Mide Yanması Neden Olur? Mide Yanmasına Ne İyi Gelir?

Mide Yanması Nedir?

Mide yanması midede ve yemek borusunda hissedilen yanma şikayetidir. Yanma, yemek yedikten sonra, akşam olduğunda, uzanıldığında veya eğilince daha da kötüleşir. Bunun yanında ağızda acı veya asidik tat hissedilebilir.

Mide Yanması Neden Olur?

Mide yanmasının sebeplerine ilişkin bir çok madde sıralanabilir. Aşağıda mide yanması şikayetine neden olan hastalık ve durumlar verilmiştir: 

• Gastroözofageal reflü: Reflü mide asidinin yemek borusuna geri kaçması ile oluşan bir hastalıktır. Bu rahatsızlık sadece mide yanması değil, mide ekşimesi, göğüs bölgesinde yanma, yutkunma güçlüğü ve kuru öksürük gibi şikayetlere de neden olabilir. Çikolata, kafein, limon, baharatlı, yağlı ve kızartma yiyecekler, sarımsak, soğan ve domates semptomların artmasına neden olabilir. 
• Gastrit: Gastrit midenin iç yüzeyinde yer alan dokunun enflamasyonudur (iltihaplanma). Gastritte hasta aynı zamanda bulantı, yemek sonrası şişkinlik de hissedebilir. Gastrit tedavi edilmediğinde ülsere dönüşebilir. Ülserler mide kanseri riskini artırır ve mide kanamasına yol açar.
• H. pylori enfeksiyonu: Helicobacter pylori (H. pylori) midenin asidik ortamında yaşayabilen bir bakteridir. Bu bakterinin mideye yerleşmesi mide yanması, bulantı, iştah ve kilo kaybı gibi belirtiler gösterir. Toplumlarda çok yüksek oranda bulunur ve uzun süre semptom vermeden seyredebilir.  
• İlaç kullanımı: Özellikle, steroid olmayan antienflamatuvar ilaç grubuna giren ağrı kesiciler mide yanmalarına neden olabilir. Bu ilaçların başında; aspirin, ibuprofen ve naproksen gelir.
• Belirli gıdalara karşı hassasiyet: Çölyak hastalığı olanlar gluten içeren gıdalara karşı, laktoz intoleransı olanlar ise süt ürünlerine karşı reaksiyon gösterebilir. Bu reaksiyon mide yanması haricinde diğer şikayetlere de neden olabilir.

Yukarıda açıklanan durumlar haricinde hazımsızlık, ülser, fıtık, mide kanseri, alkol, sigara ve tütün kullanımı da mide yanmasına neden olabilir. 

Mide Yanması Belirtileri Nelerdir?

Mide yanması, genellikle göğüs kafesinin arkasında hissedilen yanma ve ekşime hissiyle kendini gösterir. Bununla birlikte şu belirtiler de görülebilir:

• Yemeklerden sonra göğüste ve boğazda yanma hissi
• Ağıza acı veya ekşi sıvı gelmesi
• Gece yatarken artan rahatsızlık hissi
• Şişkinlik, geğirme ve mide ekşimesi
• Boğazda tahriş ve kuru öksürük

Mide Yanması Sebepleri Nelerdir?

Mide yanması, genellikle mide asidinin yemek borusuna geri kaçması sonucu oluşur. Ancak bu durumu tetikleyen birçok farklı etken vardır.

Aşırı ve Hızlı Yemek Yemek

Kısa sürede fazla miktarda yemek tüketmek, mideyi aşırı doldurarak asit üretimini artırır. Bu da mide kapağının baskı altında kalmasına ve asidin yukarı kaçmasına neden olur.

Yağlı ve Baharatlı Gıdalar Tüketmek

Kızartmalar, acı baharatlar, domates sosları ve fast food türü besinler mide asidini artırarak yanma hissini tetikler.

Asitli ve Kafeinli İçecekler

Kahve, kola, soda ve enerji içecekleri mide asidinin artmasına neden olur. Bu içeceklerin sık tüketimi mide yanması şikayetlerini artırabilir.

Sigara ve Alkol Kullanımı

Nikotin ve alkol, mide kapağını gevşetir ve asidin yemek borusuna kaçmasını kolaylaştırır. Düzenli kullanım mide reflüsüne zemin hazırlar.

Fazla Kilo ve Obezite

Karın bölgesindeki yağ birikimi mideye basınç yaparak asidin yukarı çıkmasına neden olur. Kilo vermek mide yanmasının şiddetini azaltabilir.

