sat覺r aras覺

Nevralji Nedir? Nevralji Belirtileri ve Tedavi Y繹ntemleri Nelerdir?

Ar覺 vücutta herhangi bir yerde ortaya ç覺kan ho olmayan duygu olarak tan覺mlanmaktad覺r.

Kronik ar覺lar nosiseptif ar覺 ve nöropatik ar覺 olarak iki bal覺kta incelenebilir. 

Nosiseptif ar覺, organ veya doku hasar覺na bal覺 olarak geliir ve periferik sinir sisteminde ar覺 reseptörlerinden kaynaklan覺r.

Nöropatik ar覺 ise periferik ve santral sinir sisteminde sinirlerin kendi hasar覺ndan kaynaklanan tamamen farkl覺 mekanizmalar üzerinden ileyen bir ar覺 çeididir.  

Nevralji Nedir?

Nevraljiler genelde ba boyun bölgesinde ortaya ç覺kan nöropatik ar覺 karakterinde sinirin kendisinin hasar覺ndan kaynaklanan kronik, yan覺c覺, bat覺c覺 ya da souk hissi eklinde, bazen sürekli, bazen imek çakar tarzda iddetli vurucu ve geçici tarzda ar覺lard覺r. 

Nevralji Nedenleri Nelerdir?

Nevraljinin nedenleri tam olarak anla覺labilmi deildir.

Sinirin kendi hasarlanmas覺na bal覺, sinir üzerindeki bask覺ya bal覺 ya da sinirin fonksiyonundaki deiikliklere bal覺 olarak nevralji geliebilir.

Ak覺lda tutulmas覺 gereken bir dier durum da baz覺 durumlarda nevraljinin sebebinin bulunamayabileceidir. 

Enfeksiyonlar

Geçirilmi enfeksiyonlar da sinirleri etkileyebilir. Mesela postherpetik nevralji suçiçei virüsünün oluturduu zona hastal覺覺ndan sonra ortaya ç覺kan bir komplikasyondur.

Zonan覺n ard覺ndan ka覺nt覺 ve döküntüler geçtikten sonra devam eden yan覺c覺, bat覺c覺 ar覺lar postherpetik nevralji olarak tan覺mlanmaktad覺r.

Postherpetik nevralji gelime oran覺 yala birlikte artmaktad覺r. Yal覺larda görülme oran覺 daha yüksektir. 

Demyelinizan Hastal覺klar

Akut Dissemine Ensefalomyelit (ADEM) Multiple sclerosis (MS) gibi hastal覺klarda sinirlerin etraf覺n覺 saran myelin k覺l覺f覺 kaybolur. 

Buna demyelinizasyon denir. Sinirin etraf覺ndaki koruyucu madde kalkt覺覺 için bu hastal覺klarda nevraljiler daha s覺k görülür. 

Bas覺

Sinirin üzerinde oluacak bir bas覺 da nevraljiye sebep olabilir.

Kemik, ligament denilen balar, kan damarlar覺 ve tümörler sinirlerin üzerine bas覺 oluturarak nevraljiye sebep olabilir.

Trigeminal nevraljide de sebep genellikle sinirin beyin sap覺ndan ç覺kt覺覺 yerde bir damar bas覺s覺d覺r. 

Diyabet

Kanda dolaan yüksek kan ekeri düzeyi hem k覺lcal damarlara da hem de sinirlerin kendisine zarar verir.

Bu zarardan kaynakl覺 olarak da diyabetik periferik polinöropati geliir.

Ellerde, ayaklarda uyumalar ve yanmalar ortaya ç覺kar. Bu nevralji tipi daha çok ellerde, ayaklarda, bacaklarda ve kollarda görülür.

Daha az s覺kl覺kla da kronik böbrek yetmezlii, kanser ilaçlar覺n覺n yan etkilerine, flurokinolon grubu antibiyotiklere, travmalara ve kimyasal uyaranlara bal覺 olarak görülebilir. 

Nevralji Belirtileri Nelerdir?

Nevralji tipine bal覺 olarak vücudun belli noktalar覺nda lokalize olarak ortaya ç覺kan yan覺c覺, bat覺c覺 tarzda, bazen elektrik ya da imek çarpmas覺 eklinde olabilen, genellikle fonksiyon kayb覺n覺n elik etmedii ar覺lard覺r. 

