Alerji Belirtileri Nelerdir? Alerji Testi Nasıl Yapılır?

Alerji Nedir?

Alerji, bağışıklık sisteminin normalde zararsız olan bazı maddeleri tehdit olarak algılayarak aşırı tepki vermesidir. Bu tepkiye neden olan maddelere alerjen adı verilir. Polen, ev tozu akarı, küf, hayvan tüyü, bazı besinler, ilaçlar, böcek sokmaları ve kimyasal maddeler sık karşılaşılan alerjenler arasındadır.

Alerjen vücuda solunum, sindirim, cilt teması veya enjeksiyon yoluyla girebilir. Bağışıklık sistemi bu maddeye karşı tepki geliştirdiğinde histamin gibi kimyasallar salgılanır. Bunun sonucunda hapşırma, burun akıntısı, gözlerde kaşıntı, ciltte kızarıklık, döküntü, öksürük, hırıltı veya sindirim sistemi şikâyetleri ortaya çıkabilir.

Alerji Neden Olur?

Alerji, bağışıklık sisteminin normalde zararsız olan bir maddeyi tehlikeli olarak algılayıp aşırı tepki vermesiyle ortaya çıkar. Polen, ev tozu akarı, küf, hayvan tüyü, bazı besinler, ilaçlar, böcek sokmaları ve kimyasal maddeler alerjik reaksiyona neden olabilen başlıca etkenlerdir.

Alerji gelişiminde genetik yatkınlık önemli bir rol oynayabilir. Ailesinde alerjik rinit, astım, egzama veya besin alerjisi bulunan kişilerde alerji görülme olasılığı daha yüksek olabilir. Bununla birlikte alerji yalnızca kalıtsal nedenlerle ortaya çıkmaz çevresel koşullar ve kişinin bağışıklık sistemi de süreci etkileyebilir.

Alerji riskini artırabilecek başlıca faktörler şunlardır:

• Ailede alerji veya astım öyküsü bulunması
• Polen, ev tozu akarı ve küf gibi alerjenlere yoğun maruz kalma
• Hava kirliliği ve sigara dumanı
• Çocukluk döneminde bağışıklık sisteminin gelişimini etkileyen çevresel koşullar
• Bazı besinlere veya ilaçlara karşı duyarlılık gelişmesi
• Mesleki olarak kimyasal, toz veya hayvansal maddelerle temas
• Cilt bariyerinin zayıflamasına yol açan egzama gibi durumlar

Alerjik reaksiyon sırasında bağışıklık sistemi histamin gibi maddeler salgılar. Bunun sonucunda hapşırma, burun akıntısı, kaşıntı, döküntü, gözlerde sulanma, öksürük veya nefes darlığı görülebilir. Belirtilerin türü ve şiddeti, alerjenin vücuda giriş yoluna ve kişinin duyarlılığına göre değişir.

Aynı madde herkeste alerjiye neden olmaz. Ayrıca kişi daha önce sorunsuz şekilde temas ettiği bir maddeye karşı zaman içinde alerji geliştirebilir. Belirtilerin hangi maddeyle ilişkili olduğunun belirlenmesi için şikâyetlerin zamanı, temas öyküsü ve gerekli alerji testleri birlikte değerlendirilir.

Bazı alerjik reaksiyonlar hafif seyrederken bazıları hızla ilerleyerek ciddi bir tablo oluşturur. Özellikle dilde veya boğazda şişme, nefes almada güçlük, ani tansiyon düşmesi, bayılma hissi ve yaygın döküntü gelişmesi acil müdahale gerektirir.

Alerji Belirtileri Nelerdir?

Alerji belirtileri, bağışıklık sisteminin alerjen olarak algıladığı bir maddeye tepki vermesi sonucunda ortaya çıkar. Şikâyetler; alerjenin türüne, vücuda giriş yoluna, etkilenen organa ve reaksiyonun şiddetine göre değişebilir.

Bazı kişilerde yalnızca burun akıntısı ve kaşıntı gibi hafif yakınmalar görülürken bazı kişilerde solunum güçlüğü ve ani tansiyon düşmesi gibi ciddi belirtiler gelişebilir.

