Organ nakli hakkında bilmeniz gerekenler

Organ Nakli
2895

  1. Bitkisel hayat beynin öldüğü anlamına gelir mi?

Hayır. Beyin ölümü beyne giden kan akımının tamamen kesildiği ve artık geri dönüşün olmadığı, hem tıbben hem de yasal olarak ölüm halidir. Bitkisel hayatta ise beyinde kan dolaşımı vardır.

  1. Beyin ölümü tanısı sadece hastanelerde mi konulur?

Evet. Sadece hastane yoğun bakımlarında anestezi-yoğun bakım ve nöroloji-beyin cerrahisi hekimlerinin imzası ile beyin ölümü tanısı konulur.                                   

  1. Bitkisel hayata girmiş bir kişinin organları alınabilir mi?

Hayır. Beyinde kan dolaşımı olduğu ve beyinsel fonksiyonları tamamen sonlanmadığı için bitkisel hayata girmiş bir kişiden organ alınamaz.

  1. Bağış süreci nasıl yapılır?

18 yaşını aşmış, akıl sağlığı yerinde olan herkes organ bağışı yapabilir. Bağış yetkilendirilmiş devlet hastaneleri, özel hastaneler, sağlık ocakları ve sağlık müdürlüklerinden yapılabilir. Bağışçı bir form doldurduğunda ona “Doku ve Organ Bağış Belgesi” kartı verilir. Yapılan organ bağışları o hastanenin yetkili kişisi tarafından internet üzerinden Sağlık Bakanlığı’nın Organ ve Doku Bağışı Listesi’ne eklenir. Bakanlık yetkilileri dışında kimse bu bilgileri görmeye yetkili değildir. Kartın üzerinde bulunan bilgiler de organ alımı için yeterli değildir. Mevzuat gereği kişi organlarını bağışmışsa da öldüğünde ailesine sorulur. Bağışın gerçekleşmesi için aileden 2 kişinin yazılı onayı gerekmektedir.

  1. 18 yaş altı beyin ölümü gerçekleşmiş bir kişinin organı nakil için kullanılabilir mi?

Evet. 18 yaş altı olan ve beyin ölümü gerçekleşmiş bir kişinin organları yakınlarının onayı alındıktan sonra nakil için kullanılabilir. Kısaca yeni doğan bebekten itibaren, üst yaş sınırı olmaksızın tüm bağışlar nakil için değerlendirilir.

  1. Kişi hayattayken sadece böbreğini ya da sadece karaciğerini bağışlayabilir mi?

Evet. Kişi hayattayken tüm organlarını bağışlayabileceği gibi sadece karar verdiği organını da bağışlayabilir. Ancak aile izni esas alınır.

  1. Beyin ölümü gerçekleşmiş bir kişinin karaciğeri iki kişiye verilebilir mi?

Evet. Uygun görülen hastalar için karaciğer bölünerek iki ayrı kişiye karaciğer nakli yapılabilir.

  1. Karaciğerini nakille almış bir kimse daha sonra organ bağışı yapabilir mi?

Evet. Beyin ölümü gerçekleştikten sonra kişinin organ fonksiyonlarına bakılarak karar verilebilir.

  1. Organ nakli kararı verilmiş her birey kadavra listesine kayıt olabilir mi?

Evet. Medikal araştırmalar sonucu eğer hastanın böbrek ya da karaciğer nakline ihtiyacı olduğuna karar verilmiş ise bekleme listesine yazılabilir.

  1. Organı alan kişiye bağışçının kimliği ile ilgili bilgi verilir mi?

Hayır. Organ bağışı sonucu organı alan kişi ya da aileye bağışçının kim olduğu konusunda hiçbir bilgi verilmez.

  1. Kadavra listesine yazılıp uygun bir organ çıkması durumunda bu organ için ücret ödenmekte midir?

Hayır. Organ nakillerinde herhangi bir organ için ücret ödenme gibi bir durum söz konusu değildir. Tüm nakil ameliyatları ve takipleri kamu ve özel hastanelerde sosyal güvence altındadır.

  1. Kadavradan alınan organ nakli ameliyatında kadavra parçalanır mı?

Hayır. Kadavradan alınan organ nakilleri teknik ameliyatlar olduğundan, bedenin tamamen parçalanması asla söz konusu değildir. Ameliyatlar büyük bir titizlikle gerçekleştirilir.

  1. Organ bağışını yapan aile organın kime verileceğine karar verebilir mi?

Hayır. Organ bağışı yapan kişi yaşarken ya da ölümü sonucu ailesi, organın kime ya da kimlere gideceği konusunda karar yetkisine sahip değildir. Bağış yapıldıktan sonra tüm süreci Ulusal Koordinasyon Merkezi yapar.

  1. Kadavradan böbrek ve karaciğer nakillerinde alıcılar sıra ile mi belirlenir?

Evet. Sağlık Bakanlığı tarafından nakil merkezine verilen listeye bağlı kalınarak nakiller gerçekleştirilir. Dil, din, cinsiyet, zengin, fakir ayrımı yapılmaksızın adil bir şekilde organ alıcıları belirlenir.

  1. Nakiller sırasında yapılan tüm işler kayıt altına alınıp belgelenir mi?

Evet. Nakil süresince tüm işlemler resmi belgeler ile kayıt altına alınmaktadır.

