sat─▒r aras─▒

mutluluk-hormonu

─░nsanlarda mutluluk, canl─▒l─▒k ve gençlik hissi veren bir nörotransmitter olan serotonin mutluluk veren hormon olarak bilinir. Serotonin, merkezi sinir sistemindeki sinir hücreleriyle periferik sinir sisteminde yer alan sinir hücreleri aras─▒nda bilgi iletimini sa─člamakla görevli bir kimyasal maddedir.

Mutluluk hormonunun vücutta pek çok i┼člevi bulunur. Ruh halinin düzenlenmesi, uyku ve uyan─▒kl─▒k döngüsünün sa─članmas─▒, sindirim sisteminin i┼čleyi┼či, mide bulant─▒s─▒, kan p─▒ht─▒la┼čmas─▒, kemik metabolizmas─▒, yara iyile┼čmesi ile doku tamiri ve cinsel istek serotoninin anahtar rol oynad─▒─č─▒ ba┼čl─▒ca konulard─▒r.

Çok dü┼čük serotonin seviyeleri ruhsal ve fiziksel sorunlara yol açabilece─či gibi yüksek mutluluk hormonu düzeyleri de fiziksel ve psikolojik sorunlara öncülük edebilir.

Serotonin Nedir?

Serotonin 5-hidroksitriptamin (5-HT) olarak da adland─▒r─▒l─▒r ve monoamin türevi bir nörotransmitterdir. Serotonin ayn─▒ zamanda hormon olarak da görevlidir. Nörotransmitter olarak serotonin kimyasal olarak sinir hücreleri arac─▒l─▒─č─▒yla mesajlar─▒n iletimini sa─člar ve vücudun çal─▒┼čma mekanizmas─▒n─▒ düzenler.

Serotoninin yüzde doksan─▒ gastrointestinal sistemde bulunan hücrelerde yer al─▒r ve ba─č─▒rsaklarda bulunur. Mutluluk hormonu gerekti─činde kan dola┼č─▒m─▒na sal─▒narak fonksiyon görür. mutluluk hormonunun yakla┼č─▒k yüzde onu beyin hücreleri taraf─▒ndan üretilir.

Serotonin esansiyel amino asitlerden olan triptofandan üretilir. Esansiyel amino asit, d─▒┼čar─▒dan besinlerle al─▒nmas─▒ gereken, vücut taraf─▒ndan üretilmeyen amino asit anlam─▒na gelir.

Mutluluk Hormonunun Vücuttaki Etkileri Nelerdir?

Serotoninin vücutta birçok etkisi bulunur. Ba┼čl─▒ca a┼ča─č─▒daki gibi özetlenebilir.

  • Ruh hali: Beyinde bulunan serotonin olumlu ruh halinden sorumludur. Normal düzeydeki mutluluk hormonu sayesinde duygusal olarak dengeli, sakin, konsantre olmu┼č ve mutlu hissedilir.
  • Sindirim sistemi: Serotoninin i┼čtah azalt─▒c─▒ etkisi bulunur. Ba─č─▒rsaklar, vücudu zararl─▒ maddelerden korumak ve sindirimi h─▒zland─▒rmak amac─▒yla mutluluk hormonunun sal─▒n─▒m miktar─▒n─▒ art─▒rabilir.
  • Mide bulant─▒s─▒: Serotonin, midede sindirilebilece─či miktardan daha fazla ve h─▒zl─▒ salg─▒land─▒─č─▒ zaman mide bulant─▒s─▒ tetiklenmi┼č olur. Mide bulant─▒s─▒ olarak alg─▒lanan kimyasal mesaj beyne ula┼č─▒r ve kusma hissi olu┼čur. Mide bulant─▒s─▒ ve kusmay─▒ önlemek için pek çok ilac─▒n esas hedefi serotonin reseptörleridir.
  • Uyku düzeni: Serotonin ile dopamin birlikte uyku ve uyan─▒kl─▒k döngüsünde görev al─▒r. Uyku ve uyan─▒kl─▒k döngüsünde esas düzenleyici hormonlardan biri olan melatonin yap─▒m─▒ için serotonin gerekir.
  • Yara onar─▒m─▒: Serotonin, yara iyile┼čmesinde temel rol oynayan moleküllerden biridir ve kan elemanlar─▒ndan olan trombositler taraf─▒ndan da sentezlenir. Serotonin, küçük kan damarlar─▒nda daralmaya yol açar ve kan ak─▒┼č─▒n─▒ yava┼člatarak kan─▒n p─▒ht─▒la┼čmas─▒na neden olur. Kan p─▒ht─▒la┼čmas─▒, yara iyile┼čmesi için gerekli ve önemli bir süreçtir.
  • Kemik sa─čl─▒─č─▒: Ba─č─▒rsaklarda çok yüksek seviyelerde serotonin varl─▒─č─▒ kemiklerin zay─▒flamas─▒na ve yap─▒s─▒n─▒n bozulmas─▒na yol açabilir. Kemik k─▒r─▒klar─▒ ve osteoporoz riski serotonin seviyeleri ile ili┼čkilidir.
  • Cinsellik: Serotonin, mutluluk ile ili┼čkili bir ba┼čka nörotransmitter olan dopamin ile birlikte cinsellik üzerinde etkilidir ve cinsel iste─čin art─▒┼č─▒ndan sorumludur.

