ALT Tahlili Nedir? Alt Düşüklüğü ve Yüksekliği

Alt, karaciğer tarafından üretilen alanin transaminaz (ALT) enzimini ölçmek için yapılan bir tahlildir. ALT enzimi, vücut tarafından metabolizmayı (gıdanın enerjiye dönüştürülmesi) kolaylaştırmak için kullanılır. Vücudun en büyük iç organı olan karaciğer, yiyecekleri sindirme, maddeleri işleme ve atıkları filtreleme gibi hayati işlevlere yardımcı olur. Bir kişi karaciğer hastalığına yakalandığında, organ hasar görür ve düzgün çalışamaz.

Karaciğer hasar gördüğünde, ALT kan dolaşımına sızabilir. Kandaki ALT seviyelerinin düşük ya da yüksek olması karaciğer hastalığı için bir belirti vermektedir. Bu nedenle, yüksek ALT yüksekliği ya düşüklüğü karaciğer hastalığının açık bir göstergesidir.

ALT Kan Tahlili Nedir?

ALT (Alanin transaminaz) kan testi, kandaki ALT enziminin düzeyini ölçer. ALT, karaciğerde yüksek seviyede bulunan bir enzimdir. Enzim, vücutta belirli bir kimyasal değişikliğe neden olur. Karaciğerde herhangi bir hasar ya da hastalık olması halinde ALT’nin kana karışmasına neden olur. Kan tahlili ALT, temelde karaciğer hastalıklarını teşhis etmek, takibini yapmak amacıyla diğer testlerle (AST-Aspartat aminotransferaz, ALP- Alkalen Fosfataz, bilirubin gibi) birlikte yapılır.

Ortaya çıkan bazı rahatsızlıklar ALT kan testinin yapılmasını gerektirir.

ALT kan testi yapılmasını gerektiren belirtilerden bazıları şu şekilde sıralanabilir:

• Mide bölgesine bağlı olarak kronikleşen rahatsızlıkların olması.
• Cilt yüzeyinde ortaya çıkan ve nedeni bilinmeyen kaşıntıların olması.
• Nedensiz mide bulantıları ve kusmaların olması.
• Sarılık durumuna bağlı olarak cilt yüzeyinde ve gözlerin beyaz kısımlarında sararmaların oluşması.
• Süreklilik arz eden yorgunluk ve enerji düşüklüğü.
• Açık renk dışkılama ve idrarda koyu renk olması gibi belirtilerin varlığı ALT seviyesinin normal referans aralığı dışında olabileceğine dair semptomlar olabilir. 

Bu tür belirtiler karaciğerinizde bir sağlık sorunu olabileceğini gösterir. Bundan dolayı bu belirtiler ortaya çıktığında bir sağlık merkezine giderek muayene olmanız sağlığınız adına oldukça önemlidir.

ALT Kan Tahlili Normal Değeri Kaç Olmalı?

ALT kan tahlili sonuçları, litre başına birim (U/L) sembolü ile gösterilir. Bazı faktörler ALT seviyelerini etkileyebilir.

ALT seviyelerinin farklı olmasına neden olabilecek durumlar şu şekilde sıralanabilir:

• Son zamanlarda yoğun alkol kullanımı
• Aşırı fiziksel aktivite
• Gebelik
• Yakın zamanda kokain kullanımı (hepatoksiktir)
• Son zamanlarda oruç tutma veya aşırı kilo kaybı
• Obezite, yaş durumu ve cinsiyet de ALT seviyelerini etkileyebilir

Ortalama referans aralığı olarak belirtilebilecek normal değer aralığı (yani seviyelerin normal olduğu değerler) ALT 4 ile 36 U/L arasında olmalıdır. Yüksek ALT seviyeleri karaciğerinizde bir sorun olduğunu gösterebilir, ancak mutlaka tedavi gerektiren bir rahatsızlığınız olduğu anlamına gelmez. 