Nevralji Çeitleri Nelerdir?

En s覺kl覺kla görülen spesifik nevralji çeitleri: Trigeminal Nevralji, Postherpetik Nevralji, Oksipital Nevralji ve Glossofarengeal Nevralji'dir.

Sinir hasar覺na bal覺 vücudun belli bölgelerinde ortaya ç覺kt覺覺nda o bölgenin ismiyle de adland覺r覺labilirler.

Mesela oldukça nadir görülen interkostal nevraljilerde kaburgalar覺n aras覺nda yan覺c覺 bat覺c覺 tarzda ar覺lar ortaya ç覺kabilir. Fakat bu durum oldukça nadir görülmektedir. 

Trigeminal Nevralji

Nevraljiler aras覺nda en s覺k gördüümüz tip Trigeminal Nevralji'dir.

Trigeminal sinir kafa sinirlerinin beincisidir ve yüzün duyusal innervasyonunu ve çineme kaslar覺n覺n çal覺mas覺n覺 salar.

3 dal覺 vard覺r. Birinci dal覺 al覺n, ka ve gözün üstünü, ikinci dal覺 üst dudak kenar覺na kadar olan yanak bölgesini, üçüncü dal覺 da alt dudak kenar覺ndan balayan çene bölgesini besler.

Yüzün tek bir yar覺m覺nda trigeminal sinirin da覺ld覺覺 alanda ani, paroksismal (fas覺lalarla gelen), imek çakar tarzda iddetli ar覺ya trigeminal nevralji denir.

Çok nadir olarak iki tarafl覺 görülebilir. Genelde tek bir dal覺; en s覺kl覺kla da ikinci dal覺 tutar. 

Hastalarda yüze dokunulmas覺yla, yemek yerken, tra olurken, bir ey içerken, di f覺rçalarken, makyaj yaparken, konuurken, yüz y覺karken, gülerken ve hatta bazen konuurken bile ar覺 ortaya ç覺kabilir.

Bu hastalar genellikle bu ar覺larla di hekimlerine bavururlar; hatta tan覺 konmadan önce bir çok hasta ar覺 taraf覺ndaki bütün dilerini çektirmi olurlar. 

Postherpetik Nevralji

Zona hastal覺覺 Herpes Zoster virisünün sebep olduu bir hastal覺kt覺r.

Sinire yerleen virüs sinirin innerve ettii dermatom (yay覺l覺m yolu) boyunca ar覺, ka覺nma ile tan覺mlan覺r ve cittle suçiçei benzeri cilt lezyonlar覺 görülür.

Uygun tedavi uyguland覺覺nda cilt lezyonlar覺 ve akut iddetli ar覺 2-4 haftada geçer.

Baz覺 d覺rumlarda ar覺 hiç geçmeyebilir ya da döküntüler geçtikten bir dönem sonra tekrar balayabilir.

Genelde kabul edilen görü cilt döküntüleri geçtikten 3 ay sonra ar覺n覺n hala devam etmesi Postherpetik Nevralji (PHN) olarak tan覺mlanmaktad覺r.

Zona sonras覺nda postherpetik nevralji geliimde baz覺 risk faktörleri mevcuttur. 襤leri ya hastalarda PHN görülme oran覺 daha yüksektir.

Akut hastal覺k s覺ras覺nda deri döküntülerinin fazla olmas覺 ya da akut ar覺n覺n iddetli olmas覺 da PHN geliiminde risk faktörü olarak kabul edilmektedir. 

Oksipital Nevralji

Kafan覺n arka taraf覺nda ense kökünden tepeye kadar olan bölgede duyuyu oksipital sinirler salar.

Bu sinir trasesi boyunca imek çakar tarzda yan覺c覺, sürekli ar覺lar oksipital nevraljiyi düündürür. 

Glossopharengeal Nevralji

Bu durum da oldukça nadir görülmekle birlikte oluturduu semptomlar aç覺s覺ndan oldukça önemlidir.

9. kafa çifti olan glossofaringeus sinirinin paroksismal ar覺l覺 hastal覺覺d覺r. Ar覺lar dil ve boyunda hissedilir.