  1. Organ naklini her hastane ve her cerrah yapabilir mi?

Hayır. Teknik ve teknolojik alt yapı gerekliliğinin sağlanması ve organ nakli merkezinin sorumlusunun bu konuda yeterli olması gereklidir. Kısacası nakil yapılabilmesi için hastanenin ve ekibin ruhsat sahibi olması gerekir.

  1. Organ nakli sadece canlı vericiden diğer bir canlıya mı yapılır?

Hayır. Organ nakli, canlıdan canlıya ve kadavradan canlıya yapılan bir operasyondur.

  1. Kadavra listesine yazılmış bir hasta kendi ailesinden bir canlı vericisi çıkarsa nakil hemen yapabilir mi?

Evet. Kişi kadavra listesine yazılmış dahi olsa aniden bir canlı bağışçısı var ise hemen nakil gerçekleştirebilir.

  1. Hastaya 4. derece akrabalar organ bağışı yapabilir mi?

Evet. Sağlık Bakanlığının yönetmeliği gereğince 4. dereceye kadar akrabalar arası nakiller olabilir. Bunun dışındaki canlı vericili nakiller, etik kurul onayına tabidir.

  1. Organ nakli ameliyatları ağır ve kalıcı izler bırakır mı?

Hayır. Gelişen modern cerrahi teknoloji ve teknikleri ile tamamen güvenli ve kanamasız gerçekleşebilmektedir.

  1. Böbreğini bağışlayan kişilerde böbrek yetmezliği gelişme riski artar mı?

Hayır. Normal bir insanda olduğu kadar bu risk verici olan kişilerde mevcuttur. Bunun verici olma ile bir bağlantısı yoktur.

  1. Nakil sonucu diyalize göre daha uzun ve sağlıklı bir yaşam mı sağlar?

Evet. Böbrek nakli diğer tedaviler ile karşılaştırıldığında yaşam avantajı vardır. Nakil ile tedavi sizi sosyal ve iş yaşantınızdan koparmayacak şekilde sağlıklı bir yaşam sunar.

  1. Hepatit B veya C hastaları böbrek nakli olabilirler mi?

Evet. Hepatit B ve Hepatit C hastaları böbrek nakli olabilir; ancak bu hastalıkların karaciğeri olumsuz yönde ne kadar etkilediğine bakmak gerekir.

  1. Hepatit B ve C hastaları verici olabilirler mi?

Hayır. Hepatit C hastaları verici olamaz. Hepatit B hastaları ise verici olabilir; ancak vericinin aktif virüs taşımaması ve alıcının da Hepatit B’ye karşı aşılanıp korunur durumda olması gereklidir.

  1. İki nakil hastası vericilerini değiştirebilir mi?

Evet. Kişinin kendi vericisi kan grubu uyumsuz veya testlerdeki uyumsuzluk varsa; tüm tetkikler sonucu uygun görülmüş ise 2 nakil hastası vericilerini değiştirerek çapraz nakiller yapılabilir.

  1. Bir kişiye aynı anda hem böbrek hem karaciğer nakli yapılabilir mi?

Evet. Uygun görülen hastalara aynı anda hem böbrek hem karaciğer nakilleri yapılabilir.

  1. Böbrek yetmezliği, kalp ve damar sisteminde damar sertliği ve kireçlenmeye sebep olabilir mi?

Evet. Hipertansiyon ve diyabete bağlı böbrek yetmezliği gelişmiş ise; bunlar kalp ve damar sistemini etkileyebilmektedir.

  1. Bir böbreğin verilmesi durumunda “yarım insan” olunur mu?

Hayır. Tek böbreğin canlı vericiye yetip yetmeyeceği tespit edileceği için canlı verici tek böbrekle hayatının sonuna kadar sağlıklı yaşayabilir.

  1. Karaciğer verici yaş sınırı nedir?

18 yaşını doldurmuş, 55 yaşını geçmemiş, akli melekeleri yerinde, herhangi bir sağlık problemi olmayan kişiler karaciğer vericisi olabilirler.

  1. Karaciğer verici ile alıcı arasında ne tür uyum aranır?

Kan grubu uyumu ve yapılan radyolojik incelemelerde karaciğerin alınacak miktarının alıcıya yeterli olması, kalacak miktarının da vericiye yeterli olması esas alınır. 0 kan grubu genel verici, AB kan grubu da genel alıcıdır. RH faktörünün nakilde etkisi yoktur.

  1. Karaciğer verici riski nedir?

Dünyada kabul edilen risk %0.1 ila %1 arasındadır.

  1. Çocuklarda karaciğer nakli sebepleri nelerdir?

Doğuştan safra yollarının yokluğu ilk sırada olmakla birlikte genetik geçişli hastalıklar, metabolik hastalıklar, kolestatik karaciğer hastalıkları ve karaciğer tümörleri diğer nedenlerdir.

  1. Yeni doğan bebeğe karaciğer nakli yapılır mı?

Evet, yenidoğanlara da karaciğer nakli yapılabilir.

  1. Böbrek naklinde bebekler için bir minimum ağırlık limiti var mıdır?

5-6 kg üstü çocuklara deneyimli merkezlerde böbrek nakli yapılabilir.