ALT Kan Tahlili Düşüklüğü Nedenleri

ALT düşüklüğü, yapılan kan tahlili sonuçlarına göre ALT düzeylerinde referans alınan değer aralığının altında olması durumudur. Sağlıklı bireylerde ALT düşüklüğü olması tıbben bir anlam oluşturmaz. Bundan dolayı herhangi bir sağlık sorunu olmayan bireylerde ALT kan tahlili seviyesinin düşük çıkması anlam ifade etmez. ALT düşüklüğü nedensiz olarak oluşabilir. Ayrıca bazı durumlarda ALT seviyeleri düşük çıkabilir.

ALT nedir kan tahlili sonuçlarının düşük çıkmasına neden olan faktörler şu şekilde sıralanabilir:

• Sağlıksız ve dengesiz beslenme alışkanlığının olması
• İdrar yollarına bağlı enfeksiyonların oluşması
• Kafeinin fazla alınması ya da kahve tüketiminde aşırılıkların olması
• B grubundaki vitamin eksiklikleri
• Magnezyum mineral eksikliği olması gibi nedenlerden dolayı ALT kan tahlili sonuçları düşük çıkabilir. 

Sağlıklı bireylerde, düşük ALT seviyeleri risk unsuru oluşturmaz. Karaciğer yapısının sağlıklı olması halinde de ALT kan tahlili sonuçları düşük çıkabilir. Bu nedenle sağlıklı bireylerde düşük çıkan ALT kan tahlili sonucu önemsenmemelidir.

ALT Kan Tahlili Yüksekliği Nedenleri

ALT yüksekliği, genellikle karaciğer hastalığının bir işaretidir. Karaciğer hastalığı, diğer karaciğer kan testleriyle kontrol edilen maddelerin seviyeleri de arttırır. Kan tahlilinde ALT yüksekliği nedir, bazı rahatsızlıklardan kaynaklanabilir.

ALT yüksekliği nedenlerini şu şekilde sıralamak mümkündür:

• Karaciğerde yara izi (siroz)
• Karaciğer dokusunun ölümü
• Şişmiş ve iltihaplı karaciğer (hepatit).
• Vücutta çok fazla demir olması (hemokromatozis)
• Karaciğerde çok fazla yağ olması (yağlı karaciğer).
• Karaciğere kan akışının olmaması (karaciğer iskemisi). 
• Karaciğer tümörü veya kanseri.
• Karaciğere toksik olan ilaçların kullanımı.
• Mononükleoz (mono).

Şişmiş ve iltihaplı pankreas (pankreatit) gibi rahatsızlık ve hastalıkların varlığı kandaki ALT seviyesinin yüksek olmasına neden olabilir.

ALT Kan Tahlili Randevusu Nasıl Alınır?

Muayene için gittiğiniz poliklinik doktorunun talebi ile ALT kan tahlili örneği alınmaktadır. ALT kan tahlili için ayrıntılı kan sayımı yapılmalıdır. Yapılan fiziksel muayene bazı durumlarda yeterli olmayabilir. Bu nedenle doktor tarafından uygun teşhisin konulabilmesi için ilave tahlil ve testlerin yapılması gerekebilir. 

Muayene olduğunuz doktor, rahatsızlığınızı teşhis edebilmek için ALT kan tahlili yaptırmanızı ister. İlgili bölümdeki doktorun yönlendirmesiyle hastanın kan alma merkezinde ALT kan tahlili için kan alma işlemi yapılır. Ayrıca ALT kan tahlili için randevu almanıza gerek yoktur. Muayene olduğunuz doktorun yönlendirmesi bu tahlil için yeterlidir.

ALT Kan Tahlili Sonucu Nasıl Öğrenilir?

ALT kan tahlili, gittiğiniz poliklinik doktorunun talep etmesiyle alınır. Çıkacak olan ALT kan tahlili sonucunu E-nabız üzerinden görebileceğiniz gibi muayene olduğunuz doktordan tekrardan alacağınız randevu ile de sonuçlarınızı öğrenebilirsiniz. Ayrıca kan testi ile ilgilenen sağlık personeli, ALT sonuçlarının ne zaman çıkacağını size bildirir.