Ameloblastoma Nedir? Ameloblastoma Neden Olur?

Ameloblastoma Nedir?

Ameloblastoma, kökenini diş minesini oluşturan hücrelerden alan iyi huylu bir çene tümörüdür. Genellikle, azı dişi ve çene ekleminin yakınlarında görülür. Büyüme eğilimi gösterip dişlerin dizilimini ve çene yapısını bozabilir. Kemik kayıplarına yol açıp ciddi ölçüde deformasyonlara neden olur.

Çiğneme ve konuşma fonksiyonlarını bozar. İlerleyen vakalar, solunum yolunu tıkayıp enfeksiyon yaratır. Kanserli olmayan bu tümör türü, lokal olarak agresif davranıp nüksetme riski taşır. Ameloblastoma, vücudun diğer bölgelerine yayılmaz. Kemik dokularına sızarak çevre yapıları bozar.   

Ameloblastoma Çeşitleri Nelerdir?

Ameloblastoma, klinik davranışları ve özelliklerine göre kategorize edilir. Bu tümör türü, odontojenik tümör kategorisinde bulunur. Bu sınıflandırma, tümörün büyüme şeklini ve agresifliği üzerinde belirleyici olur. Uzman hekimlerimizin prognoz ve tedavi planlamasında tümör türü etkilidir. Ameloblastoma çeşitleri şu şekildedir:

Multikistik/Foliküler: En yaygın görülen türdür. Çene kemiğinde birden fazla kistik boşluk bulunur. Yavaş büyüyen bir yapıya sahip olan bu tür, kemiğe yayılır. Nüksetme olasılığı yüksektir.

Solid/Plexiform: Kitlesel ve etli bir yapıya sahiptir. Büyüdükçe çene kemiğini zayıflatarak yüzde şekil bozukluğuna yol açar. Multikistik tipten daha agresif davranır. 

Unikistik: Genellikle, daha az agresif seyreden bu tümör, tek bir kistik boşluktan oluşur. Ağırlıklı olarak gençlerde görülür. Bu tip, girişimsel yöntemler ile kısa sürede çıkarılabilir.

Periferik: Diş etleri ve ağız boşluğunda görülen bir tiptir. Kemik yerine yumuşak dokularda meydana gelir. Hastalığın seyri iyi olduğu için cerrahi olarak kolaylıkla çıkarılabilir.

Malign: Ameloblastomanın kötü huylu tipidir. Oldukça nadir görülen bu tümör, vücudun diğer bölgelerine metastaz potansiyeli gösterir. Agresif seyirli olduğu için kapsamlı bir tedavi gerektirir.    

Ameloblastoma Neden Olur?

Ameloblastoma nedeni, diş gelişiminden sorumlu hücrelerin anormal bir şekilde çoğalmasıdır. Hücre bölünmesini etkileyen mutasyonlar sonucu gelişir. Bazı risk faktörlerinin gelişimi ile ilişkili bir tümör türüdür. Ameloblast hücrelerinin kalıntılarından kaynaklanır. Ameloblastomanın nedenleri aşağıdaki gibidir:

Hücre Mutasyonları: Diş minesini oluşturan ameloblast hücrelerinden kaynaklanır. Bu hücrelerde meydana gelen genetik mutasyonlar, tümör oluşumuna yol açar.

Gömülü Dişler: Gömülü yirmilik dişler, amelobastoma riskini artırabilir. Tümör, gömülü dişin çevresinde ya da ilişkili foliküler kistte oluşabilir.

Yaş: 20 ile 40 yaş aralığında sıklıkla görülen bir durumdur. Ancak, çocuk ve yaşlılar da meydana gelebilir. Her yaş ve cinsiyette görülme olasılığı yüksektir.

Travma ve Enfeksiyon: Uzman hekimlerimiz çene travması ve kronik dental enfeksiyonların riski artırabileceğini belirtir. Nadir olarak rastlanan bu durum, ameloblastoma tümörü oluşumunu sağlayabilir. 

Ameloblastoma Belirtileri Nelerdir?

Ameloblastoma tümörünün en yaygın belirtisi, ağrısız bir şekilde oluşan şişliktir. Genellikle, diş eti veya çene kemiğinde büyür. Hastalar dişlerini fırçalarken görebileceği gibi rutin diş kontrollerinde de fark edilir. Tümör büyüdükçe hastada çeşitli semptomlar ortaya çıkar.

Tümör ilerledikçe ortaya çıkan belirtiler şöyledir:

• Yavaş büyüyen ağrısız şişlik, sert ve kemiksi bir yapıya sahiptir. Yüzün bir tarafının şişmesine neden olup asimetrik bir görünüm yaratır.
• Tümör çevre dokulara baskı yapan bu tümör, hafif bir ağrıya neden olup hassasiyet geliştirir. Sürekli ya da aralıklı bir ağrı yaptığı gibi enfeksiyon oluştuğu zaman şiddetlenir. Çiğneme sırasında rahatsızlık hissi oluşur. 
• Dişlerin köklerini etkileyen ameloblastoma, düzensiz hizalanma yaratır. Dişlerde yerinden oynama, gevşeme ve dökülme gibi sorunlara yol açar.
• Çene eklemine yakın tümör, sınırlı hareket ve ağrı belirtisi gösterir. Hasta ağzını tam olarak açmakta zorlanır.
• İlerleyen bir tümör, çene şeklini belirgin şekilde değiştirir. Yanakta çıkıntı ve çene hattında bozulma görülür. 
• Alt çene sinirine baskı yapan ameloblastoma, dudak ve diş ile çenede karıncalanma ve his kaybı gösterir. Tümör, sinir yapılarını etkiler.
• Üst çenede burun boşluğu ve sinüslere yakın olan tümör, nefes alma güçlüğü ve burun tıkanıklığı ile yüz ağrısı gibi semptomlar gösterir.  
• Diş köklerini tahrip eden tümör, ağız hijyenini bozarak enfeksiyon, apse ve şişlik geliştirir. Kötü tat ve ağız kokusu yaratır. 

