sat─▒r aras─▒

Peritonit di─čer bir ifadeyle kar─▒n içi enfeksiyonu sistemik bir iltihaplanmaya dayal─▒ bir rahats─▒zl─▒kt─▒r. Ayr─▒ca, peritonit nedir sorusuna kar─▒n, kar─▒n zar─▒ ve iç organlar─▒ etkileyen iltihabik bir hastal─▒kt─▒r ┼čeklinde cevaplanabilir.

Kar─▒n zar─▒na kar┼č─▒l─▒k gelen periton bölgesi farkl─▒ nedenlerle iltihaplanarak kar─▒n bo┼člu─čuna enfeksiyonun yay─▒lmas─▒yla ┼čiddetlenir. Bunun yan─▒nda, mikrobiyal enfeksiyonlar ve iç organlar─▒n hasar almas─▒ ba┼čl─▒ca peritonit belirtilerini ki┼čide ortaya ç─▒kar─▒r.

Kontrolsüz vücut s─▒v─▒lar─▒n─▒n artmas─▒ ise di─čer iç organlar─▒ da etkilenir, iltihab─▒n damar yoluna kar─▒┼čmas─▒ ise bilinç kayb─▒na neden olacak sepsis durumunun ya┼čanmas─▒na neden olabilir. Ki┼čide görülen semptomlar ve tetkiklere göre tan─▒ koyularak acil tedavi gerektiren hastal─▒klar─▒n ba┼č─▒nda gelir.

Peritonit Nedir?

Peritonit nedir sorusu t─▒bbi ifadeyle peritonun enflamasyonuyla cevap verilebilir. Baz─▒ hastal─▒klar belirtileri ile kendini gösterir, peritonit hastal─▒─č─▒ da bu grupta yer al─▒r. Di─čer bir taraftan, peritonit nedir sorusu do─črudan kar─▒n ve kar─▒n zar─▒n─▒n iltihaplanmas─▒ sonucu lokalize enfeksiyonla ilgilidir.

Organ düzeyinde ise peritonit nedir sorusu apandisit patlamas─▒ ya da sindirim sistemi organlar─▒n─▒n delinmesi sonucunda kar─▒n zar─▒ dokusunun iltihaplanmas─▒yla aç─▒klanabilir. Bu iltihaplanma, kimyasal, termal, çevresel ve bakteri kaynakl─▒ olu┼čabilir.

Ayr─▒ca, özellikle sindirim ve ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemi bozulmas─▒yla hastal─▒─č─▒n aç─▒─ča ç─▒kmas─▒ ki┼činin hayat kalitesini ve homeastasisini ciddi anlamda dü┼čebilir. Bu süreçte, ki┼čide a─čr─▒ ve kas─▒lmalar artan ┼čiddette devam eder ve anormal kar─▒n ┼či┼čkinli─či ile doktora ba┼čvurulur.

Ek olarak, peritonit ne demek sorusu hastal─▒─č─▒n alt─▒nda yatan nedenlerle do─črudan ba─člant─▒l─▒d─▒r. Hastal─▒─č─▒n alt─▒nda yatan etmenler kendi içinde rahats─▒zl─▒k çe┼čitlerinin de s─▒n─▒fland─▒r─▒lmas─▒n─▒ sa─člar. 

Peritonit Belirtileri Nelerdir?

Peritonit belirtileri kar─▒n bo┼člu─čunun yo─čun iltihapland─▒─č─▒ rahats─▒zl─▒─č─▒ yans─▒t─▒r.