Gebelik

Hamilelikte hormonların etkisiyle mide kapağı gevşer ve büyüyen rahim mideye baskı yapar. Bu durum mide yanmasının sık görülmesine yol açar.

Stres ve Düzensiz Uyku

Stres, mide asidinin dengesini bozar ve mide kaslarının gevşemesine neden olur. Yetersiz uyku da mide asit üretimini artırabilir.

Bazı İlaçların Kullanımı

Ağrı kesiciler (özellikle ibuprofen ve aspirin), demir takviyeleri ve bazı antibiyotikler mide duvarını tahriş ederek yanma hissine neden olabilir.

Mide Yanmasına Ne İyi Gelir?

Mide yanması, yaşam tarzı ve beslenme alışkanlıklarında yapılacak küçük değişikliklerle büyük ölçüde hafifletilebilir. Mide yanmasını azaltmaya yardımcı olabilecek bazı etkili yöntemler şunlardır:

Küçük ve Sık Öğünler Tüketmek

Mideyi aşırı doldurmak asit üretimini artırır. Günde 3 büyük öğün yerine 5-6 küçük öğün tercih etmek mide basıncını azaltır ve reflü riskini düşürür.

Yağlı ve Baharatlı Yiyeceklerden Kaçınmak

Kızartmalar, acı baharatlar, fast food ve yağlı yemekler mide asidini artırarak yanmayı tetikleyebilir. Hafif, haşlanmış veya fırınlanmış besinler tercih edilmelidir.

Asitli ve Gazlı İçecekleri Sınırlamak

Kola, soda ve kahve gibi içecekler mide asidini artırabilir. Bunun yerine su, papatya veya zencefil çayı gibi yatıştırıcı içecekler tercih edilmelidir.

Yatmadan Önce Yemek Yememek

Yemekten sonra en az 2-3 saat geçmeden uzanmak, mide asidinin yemek borusuna kaçmasını engeller. Akşam öğünleri hafif tutulmalıdır.

Baş Pozisyonunu Yükseltmek

Gece mide yanması yaşayanlar için başın 15-20 cm kadar yukarıda olması mide asidinin yukarı çıkmasını önler. Yüksek yastık veya yatak başını kaldırmak faydalıdır.

Sigara ve Alkolden Uzak Durmak

Nikotin ve alkol, mide kapağını gevşeterek asidin yemek borusuna kaçmasına neden olabilir. Bu maddelerden uzak durmak mide yanmasının sıklığını azaltır.

Fazla Kilolardan Kurtulmak

Karın bölgesinde fazla yağ olması mideye baskı yaparak reflü riskini artırır. Dengeli beslenme ve egzersizle ideal kiloya ulaşmak mide sağlığını korur.

Stresten Kaçınmak

Yoğun stres, mide asidinin artmasına neden olur. Derin nefes egzersizleri, yürüyüş veya meditasyon gibi rahatlatıcı aktiviteler mide yanmasını hafifletebilir.

Ilık Süt veya Muz Tüketmek

Ilık süt mide asidini nötralize ederken, muz mide duvarını kaplayarak yanma hissini azaltır. Bu besinler kısa süreli rahatlama sağlayabilir.

Doktor Kontrolünde İlaç Kullanmak

Sık tekrar eden mide yanması durumlarında antasit veya asit düzenleyici ilaçlar doktor önerisiyle kullanılabilir. Uzun süren yanmalarda mutlaka gastroenteroloji uzmanına başvurulmalıdır.

Mide Yanması Nasıl Engellenir?

Midenizi korumak için yapabileceğiniz birçok hayat standardı değişikliği bulunmaktadır. Bunlar aşağıdaki gibi sıralanabilir:

