sat─▒r aras─▒

Örümcek korkusu, ki┼čilerin örümcek ile kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ zaman bir korku ya da kayg─▒ duymas─▒ ile beraber terleme, kalp çarp─▒nt─▒s─▒, nefes almada güçlük, titreme gibi belirtiler göstermesidir. Bu korku, ki┼čilerin ya┼čad─▒─č─▒ olumsuz duygulardan, olaylardan sonra ortaya ç─▒kt─▒─č─▒ dü┼čüncesi yayg─▒nd─▒r.

Örne─čin, en sevdi─činiz yeme─čin üzerinde örümcek görmü┼čsünüzdür. Bu tarz korkular─▒n sadece olumsuz olaylar sonucu olu┼čmad─▒─č─▒, genetik faktörlü olabilece─či de bilinmektedir. Bu korkular─▒n tedavisi de mümkündür. Korkular─▒n sebepleri ve ┼čiddetlerine göre ki┼čiye özel farkl─▒ tedaviler uygulanmaktad─▒r. 

Örümcek Korkusu Nedir?

Örümcek korkusu nedir sorusu araknofobiyi i┼čaret eder. Genelde tüm örümceklerin zehirli olabilece─čini dü┼čünerek onlardan tiksinen, çekinen insanlar─▒n fobisidir. Bu fobiler ki┼čilerin ya┼čamlar─▒n─▒ kötü yönden etkileyebilir. ─░┼č hayat─▒nda, sosyal hayatta ki┼čilerin geri kalmas─▒na neden olur. Bu korkunun tedavisi de mümkündür.

Örümcek korkusu, ki┼čilerin ya┼čad─▒─č─▒ olumsuz deneyimlerden sonra olu┼čtu─ču gibi farkl─▒ nedenlerden dolay─▒ da meydana gelir. Di─čer bir önemli nokta da korkular─▒m─▒z─▒n genetik olarak belirlendi─čidir. Ki┼činin anne ve babas─▒nda olan örümcek korkusunun çocukta da olmas─▒ mümkündür. Ki┼či örümcek ile daha önce hiç kar┼č─▒la┼čmam─▒┼č olsa bile bir örümcek ile ilk defa kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒nda korku davran─▒┼člar─▒n─▒ sergileyebilir. Ayr─▒ca olu┼čan korkularda çevrenin etkisi de göz ard─▒ edilemez. 

Örümcek Fobisi Neden Olur? 

Örümcek fobisinin bir di─čer ad─▒ da 'araknofobi'dir. Örümcek fobisi, özellikle bat─▒ kültürlerde en yayg─▒n fobiler aras─▒ndad─▒r. Örümcek korkusu neden olur sorusu için yap─▒lan ara┼čt─▒rmalarda, psikologlar bu korkunun evrimsel seçilimin bir sonucu oldu─čunu aç─▒klad─▒lar. Yani baz─▒ örümceklerin zehirli olmas─▒ insanda bu tarz hayvanlar─▒n kendilerine zarar verece─či dü┼čüncesini ve bu tarz hayvanlardan korkma e─čilimini ortaya ç─▒karm─▒┼čt─▒r. 

Ayn─▒ zamanda baz─▒ yayg─▒n hayvan fobileri ile tiksindirici g─▒day─▒ reddetme tepkileri aras─▒nda yak─▒n bir ili┼čki oldu─ču da belirtilmi┼čtir. Örümcek korkusunun i─črenme tepkisiyle ili┼čkili oldu─čuna ve örümceklerin korku oda─č─▒ olarak alg─▒lanmas─▒na neden oldu─ču da belirtilmi┼čtir. Ayr─▒ca olu┼čan bu özgül korkular─▒n temelinde ya┼čanm─▒┼č olumsuz deneyimlerin etkisi de yads─▒namaz.

Örümcek Fobisinin Belirtileri Nelerdir?

Örümcek korkusu olan ki┼čiler böyle bir durumla kar┼č─▒la┼čt─▒klar─▒nda vücutlar─▒nda belirli semptomlar ortaya ç─▒kar.

Bu semptomlar─▒ a┼ča─č─▒daki gibi listelemek mümkündür:

  • ─░lk kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ zaman donup kalma, tepki verememe
  • Güçlü kalp çarp─▒nt─▒s─▒
  • Vücudun titremesi
  • Vücudun terlemesi
  • Bay─▒lacakm─▒┼č gibi hissetme
  • Panik atak
  • Nefes almada güçlük
  • Ba┼č dönmesi
  • Korku çok fazla ise bay─▒lma
  • Ba─č─▒rma, ç─▒─čl─▒k atma
  • A─čaç dallar─▒, çimen gibi aç─▒k alanlardan kaç─▒nma gibi semptomlar ortaya ç─▒kabilir.