Bu aç─▒dan, peritonit hastal─▒─č─▒n─▒n belirtileri nelerdir sorusuna a┼ča─č─▒daki cevaplar verilebilir:

  • Kusma ve bulant─▒ durumu: Kar─▒n bölgesinde biriken iltihap mide ve ba─č─▒rsak hatt─▒n─▒ etkileyerek sindirim sistemi bozukluklar─▒n─▒n ilk belirtilerini olu┼čturabilir.
  • Nabz─▒n yükselmesi: Kan de─čerlerinin negatif etkilenmesi kalbin fonksiyonunu artt─▒rabilir ve nabz─▒ yükseltebilir.
  • Ate┼č: Antikor miktar─▒n─▒n vücutta artmas─▒ vücut ─▒s─▒s─▒n─▒ yükselterek ate┼členmeyi ortaya ç─▒karabilir.
  • Ciddi kar─▒n a─čr─▒s─▒ ve hassasiyet gösterme: Ki┼či kar─▒n bölgesine dokundu─čunda a┼č─▒r─▒ hassasiyetle beraber kar─▒n a─čr─▒s─▒ çekebilir.
  • Nefes alma güçlü─čü: Kar─▒n bölgesine biriken iltihap diyaframa bask─▒ yaparak hareketini s─▒n─▒rland─▒rabilir, böylece nefes darl─▒─č─▒na neden olabilir.
  •  Dehidrasyon: Vücut s─▒v─▒lar─▒n─▒n kusma gibi reflekslerle fazlaca kaybedilmesi dehidrasyona sebebiyet verebilir. Bu nedenle, vücutta s─▒v─▒ kayb─▒ ya┼čanmas─▒na neden olur.
  • Morarma ve kanama riskinin fazla olmas─▒: Trombositopeni olarak da ifade edilen durumun trombosit say─▒s─▒n─▒n vücutta dü┼čmesine neden olarak p─▒ht─▒la┼čmay─▒ azaltabilir.
  • Halsizlik ve yorgunluk hali: Kan hücrelerinin dengesizli─či vücut enerjisini a┼ča─č─▒ya çekebilir, bu sebeple kronik yorgunluk ortaya ç─▒kar.
  • Kar─▒n bölgesinde ┼či┼čme: ─░ltihab─▒n kar─▒n bölgesinde artmas─▒ bölgesel olarak gerginlik ve ┼či┼čkinlik ya┼čanmas─▒na neden olur.
  • Bacak bölgesinde ödemler: Kar─▒n içi s─▒v─▒ birikimi bacaklarda su toplanmas─▒n─▒ artt─▒rarak ödem olu┼čturabilir.
  • Genel olarak i┼čtah kayb─▒ ya┼čayan ki┼čilerin ba─č─▒rsak dengesi de bozularak kab─▒zl─▒k-ishal durumu ya┼čanabilir.

Peritonit Nedenleri Nelerdir?

Peritonit hastal─▒─č─▒ di─čer birçok hastal─▒─ča göre genetik olarak ortaya ç─▒kmaz. Bu do─črultuda, peritonit ne demek sorusuna yan─▒t ararken hastal─▒─č─▒n alt─▒nda yatan nedenleri iyi de─čerlendirmek gerekir.

Bu süreçte, peritonit hastal─▒─č─▒na neden olan durumlar a┼ča─č─▒daki gibi s─▒ralanabilir:

Kimyasal faktörler:

  • Midede yara olu┼čumu: Ülser belirtileri gösteren durumlarda farkl─▒ kimyasal reaksiyonlar gerçekle┼čerek kar─▒n içi enfeksiyonu tetikleyebilir.
  • Kar─▒n bölgesinde patlayan kistler ve yay─▒lan tümörler sebebiyet verebilir.

Enfeksiyonel faktörler:

  • Pankreas─▒n kronik iltihab─▒: Pankreatit olarak bilinen hastal─▒k varl─▒─č─▒nda enfeksiyon iltihap kar─▒n içine yay─▒labilir.
  • Bakteri ve mantar enfeksiyonlar─▒: Kar─▒n içi bo┼člu─čunda ve yak─▒n─▒ndaki organlarda deformasyon ya da delik varsa bu alandan mikroorganizmalar girebilir. Böylece, kar─▒n içi enfeksiyon ba┼člang─▒c─▒ ya┼čanabilir.
  • Ülser: Midenin iç çeperinde yaralar ya da aftlar mide asidinin s─▒zmas─▒na neden olur ve iltihaplanma olu┼čur.
  • Safra kesesi problemleri: S─▒v─▒ özellikte safra kar─▒n bölgesine s─▒zarak enfeksiyonel süreçler ba┼člatabilir.
  • Siroz: Alkol odakl─▒ karaci─čerde ciddi hasar olu┼čmas─▒ ba┼čta sindirim salg─▒lar─▒n─▒n kar─▒n içine s─▒zmas─▒na neden olur.