• Sigara ve alkol tüketimini kontrol altına almak: Sigara ve alkolün mide üzerindeki zararları kanıtlanmıştır. Sadece midenizin değil, genel sağlığınızın gelişmesi için bu ürünlerden mümkün olduğunca uzak durmaya çalışabilirsiniz.
• Az ama sık yemek yemek: Yemekleri fazla miktarda yemek, mide duvarının gerilmesine neden olarak midenizin rahatsızlığına katkıda bulunur. Az fakat sık aralıklarla yemeyi alışkanlık haline getirebilirsiniz.
• Mideye zarar veren gıdalardan kaçınmak: Başta kafein olmak üzere, çikolata, soğan, sarımsak gibi gıdalar mide hassasiyetini artırabilir. Ayrıca yemek hazırlarken fazla yağ kullanmamaya dikkat etmek de önemlidir.
• Mideye zarar veren ilaçlardan kaçınmak; yukarıda sayılan ağrı kesiciler haricinde daha birçok ilaç mide mukozasına zarar verebilir. Eczaneden ilaç almadan önce bu durumu eczacınıza bildirebilirsiniz. Ayrıca kronik olarak kullandığınız ilaçlar varsa mide yanması şikayetinizi muhakkak doktorunuza bildirin. Size bu ilaçların alternatifleri varsa reçeteleyebilir ya da bir mide koruyu ilaç tavsiye edebilir.
• Giysilerinizi gözden geçirmek: Özellikle mide etrafını fazla sıkan kemer, pantolon ya da diğer giyecekler midedeki asitin yemek borusuna kaçmasını kolaylaştırabilir. Bu nedenle mümkün olduğunca daha rahat kıyafetler tercih etmek özellikle reflüsü olanlarda önem kazanmaktadır.
• Yatarken yastığınızı yükseltmek: Reflü gibi hastalıklarda, yatmak mide yanmasını daha da kötüleştirebilir. Yatma zamanı geldiğinde, üst bedeninizi yükseltmek için birkaç yastık kullanabilirsiniz. Reflü yastığı olarak satılan yastıklar, belden yukarınızı yükselterek daha rahat uyumanızı sağlayabilir.
• Yatmadan önce yemek yememek: Midenizin besinleri iyice sindirebilmesi için zaman tanımak iyi bir fikirdir. Bu nedenle yatma saatinize 3 saat kala yemek yemeyi bırakmalısınız.

Mide Yanması Nasıl Teşhis Edilir?

Mide yanması bir hastalık değil belirti olduğundan, önce mide yanmasına sebep olan hastalık teşhis edilmelidir. Hekiminiz tıbbi öykünüzü alacak ve size muayene edecektir. Bunun yanı sıra midenizi incelemek için endoskopi denen bir tetkik de isteyebilir. Bu tetkikte ucunda kamera olan çok ince bir boru midenizin içerisine ağız yoluyla sokulur ve burada yara olup olmadığı araştırılır. İstenirse küçük bir mide dokusu alınıp incelenmek için laboratuvara gönderilebilir. Doktorunuz H. Pylori enfeksiyonu ya da şüphelendiği farklı rahatsızlıkları elemek için de ek testler isteyebilir. 

Mide Yanması Nasıl Tedavi Edilir?

Mide yanmasının tedavisi altta yatan tıbbi nedene göre farklılık gösterir. Örneğin; şikayetlerinize H. Pylori bakterisi neden oluyorsa, öncelikle doktorunuz bu enfeksiyonu gidermek için bir antibiyotik tedavisi uygulayacaktır. Bunun dışında, böyle bir enfeksiyonunuz yoksa ve hafif gastrit bulguları taşıyorsanız, gastroenteroloji nedir diye merak eden her hasta gibi bir gastroenteroloji uzmanına başvurabilirsiniz. Ayrıca bu gibi durumlarda hastanın diyetle desteklenen bir ilaç tedavisi uygulanıp midenin kendisini onarması sağlanabilir. 

Mide yanmasında tıbbi tedavisinde, mide asidini nötralize etmeye yardımcı olan antasitler, mide asidini azaltabilen H2 reseptör antagonistleri (H2RA), ya da lansoprazol veya omeprazol gibi proton pompa inhibitörleri reçetelenir.

Mide Yanmasında Hangi Durumda Doktora Gidilmeli?

Mide yanması zaman zaman oluyorsa genellikle basit önlemlerle kontrol altına alınabilir. Ancak bazı durumlarda tıbbi müdahale gerekir. Bazı durumlarda bir doktora başvurmak gerekir. Özellikle;

• Mide yanması haftada iki kereden fazla oluyorsa
• Yutma güçlüğü veya sürekli boğaz ağrısı varsa
• Mide yanmasıyla birlikte kilo kaybı, kusma veya kan gelmesi görülüyorsa
• Ağrılar göğüs ortasına yayılıyorsa (kalp rahatsızlığı ile karışabilir)
• Uzun süredir mide yanması şikayeti devam ediyorsa

Bu belirtiler, reflü hastalığı veya mide ülseri gibi daha ciddi sindirim sistemi sorunlarının habercisi olabilir. Bu nedenle düzenli mide yanması yaşayan kişilerin bir gastroenteroloji uzmanına başvurması önerilir.