Ayr─▒ca, ki┼čiler örümcek korkusu ata─č─▒ da geçirebilirler. A┼č─▒r─▒ terleme, a─č─▒z kurulu─ču, bayg─▒nl─▒k hissi, titreme, mide bulant─▒s─▒ ┼čeklinde belirtiler gösterebilirler.

Örümcek Korkusu Günlük Hayat─▒ Nas─▒l Etkiler?

Örümcek fobisi özellikle aç─▒k havalarda, ye┼čilli─čin, a─čaçlar─▒n oldu─ču ortamlarda ki┼čilerin korkusunun aç─▒─ča ç─▒kmas─▒na neden oldu─ču için ki┼čilerin sosyal ya┼čamlar─▒n─▒ önemli ölçüde etkiler ve ki┼čileri asosyalle┼čtirebilir. Çünkü ki┼čiler böcek görecekler diye piknik yapmaktan, do─ča yürüyü┼člerinden, çimlere oturmaktan çekinir.

Baz─▒ zamanlarda da evde örümcek ya da örümcek a─č─▒ ile kar┼č─▒la┼čma dü┼čüncesi ki┼čileri ev i┼člerini yapmaktan ya da evin bak─▒m─▒n─▒ yapmaktan al─▒koyabilir. Bu nedenle ki┼čilerin kendilerini k─▒s─▒tlamamak için hiç beklemeden tedavi almalar─▒nda fayda var.

Örümcek Korkusu Nas─▒l Te┼čhis Edilir?

Baz─▒ ki┼čiler örümcek korkusuna sahip olsalar bile bu korku te┼čhis edilmedi─či için haberdar olamayabilir. Fakat, örümcek gördü─čünde korku, kayg─▒ gibi duygular hissediyorsa ve üst k─▒s─▒mlarda bahsedildi─či gibi belirtiler ya┼č─▒yorsa ki┼činin örümcek korkusunun oldu─čuna i┼čaret olabilir.

Ayr─▒ca te┼čhis için illa ki örümcekle kar┼č─▒la┼čmaya gerek yoktur, e─čer ki┼čide araknofobi varsa örümcek görme korkusu bile yüksek kayg─▒ yaratabilir. Bu belirtiler varsa ki┼čide bir uzmana görünmesi te┼čhis için önemli bir noktad─▒r.

Örümcek Fobisi Tedavisi Nas─▒l Olur?

Örümcek korkusu tedavi edilerek ki┼činin kayg─▒lar─▒n─▒n azalt─▒lmas─▒na yard─▒mc─▒ olur ve ayr─▒ca sosyal ya┼čant─▒s─▒nda da ki┼čiye yard─▒mc─▒ olur. Örümcek korkusu tedavisinde ilaç tedavisi daha az tercih edilirken terapi yöntemi yo─čunluklu olarak kullan─▒l─▒r.

  • Terapi: Bu tür korkularda en çok kullan─▒lan tedaviler, davran─▒┼čç─▒ tedavilerdir. Al─▒┼čt─▒rma (exposure) ad─▒ verilen bu yöntem en çok kullan─▒lan davran─▒┼čç─▒ tekniktir. Bireysel ya da grup galinde uygulanabilir. Bu teknikle ki┼činin korktu─ču durumun (araknofobinin) ayr─▒nt─▒l─▒ analizi yap─▒ld─▒ktan sonra korkulan durum ile a┼čama a┼čama kar┼č─▒la┼čmas─▒ sa─član─▒r. Ba┼člang─▒çta ki┼čide korku ve s─▒k─▒nt─▒ ya┼čatan bu durum, ki┼či korkulan ortamda yeteri kadar kalabilirse al─▒┼čmaya , korkunun azalmas─▒na, korkulan duruma duyars─▒zla┼čmaya ba┼člar. Tedaviye istekli olan ve tedaviye uyum sa─člayan bireylerde tamamen düzelme görebilmek mümkündür. Al─▒┼čt─▒rma tedavisinin mümkün oldu─čunca gerçek nesne ve ortamda yap─▒lmas─▒n─▒n uygun oldu─ču dü┼čünülür, ancak her zaman bu mümkün olmayabilir.
  • ─░laç Tedavisi: Uzman denetiminde örümcek korkusu olan ki┼čiler muayene edilerek karar verilir. Genellikle korku ile ba┼č edemeyen, ciddi belirtileri olan ki┼čilerde semptomlar─▒n azalt─▒lmas─▒ için ilaç tedavisi uygulan─▒r. Özellikle korkunun yüksek oldu─ču dönemlerde ki┼činin rahatlamas─▒ için kullan─▒l─▒r. ─░laç tedavisinin kesin bir süresi olmamakla birlikte zaman zaman yap─▒lan muayeneler sonucunda ilaç kullan─▒m─▒ tamamen kesilebilir.