Ameloblastoma Tanısı Nasıl Konulur?

Ameloblastoma tanısı, klinik muayene ve görüntüleme yöntemleri ile koyulur. Panoramik röntgen görüntülerinde boşluklu bir yapı şeklinde görülür. MRI ve bilgisayarlı tomografi ile devam eden süreçte, tümörün konumu ve büyüklüğü anlaşılır. Ardından, biyopsi adımı gerçekleştirilir.

Tümörden parça alınarak laboratuvara gönderilir ve patolojik inceleme başlatılır. Sonuçlar, şişliğin ameloblastoma olduğunu ve türünü kesinleştirir. Uzman hekimlerimiz patoloji sonucuna bakarak tümörün agresifliğini değerlendirip tedavi ve takip planını belirler.  

Ameloblastoma Görüntüleme Testleri Nelerdir?

Ameloblastoma teşhisinde kullanılan görüntüleme testleri içerisinde; panoramik dental röntgen, bilgisayarlı tomografi, manyetik rezonans ve koni ışınlı BT yer alır.

Panoramik dental röntgen, çene kemiğini ve dişleri tek bir karede gösterir. Tarama, tümörü bal peteği şeklinde gösterir. Genellikle, çok bölmeli koyu alan olarak görülür. Unikistik tümör ise tek bir koyu alan şeklindedir.

Bilgisayarlı tomografi, tümörün boyutunu ve lokalizasyonu ile kemik yıkımının derecesini değerlendirir. Tümörün sinüs ve sinir gibi çevredeki yapılara yayılıp yayılmadığını gösterir. Manyetik rezonans, yumuşak doku detaylarını gösteren bir testtir.

Tümörün içeriğini, yumuşak doku tutulumunu ve sinir tahribatını değerlendirmek için tercih edilir. Yüksek çözünürlüklü dental ve çene görüntüsü veren koni ışınlı BT, lezyonu detaylı bir şekilde gösterir. Kemik bütünlüğüne etkisi ve kemik yapıları ile ilişkisini inceler.   

Ameloblastoma Nasıl Tedavi Edilir?

Ameloblastomanın tedavisinde kullanılan en etkili yöntem, cerrahi işlemdir. Cerrahi yöntemler, konservatif ve radikal olarak kategorize edilir. Konservatif tedavide tümör dikkatli bir şekilde alınır.

Kemik ve dişleri korumak amacıyla kullanılan bu yöntem, sağlıklı fonksiyonel ve estetik sonuçlar verir. Genellikle, unikistik tümör tipinde ve gençlerde uygulanır.

Radikal tedavi, tümörün sağlıklı kemikle birlikte çıkarılması işlemidir. Agresif, büyük ve tekrarlayan tümörlerde kullanılan bir yöntemdir. 

Segmental rezeksiyon, alt çenenin bir bölümünün çıkarılmasıdır. Büyük ve çene kemiğini etkileyen tümör tedavilerinde uygulanır. Marginal rezeksiyon, çene kemiğinin bir kısmının çıkarılıp sürekliliğin sağlanması hedeflendiği bir işlemdir.

Küçük ve çene kemiğinin bir yüzeyini kaplayan tümörlerin tedavisinde tercih edilir. Ameliyat sonrasında titanyum plaklar, kemik greftleri ve hastanın kemik dokularının kullanıldığı rekonstrüksiyon süreci gerçekleştirilir. 

Ameloblastoma Tedavisi Sonrası Nasıl Takip Edilir?

Ameloblastoma tedavisi sonrasında düzenli ve uzun süreli takip gerekir. Uzman hekimlerimiz iyileşme sürecinde yumuşak gıda diyeti ile ağrı kesici ve antibiyotik kullanımını tavsiye eder.

Nazik hareketler ile fırçalama ve ağız gargarasıyla hijyen sağlanır. Dikişler, yaklaşık 14 günde alınıp tam iyileşme 6-12 hafta sürer. Takip programı, ilk yıl 3 ayda bir kontrol ile başlayıp ikinci ve üçüncü yıl 4-6 ayda bir ile devam eder.

Takip süreci klinik muayene, panoramik röntgen, BT ve MRI ile gerçekleştirilir. Bazı uzman hekimlerimiz nüksetme riskine karşı ömür boyu takip önerebilir.   

Ameloblastoma Tedavi Edilmezse Oluşabilecek Komplikasyonlar Nelerdir?

Ameloblastoma tedavi edilmezse ya da geç fark edilirse çene kemiğinin eriyip kırılması ile diş kayıpları gibi komplikasyonlara neden olur. Tümör büyüyerek diş köklerinde erime meydana getirir. Çene eklemine yakın oluşan tümörler, yemek yeme ve konuşma gibi fonksiyonları bozar. Yüzde bulunan sinirlere baskı yaparak kalıcı his kayıplarına neden olur. Enfeksiyon, solunum yolu tıkanıklığı ve göz gibi birbirinden farklı problemler ortaya çıkabilir.