Dü┼čük Mutluluk Hormonu Düzeyi ile ─░li┼čkili Durumlar Nelerdir?

Serotonin düzeyinde dü┼čüklü─čün pek çok sebebi olabilir. S─▒k görülen nedenler a┼ča─č─▒daki gibidir:

Mutluluk Hormonu Düzeyi Neden Dü┼čer?

Vücutta yeteri kadar mutluluk hormonu (serotonin)  üretimi olmamas─▒, üretilen serotoninin i┼člevsel olmamas─▒ ya da vücut taraf─▒ndan kullan─▒lamamas─▒ vücutta serotonin düzeyinde dü┼čü┼čün nedenlerindendir. Do─ču┼čtan gelen ya da sonradan kazan─▒lan baz─▒ durumlarda serotonin reseptör miktar─▒ yeterli olmayabilir ya da reseptörler do─čru ┼čekilde çal─▒┼čm─▒yor olabilir.

Mutluluk Hormonunu Art─▒rmak için Neler Yap─▒labilir?

Serotonin düzeyini art─▒rman─▒n do─čal ve do─čal olmayan pek çok yöntemi vard─▒r. Bu yöntemler ba┼čl─▒ca a┼ča─č─▒daki gibidir:

  • Triptofan yönünden zengin içerikli besinler tüketmek: Serotonin, triptofan amino asidinden üretildi─činden triptofan yönünden zengin besinler serotonin düzeyini art─▒rmaya da yard─▒mc─▒ olur. Somon bal─▒─č─▒, yumurta, peynir, hindi, ananas, f─▒nd─▒k ve yulaf triptofandan zengin g─▒dalara örnek olarak verilebilir. Triptofandan zengin g─▒da tüketimi her zaman serotonin düzeyini art─▒rmaz ya da yeterli olmayabilir.
  • Güne┼č ─▒┼č─▒─č─▒na maruziyeti olabildi─čince art─▒rmak: Güne┼č ─▒┼č─▒─č─▒ndan yeteri kadar faydalanamamak baz─▒ insanlar─▒n ruhsal sa─čl─▒─č─▒n─▒ olumsuz etkileyebilir, duygudurum bozukluklar─▒na yol açabilir. Serotonin seviyeleri ile birlikte D vitamini seviyelerinin de art─▒┼č─▒ için günlük minimum 10-15 dakika güne┼č ─▒┼č─▒─č─▒ almak önemlidir.
  • Takviye edici baz─▒ g─▒dalar tüketmek: Baz─▒ diyet programlar─▒ ve bitkisel takviye edici ürünler serotonin seviyesini art─▒rmak için yard─▒mc─▒ olabilir. Ginseng, sar─▒ kantaron ve muskat örnekler aras─▒nda yer al─▒r.
  • Egzersiz yapmak, günlük aktiviteleri art─▒rmak: Düzenli egzersizin serotonin düzeyini art─▒rd─▒─č─▒ bilinir. Aerobik egzersizler ruh halini iyile┼čtirdi─či gibi kalp sa─čl─▒─č─▒n─▒ da iyile┼čtirir ve kronik hastal─▒klar─▒n yönetimini kolayla┼čt─▒r─▒r.
  • Stresten uzak durmaya çal─▒┼čmak ve stresle ba┼ča ç─▒kman─▒n yollar─▒n─▒ aramak, stres yönetimini ö─črenmek.

Yüksek Serotonin Düzeyleri Ne Gibi Sorunlara Yol Açar?

Yüksek serotonin düzeyleri serotonin sendromu olarak adland─▒r─▒lan bir duruma neden olur. Serotonin sendromu s─▒kl─▒kla serotonin düzeyinde art─▒┼ča neden olan bir ilac─▒n yüksek dozda al─▒nmas─▒ ya da serotonin düzeyini art─▒ran birden fazla ilac─▒n al─▒nmas─▒ ile ili┼čkilidir.

Serotonin sendromunun hafif belirtileri yo─čun terleme, huzursuzluk, bilinç bulan─▒kl─▒─č─▒, kas se─čirmeleri, tansiyon yüksekli─či ve ishal olarak s─▒ralanabilir. ┼×iddetli bir tak─▒m belirtilerde ise önlem almak ve bir sa─čl─▒k kurulu┼čuna ba┼čvurmak gerekebilir.

Yüksek ate┼č, nöbet, bay─▒lma ve bilinç kayb─▒, yüksek kalp at─▒┼č h─▒z─▒ ve ritim bozukluklar─▒ bu belirtiler aras─▒nda yer al─▒r. Serotonin sendromu erken tan─▒namaz ve acil tedavi edilemezse ölümcül olabilir.

Dopamin ile Serotonin Aras─▒ndaki Fark Nedir?

