f─▒nd─▒k gibi kaynaklardan bu ya─člar─▒ alabilirsiniz.

Kolesterol Hakk─▒nda S─▒k Sorulan Sorular 

Kolesterol nas─▒l dü┼čer?

Kolesterolü dü┼čürmek için uygulanabilecek birçok yöntem vard─▒r. Bunlar aras─▒nda: Lif, meyve, sebze ve tam tah─▒llar gibi kolesterolü dü┼čürmeye yard─▒mc─▒ olan yiyecekleri tüketerek kolesterolü dü┼čürecek bir diyet program─▒ uygulamak, haftada en az 150 dakika orta düzeyde veya 75 dakika ┼čiddetli aerobik egzersizi yapmak ve fazla kilolardan kurtulmak kolesterolü dü┼čürmeye yard─▒mc─▒ olur.

Kolesterol neden olur?

Ailesinde kolesterol yüksekli─či olan ki┼čilerde kolesterol yüksekli─či geli┼čme riski daha yüksektir. Bunun d─▒┼č─▒nda; Doymu┼č ya─č, trans ya─č ve kolesterolü yüksek yiyecekleri tüketmek, fazla kilolu veya obez olmak, diyabet ve böbrek hastal─▒─č─▒ bulunmas─▒ kolesterole neden olur.

Evde kolesterol ölçümü nas─▒l yap─▒l─▒r?

Kolesterolü evde ölçmek için eczaneden kan test cihazlar─▒ al─▒n─▒labilir. Bu test ile parmak ucundan kan örne─či al─▒narak, analiz edilir.

Zay─▒f insanlarda kolesterol yüksekli─či neden olur?

Kolesterol yüksekli─či sadece kilolu veya obez bireylerde de─čil, herhangi bir vücut tipindeki ki┼čilerde görülebilir. Kolesterol yüksekli─či, genetik faktörler, beslenme al─▒┼čkanl─▒klar─▒, hareketsizlik ve di─čer faktörlere ba─čl─▒ olarak ortaya ç─▒kabilir.

Evde kolesterol nas─▒l dü┼čürülür?

Düzenli egzersiz yaparak, lif bak─▒m─▒ndan zengin yiyecekler ve omega 3 ya─č asitlerini içeren yiyecekleri tüketerek, kolesterol seviyelerinizi dü┼čürebilirsiniz. 

 

Prof. Dr.
Semir Pa┼ča
─░├ž Hastal─▒klar─▒ (Dahiliye)
Medical Park Çanakkale
2936908

Bu i├žeri─čin geli┼čtirilmesinde Medical Park Yay─▒n Kurulu katk─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r.
Sayfa i├žeri─či sadece bilgilendirme ama├žl─▒d─▒r. Sayfa i├žeri─činde tedavi edici sa─čl─▒k hizmetine y├Ânelik bilgiler i├žeren ├Âgelere yer verilmemi┼čtir. Tan─▒ ve tedavi i├žin mutlaka hekiminize ba┼čvurunuz.