Di─čer önemli faktörler:

  • Kar─▒n bölgesinde farkl─▒ nedenlerle olu┼čan yaralanmalar ve travmatik süreçler sebep olabilir.
  • Kad─▒nlarda d─▒┼č gebelik ya┼čayan ki┼čilerin normal ko┼čullarda döllenen yumurta rahime yerle┼čecekken kar─▒n zar─▒na yap─▒┼čabilir. Böylece, kar─▒n içi enfeksiyon h─▒zl─▒ca geli┼čebilir.
  • Kad─▒n cerrahisinde estetik operasyonlarda görülen komplikasyonlar süreci tetikleyebilir. Bunun yan─▒nda, mide küçültme operasyonu geçiren ki┼čilerde süreç tetiklenebilir.
  • Kronik ülser olarak bilinen peptik ülser, zamanla mide yaras─▒n─▒n derinle┼čmesi ile delinebilir, sonras─▒nda mide s─▒v─▒s─▒ kar─▒n bo┼člu─čuna geçerek enfeksiyon yaratabilir.
  • Akut olarak pankreas iltihapland─▒ktan sonra kar─▒n bölgesinde enfeksiyon tetiklenebilir.
  •  Apandistin patlamas─▒ ani bir durum geli┼čtirerek ciddi kar─▒n içi enfeksiyonu tetikleyebilir.
  • Crohn hastal─▒─č─▒, ba─č─▒rsaklarda kolit ve yara olu┼čumu ba─č─▒rsak duvar─▒nda iltihapl─▒ kesecikler olu┼čturabilir, devam─▒nda bu kesecikler patlayarak kar─▒n içine yay─▒labilir.

Peritonit Nas─▒l Te┼čhis Edilir?

Peritonit tedavisinde öncelikle hastal─▒─č─▒n do─čru bir ┼čekilde te┼čhisi yap─▒lmas─▒ önemlidir. Uzman doktor hastal─▒k öyküsüyle beraber fiziki muayene sonras─▒ tüm bulgular─▒ bir araya getirir. Hastal─▒─č─▒n temel belirtilerinde kar─▒n bölgesinde ┼či┼čkinlik, hassasiyet ve kar─▒n a─čr─▒s─▒ ön plana ç─▒kar.

Bunun yan─▒nda, a┼ča─č─▒daki gibi baz─▒ laboratuvar, cerrahi ve görüntüleme teknikleri ile tan─▒ koyulabilir:

Görüntüleme teknikleri:

  • Bilgisayarl─▒ tomografi (BT): Geni┼č bir görüntüleme imkan─▒ sa─člayan yöntemdir. Ayr─▒nt─▒l─▒ bir ┼čekilde kar─▒n bölgesinde s─▒v─▒ birikimi ya da iltihaplanma varsa görülebilir.
  • Manyetik rezonans görüntüleme (MR): Yumu┼čak dokular─▒ ve dokular─▒n alt tabakalar─▒n derinlemesine görüntülenmesine olanak tan─▒r.
  • Röntgen: Yüzeysel bir görüntüleme tekni─či olmas─▒yla kar─▒n bölgesinde serbest hava ile s─▒v─▒ yo─čunlu─čunun belirlenmesinde kullan─▒lan bir yöntemdir, röntgen filminde inceleme yap─▒l─▒r.