襤leri durumlarda hastalar yutamazlar ve tükürükleri a覺zdan akar. Bazen ar覺 ataklar覺na kardiyovasküler senkop (bay覺lma) ataklar覺 da elik edebilir. 

Nevralji Tan覺s覺 Nas覺l Konur?

Nevralji tan覺s覺 anamnezle yani hastan覺n anlatt覺覺 hikayeyle konur.

Hekimler hastan覺n anlatt覺覺 ikayetlerden yola ç覺karak tan覺dan üphelenmeli ve hastaya tan覺ya götürecek doru sorular覺 sormal覺d覺r.

Trigeminal nevraljiden üphelenilen olgularda muhakkak beyin MRI'覺 çekilerek trigeminal sinire bas覺 yapacak bir tümör ya da baka bir patoloji ekarte edilmelidir. 

Nevralji Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Nevraljilerin tedavisinde öncelikle ilaçlar kullan覺lmaktad覺r.

Bir epilepsi ilac覺 olan Karbamazepik Trigeminal nevralji tedavisinde ilk uygulanmas覺 gereken ilaçt覺r.

Bir çok hasta uzun y覺llar boyunca bu tedaviye ar覺s覺z bir hayat sürebilirler.

Baz覺 hastalarda ise ilaç tedavisine hiç bir ekilde yan覺t al覺namaz ya da ilaca h覺zla direnç geliebilir.

Bu durumda dier ilaçlara geçmek gerekir.

襤laçlar覺n fayda etmedii durumlarda ya da ilaç kullanmak istemeyen genç hastalarda mikrovasküler dekompresyon denilen 5. sinirin beyin sap覺ndan ç覺kt覺覺 yerde üzerine basan damar覺 kald覺rmak için uygulanan cerrahi yöntem günümüzde oldukça az komplikasyonlarla rahatl覺kla uygulanabilmektedir.

Beyin ameliyat覺n覺 kald覺ramayaca覺 düünülen olgularda sinirin kafatas覺n覺 terkettii delikte bulunarak radyofrekans ile sinirin duyusal komponentinin öldürülmesi ilemi uygulanabilir. 

Postherpetik Nevralji'de santral etkili nöropatik ar覺 ilaçlar覺, antidepresanlar, nonstereoid antienflamatuar ilaçlar kullan覺labilir.

Farmakoterapi ile sonuç al覺namayan olgulara sempatik sinir blokaj覺 ya da radyofrekans uygulamalar覺 yap覺labilir. 

Oksipital nevraljide oksipital sinir bulunarak üzerine kortikostreroid ve lokal anestetik ajan kar覺覺mlar覺n覺n uygulanmas覺 oldukça iyi sonuçlar vermektedir.

Bu enjeksiyonlar覺n tedavi süreleri geçicidir fakat uygulama basit olduu için mükerrer kereler uygulanabilir.

Glossofarengeal nevraljide de günümüzde en etkin tedavi yöntem cerrahi tedavidir.

Trigeminal sinir tedavisindeki mikrovasküler dekompresyon bu sefer 9. sinir üzerindeki bask覺y覺 kald覺rmak için uygulanabilir.

Görüldüü üzere nevraljiler hasta hayat覺n覺 ciddi anlamda zorlat覺ran, psikososyal uzan覺mlar覺 olan hastal覺klard覺r.

Fakat birçok tedavi yöntemi mevcuttur. Siz de buna benzer ar覺lar çekiyorsan覺z muhakkak bir uzman doktordan randevu almay覺 ihmal etmeyiniz ve tedavi yöntemleri hakk覺nda bilgi al覺n覺z.

En ok Okunan Sal覺k Rehberi Yaz覺lar覺m覺z

Sosyal Medya Hesaplar覺m覺z:
Facebook | Instagram | YouTube | LinkedIn

Prof. Dr.
Belma Doan G羹ngen
N繹roloji
襤stinye niversitesi Hastanesi Bah癟eehir
438327

Bu i癟eriin gelitirilmesinde Medical Park Yay覺n Kurulu katk覺 salam覺t覺r.
Sayfa i癟erii sadece bilgilendirme ama癟l覺d覺r. Sayfa i癟eriinde tedavi edici sal覺k hizmetine y繹nelik bilgiler i癟eren 繹gelere yer verilmemitir. Tan覺 ve tedavi i癟in mutlaka hekiminize bavurunuz.