Alerjide görülebilecek başlıca belirtiler şunlardır:

• Sık ve art arda hapşırma
• Burun akıntısı veya burun tıkanıklığı
• Burun, boğaz ve kulaklarda kaşıntı
• Gözlerde kaşıntı, kızarıklık ve sulanma
• Göz kapaklarında şişlik
• Kuru öksürük
• Hırıltılı solunum
• Nefes darlığı
• Göğüste sıkışma hissi
• Ciltte kaşıntı ve kızarıklık
• Kurdeşen olarak bilinen kabarık döküntüler
• Egzama ve cilt kuruluğu
• Dudak, dil, yüz veya boğazda şişme
• Karın ağrısı ve şişkinlik
• Bulantı ve kusma
• İshal
• Baş dönmesi veya halsizlik

Besin alerjisinde ağız çevresinde kaşıntı, dudaklarda şişme ve sindirim sistemi şikâyetleri ön plana çıkabilir. Polen veya ev tozu akarı alerjisinde ise burun ve göz belirtileri daha sık görülür. İlaç ve böcek sokması alerjileri cilt döküntüsünden ciddi sistemik reaksiyonlara kadar farklı şekillerde ortaya çıkabilir.

Dilde veya boğazda şişme, nefes almada güçlük, ses kısıklığı, ani tansiyon düşmesi, bayılma hissi ya da hızla yayılan döküntü gelişmesi ciddi alerjik reaksiyon belirtisi olabilir ve acil müdahale gerektirir.

Çocuklarda Alerji Belirtileri Nelerdir?

Çocuklarda alerji belirtileri; alerjinin türüne, etkilenen organa ve çocuğun yaşına göre değişebilir. Polen, ev tozu akarı, hayvan tüyü, küf, bazı besinler, ilaçlar ve böcek sokmaları farklı belirtilere yol açabilir. Şikâyetler solunum yollarında, ciltte, gözlerde veya sindirim sisteminde görülebilir.

Çocuklarda sık karşılaşılan alerji belirtileri şunlardır:

• Sık ve art arda hapşırma
• Burun akıntısı veya burun tıkanıklığı
• Burun, boğaz ve gözlerde kaşıntı
• Gözlerde kızarıklık, sulanma veya şişlik
• Uzun süren kuru öksürük
• Hırıltılı solunum veya nefes darlığı
• Gece artan öksürük
• Ciltte kızarıklık, kaşıntı ve döküntü
• Kurdeşen şeklinde kabarık cilt lezyonları
• Egzama ve cilt kuruluğu
• Karın ağrısı, bulantı veya kusma
• İshal veya dışkıda değişiklik
• Dudaklarda, göz çevresinde veya yüzde şişme
• Uyku bozukluğu, huzursuzluk ve dikkat dağınıklığı

Alerjik burun tıkanıklığı yaşayan çocuklar ağızdan nefes alabilir, horlayabilir veya sık sık burunlarını yukarı doğru silebilir. Belirtilerin belirli mevsimlerde, bir besinden sonra veya belirli bir ortamda artması alerji açısından önemli olabilir.

Bebeklerde Alerji Belirtileri Nelerdir?

Bebekler yaşadıkları şikâyetleri ifade edemediği için alerji belirtileri huzursuzluk, beslenme güçlüğü ve cilt değişiklikleriyle fark edilebilir. Bebeklerde özellikle besin alerjileri, egzama ve solunum yolu belirtileri görülebilir.

Bebeklerde ortaya çıkabilecek alerji belirtileri şunlardır:

• Yanaklarda veya vücutta kızarıklık ve egzama
• Ciltte kaşıntı, kuruluk veya kabuklanma
• Kurdeşen şeklinde kabarık döküntüler
• Dudak, dil, yüz veya göz çevresinde şişme
• Tekrarlayan kusma
• Karında şişkinlik ve gaz
• Uzun süren ishal veya kabızlık
• Dışkıda mukus ya da kan görülmesi
• Beslenme sırasında huzursuzluk veya emmeyi reddetme
• Yetersiz kilo alımı
• Burun akıntısı veya tıkanıklığı
• Öksürük, hırıltı veya nefes almada zorlanma
• Sürekli ağlama, uyku bozukluğu ve huzursuzluk

Bu belirtiler enfeksiyon, reflü veya farklı sağlık sorunlarında da görülebileceği için yalnızca belirtilere bakılarak alerji tanısı konulamaz. Nefes alma güçlüğü, boğazda şişme, morarma, ani halsizlik veya yaygın döküntü gelişmesi durumunda acil değerlendirme gerekir.