Örümcek Fobisi Hakk─▒nda S─▒kça Sorulan Sorular

Örümcek fobisi hastal─▒─č─▒ için hangi bölüme gidilir?

Örümcek fobisi bir çok ki┼čide görülebilir. E─čer örümcek ile kar┼č─▒la┼č─▒ld─▒─č─▒nda yüksek korku, kayg─▒, ba─č─▒rma, terleme, titreme gibi belirtileriniz varsa te┼čhis ve tedavi için psikologlara görünebilirsiniz. Ayr─▒ca psikiyatri ve psikoterapi merkezlerinden de böcek korkusu hakk─▒nda yard─▒m alabilirsiniz.

Örümcek fobisini yenmek için neler yapmal─▒y─▒m?

Örümcek fobisi gibi bu tür fobilerde en s─▒k kullan─▒lan tedavi yöntemi ''maruz b─▒rakma''d─▒r. Ki┼čilere a┼čama a┼čama böcek dü┼čüncesi, böcek resimleri vb. verilir, belli bir a┼čamada da ki┼čiler örümcek ile ayn─▒ ortamda kalmaya çal─▒┼č─▒r, böylece ki┼čilerin duyars─▒zla┼čmalar─▒ sa─članmaya çal─▒┼č─▒lmaktad─▒r. Bunun yan─▒nda, özellikle korku belirtileri ciddi boyutta olan ki┼čilerde de farmakoterapi uygulanabilmektedir.

Örümcek fobisi genetik midir?

Son y─▒llarda yap─▒lan ara┼čt─▒rmalar sonucu örümcek korkusu gibi di─čer özgül korkular─▒n sebebinin genetik olabilece─či de psikologlar taraf─▒ndan aç─▒klanm─▒┼čt─▒r. Örne─čin ki┼či daha önce hiç örümcek ile kar┼č─▒la┼čmam─▒┼č olsa bile anne ve babas─▒nda örümcek korkusu varsa, ki┼či örümce─či gördü─čünde kayg─▒, terleme, titreme, ba┼č dönmesi gibi korku davran─▒┼člar─▒nda bulunabilir.

En yayg─▒n fobiler nelerdir?

Özgül fobiler çok yayg─▒nd─▒r. Özgül fobilerden en s─▒k görülen fobiler ┼čunlard─▒r: Hayvan fobileri (bu kategoriye örümcek fobisi de dahildir), yükseklik korkusu, kan ve yaralanma korkusu, gök gürültüsü ve f─▒rt─▒na korkusu, uçak korkusu, yaln─▒z kalma korkusu, kapal─▒ alan korkusu (klostrofobi), araba korkusu gibi daha pek çok korku yayg─▒n görülebilmektedir.

Örümcek insana zarar verir mi?

Ço─ču örümcek insana zarar verebilecek toksik venoma sahip de─čillerdir ve sadece baz─▒ türleri insana zarar verebilir. Her örümcek insana zarar verir dü┼čüncesi tamamen do─čru olmayabilir.

Türkiye’deki örümcek türleri zararl─▒ m─▒d─▒r?

Ya┼čad─▒─č─▒m─▒z co─črafyadaki örümceklerin ço─ču zarars─▒zd─▒r. Türkiye’de genede iki tür örümcek vard─▒r: Yalanc─▒ Karadul Örümce─či ve Sar─▒ Keseli Örümcek olmak üzere. Yalanc─▒ Karadul Örümce─či, sald─▒rgan olmamakla birlikte savunma amaçl─▒ ─▒s─▒rabilir. Is─▒r─▒lan bölgede kar─▒ncalanma a─čr─▒ ve hissedilebilir. K─▒zar─▒kl─▒k ile birlikte küçük ┼či┼čmeler olu┼čabilir. Çok nadir de olsa daha ciddi belirtiler ortaya ç─▒kabilir. Sar─▒ Keseli Örümcek türünün ─▒s─▒r─▒─č─▒ biraz daha keskindir. Ac─▒ ile birlikte k─▒zar─▒kl─▒k ve ┼či┼člik olu┼čabilir. Ki┼či mide bulant─▒s─▒ ya┼čayabilir. 

Uzm. Klnk. Psk.
J├╝lide Unutmaz
Psikoloji
Medical Park Gebze
119

Bu i├žeri─čin geli┼čtirilmesinde Medical Park Yay─▒n Kurulu katk─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r.
Sayfa i├žeri─či sadece bilgilendirme ama├žl─▒d─▒r. Sayfa i├žeri─činde tedavi edici sa─čl─▒k hizmetine y├Ânelik bilgiler i├žeren ├Âgelere yer verilmemi┼čtir. Tan─▒ ve tedavi i├žin mutlaka hekiminize ba┼čvurunuz.