Laboratuvar Analizleri:

  • S─▒v─▒ testleri: Kar─▒n iç zar─▒nda ve bo┼člu─čunda biriken s─▒v─▒n─▒n içeri─čini inceleyerek enfeksiyonun mikrobiyal ya da di─čer nedenlerini bulmay─▒ hedefler.
  • Kan tahlilleri: Enfeksiyonu belirten CRP ve di─čer de─čerleri ölçer, iltihaplanma seviyeleri belirlenerek organ i┼čleyi┼či hakk─▒nda veri toplan─▒r.
  • ─░drar analizi: Ba┼čta böbrek fonksiyonlar─▒ olmak üzere vücutta su-minarel dengesi ölçülebilir, herhangi bir enfeksiyon varsa pozitif sonuç al─▒nabilir.

Cerrahi operasyonel yöntemler:

  • Laparotomi: Ciddi vakalarda kar─▒n içine derin bir kesit aç─▒larak inceleme yap─▒l─▒r, özellikle kist olu┼čumlar─▒nda tercih edilebilir. Bu operasyon s─▒ras─▒nda gerekli görülürse biyopsi için parça al─▒nabilir.
  • Laparoskopi: Biyomedikal cihazlarla ince bir tüp salland─▒r─▒larak kar─▒n bölgesi küçük bir kamere ile incelenir, kar─▒n bo┼člu─ču etraf─▒ndaki organlar─▒n durumu kontrol edilir. 

Peritonit Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Peritonit tedavisinde hastan─▒n durumuna göre farkl─▒ yöntemlerden yararlan─▒labilir.

Bu do─črultuda, hastal─▒─č─▒n tedavisinde a┼ča─č─▒daki yöntemler s─▒ralanabilir:

  • A─čr─▒ yönetimi: Cerrahi operasyon sonras─▒ belirli bir süre a─čr─▒y─▒ kontrol alt─▒nda almak için destek olarak kullan─▒l─▒r.
  • Antibiyotik al─▒m─▒: Cerrahi operasyonun devam─▒nda hastan─▒n mikrobiyal etkilerden uzak kalmas─▒ için geni┼č spektrumlu antibiyotik damar yolu ya da oral yolla verilebilir.
  • Cerrahi müdahele: Kar─▒n bölgesinde iltihaplanmaya neden olan etmeni temizlemeyi amaçlar Enfeksiyonun yay─▒ld─▒─č─▒ organlar temizlenir.
  • Elektrolit dengesinin s─▒v─▒ düzeyinde korunmas─▒: Hastan─▒n kusma ya da ishal gibi semptomlarla elektrolit dengesi bozulmu┼čsa takip edilerek intravenöz s─▒v─▒ takviyeleri yap─▒labilir.

Peritonit Hakk─▒nda S─▒kça Sorulan Sorular

Periton hangi organlar─▒ etkiler?

Kar─▒n bölgesi ve kar─▒n bölgesine yak─▒n pankreas, karaci─čer, safra, ba─č─▒rsak, böbrek gibi organlar etkilenebilir.

Peritonit tedavi edilmezse ne olur?

Acil müdahele gerektiren bir hastal─▒k olmas─▒yla dikkat çeker. E─čer, ki┼čide kar─▒n içinde enfeksiyon art─▒yorsa ve çevre organlara yay─▒lmaya ba┼člam─▒┼čsa hayati fonksiyonlar tehlike alt─▒na girebilir. Damar yolunda enfeksiyon da h─▒zl─▒ca yükselirse vücut sepsise girerek kalp fonksiyonlar─▒ kontrolden ç─▒kabilir.

En ├çok Okunan Sa─čl─▒k Rehberi Yaz─▒lar─▒m─▒z

Sosyal Medya Hesaplar─▒m─▒z:
Facebook | Instagram | YouTube | LinkedIn

Prof. Dr.
Ayd─▒n ─░nan
Genel Cerrahi
Medical Park Ankara (Bat─▒kent)
2062

Bu i├žeri─čin geli┼čtirilmesinde Medical Park Yay─▒n Kurulu katk─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r.
Sayfa i├žeri─či sadece bilgilendirme ama├žl─▒d─▒r. Sayfa i├žeri─činde tedavi edici sa─čl─▒k hizmetine y├Ânelik bilgiler i├žeren ├Âgelere yer verilmemi┼čtir. Tan─▒ ve tedavi i├žin mutlaka hekiminize ba┼čvurunuz.