Alerjiye Ne İyi Gelir?

Alerji belirtilerini azaltmanın temel yolu, reaksiyona neden olan alerjeni belirlemek ve mümkün olduğunca teması sınırlandırmaktır. Ancak alınacak önlemler alerjinin türüne göre değişir.

Alerji şikâyetlerini hafifletmeye yardımcı olabilecek uygulamalar şunlardır:

• Polen yoğunluğunun yüksek olduğu dönemlerde dışarıda geçirilen süreyi azaltmak
• Evde toz birikimini önlemek ve ortamı düzenli temizlemek
• Yatak takımlarını uygun aralıklarla yıkamak
• Küf ve nem oluşumunu azaltmak
• Sigara dumanı ve yoğun kokulardan uzak durmak
• Besin alerjisinde içeriği ve alerjen uyarılarını kontrol etmek
• Burun alerjisinde uygun tuzlu su solüsyonlarından yararlanmak
• Reçete edilen ilaçları belirtilen doz ve sürede kullanmak

Belirtilerin türüne göre alerji ilaçları, burun spreyleri, göz damlaları, cilt tedavileri veya solunum yoluyla kullanılan ilaçlar planlanabilir. Korunma önlemlerine rağmen şikâyetleri devam eden uygun kişilerde alerjene karşı duyarlılığı azaltmayı amaçlayan immünoterapi değerlendirilebilir.

Dilde veya boğazda şişme, nefes almada güçlük, yaygın kurdeşen, ani baş dönmesi ya da bayılma hissi gelişmesi ciddi alerjik reaksiyon belirtisi olabilir ve acil müdahale gerektirir.

Alerji Testi Nedir?

Alerji testi, kişinin hangi maddelere karşı alerjik duyarlılık geliştirdiğini belirlemek amacıyla yapılan incelemelerin genel adıdır. Polen, ev tozu akarı, küf, hayvan tüyü, bazı besinler, ilaçlar ve böcek zehirleri gibi alerjenler test kapsamında değerlendirilebilir.

Alerji testleri tek başına tanı koymaz. Sonuçların kişinin belirtileri, alerjenle temas öyküsü ve muayene bulgularıyla birlikte değerlendirilmesi gerekir. Bir maddeye karşı duyarlılık saptanması, o maddenin mutlaka klinik şikâyete neden olduğu anlamına gelmeyebilir.

Alerji Testi Nasıl Yapılır?

Alerji testi öncesinde kişinin yaşadığı belirtiler, bu belirtilerin ne zaman başladığı, hangi ortamlarda veya hangi maddelerle temas sonrasında arttığı ayrıntılı olarak değerlendirilir.

Beslenme alışkanlıkları, kullanılan ilaçlar, mesleki maruziyetler, ailede alerji öyküsü ve daha önce geçirilen reaksiyonlar da tanı sürecinde önem taşır. Bu değerlendirme sonucunda hangi alerjenlerin araştırılacağına ve hangi test yönteminin daha uygun olduğuna karar verilir.

Deri testlerinde şüpheli alerjenler cilde küçük miktarlarda uygulanır ve belirli bir süre sonra kızarıklık ya da kabarıklık gelişip gelişmediği kontrol edilir. Kan testlerinde ise belirli alerjenlere karşı oluşan antikor düzeyleri incelenir. Temas alerjisinden şüphelenildiğinde sırta yapıştırılan özel bantlarla ciltte gecikmiş reaksiyon olup olmadığı değerlendirilir.

Besin veya ilaç alerjisinin araştırıldığı bazı durumlarda kontrollü yükleme testleri yapılabilir. Bu testlerde şüpheli madde sağlık gözetimi altında ve giderek artan miktarlarda verilir. Ciddi reaksiyon riski bulunduğu için bu uygulamalar evde yapılmamalıdır.

Test öncesinde kullanılan bazı alerji ilaçlarının sonuca etkisi olabileceğinden ilaç kullanımı sağlık ekibine bildirilmelidir. Ancak hiçbir ilaç öneri olmadan bırakılmamalıdır. Test sonuçları tek başına değil; kişinin şikâyetleri, temas öyküsü ve muayene bulgularıyla birlikte değerlendirilir.