Dopamin de serotonin gibi bir nörotransmitterdir. Dolay─▒s─▒yla beyin ile vücudun di─čer k─▒s─▒mlar─▒ aras─▒ndaki bilgi aktar─▒m─▒nda görev alan çok önemli bir moleküldür. Dopamin ve serotonin her ikisi de pozitif ruh hali ve olumlu duygular ile ili┼čkili oldu─čundan ikisi de mutluluk hormonu olarak kabul edilebilir.

Serotonin daha çok mutluluk hali, dikkat, odaklanma ve sakinlik ile ili┼čkiliyken dopamin ise ödül-ceza alg─▒s─▒ndan ve motivasyondan sorumludur. Dopamin ile serotoninin di─čer bir ortak noktas─▒ ise ikisinin de depresyon ve duygudurum bozukluklar─▒ gibi baz─▒ ruhsal problemlerin mekanizmas─▒nda ortak rol almas─▒d─▒r.

Dopamin ile serotonin aras─▒nda farkl─▒l─▒klar da bulunur. Vücudun hareketlerinden ve koordinasyonundan dopamin sorumluyken serotonin, ba─č─▒rsak fonksiyonlar─▒ ve i┼čtah ba┼čta olmak üzere sindirim i┼člevleri üzerinde etkilidir.

Dopamin açl─▒k hissine yol açarken serotonin tam tersi etki ederek açl─▒k hissini bast─▒r─▒r. Dopamin deposu beyinde büyük bir alan kaplarken serotonin daha çok ba─č─▒rsaklarda yer al─▒r.

Serotonin vücutta hemen her alanda görevli oldu─čundan serotonin düzeyini etkileyen ya da serotonin düzeyleri ile etkilenen sa─čl─▒k problemlerinde bir uzman görü┼čü almak önemlidir.

Vücutta serotonin dengesinin sa─članmas─▒ ve sürdürülmesi, kullan─▒lan di─čer ilaçlarla serotonin etkile┼čiminin önüne geçilmesi için uzman doktor kontrolü d─▒┼č─▒nda serotonin takviyesi al─▒nmas─▒ ya da kullan─▒lan ilaçlar─▒n dozunda de─či┼čiklik yap─▒lmas─▒ önerilmez.

Küçük Mutluluk S─▒rlar─▒ Nelerdir?

Küçük mutluluk s─▒rlar─▒, hayat─▒n her an─▒ndan keyif almay─▒ ve pozitif enerjiyi art─▒rmay─▒ sa─člar. Küçük mutluluk s─▒rlar─▒ nelerdir sorusunun yan─▒t─▒ ┼ču ┼čekildedir;

  • Güne┼čin Tad─▒n─▒ Ç─▒kar─▒n
  • Müzik Dinleyin
  • Tebessüm Edin
  • Küçük Bir Hediye Al─▒n veya Verin
  • Güzel Bir Kitap Okuyun
  • Sa─čl─▒kl─▒ Beslenin
  • Yürüyü┼če Ç─▒k─▒n
  • Hayvan Besleyin
  • Meditasyon ve Nefes Egzersizleri Yap─▒n
  • Güzel Bir Kahve veya Çay ─░çin

Mutluluk Hormonu Hakk─▒nda S─▒kça Sorulan Sorular

­čśä Mutluluk Hormonu Nas─▒l Artar?

Düzenli ve dengeli bir diyet, serotonin seviyelerini art─▒r─▒r Özellikle triptofan aç─▒s─▒ndan zengin g─▒dalar tüketmek önemlidir. Bu g─▒dalar aras─▒nda; hindi, tavuk, somon, peynir, yo─čurt, yumurta, f─▒nd─▒k, tohumlar ve ye┼čil yaprakl─▒ sebzeler bulunur.

­čśäMutluluk Hormonu Sa─člayan ┼×eyler Nelerdir?

Düzenli egzersiz yapmak serotonin seviyelerini art─▒r─▒r. Aerobik egzersizler, özellikle yürüyü┼č, ko┼ču, yüzme ve bisiklet sürmek gibi aktiviteler serotonin üretimini te┼čvik eder. Güne┼č ─▒┼č─▒─č─▒ almak vücudun D vitamini sentezini te┼čvik eder ve serotonin üretimini art─▒r─▒r. Güne┼č ─▒┼č─▒─č─▒na maruz kalmak için güne┼čli günlerde d─▒┼čar─▒da vakit geçirmek önemlidir.

En ├çok Okunan Sa─čl─▒k Rehberi Yaz─▒lar─▒m─▒z

Sosyal Medya Hesaplar─▒m─▒z:
Facebook | Instagram | YouTube | LinkedIn

Uzm. Dr.
Ali Enis Fer
Biyokimya
─░stinye ├ťniversitesi Hastanesi Bah├že┼čehir
42364

Bu i├žeri─čin geli┼čtirilmesinde Medical Park Yay─▒n Kurulu katk─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r.
Sayfa i├žeri─či sadece bilgilendirme ama├žl─▒d─▒r. Sayfa i├žeri─činde tedavi edici sa─čl─▒k hizmetine y├Ânelik bilgiler i├žeren ├Âgelere yer verilmemi┼čtir. Tan─▒ ve tedavi i├žin mutlaka hekiminize ba┼čvurunuz.