Anamnez Nedir? Anamnezde Neler Sorulur?

Anamnez Nedir?

Anamnez süreci, hastanın şikayetlerini dinleyerek olası hastalıkların belirlenmesini sağlayan görüşmeleri kapsar. Bu süreç, hastada olan ya da olma riski yüksek hastalık türlerine karşı nasıl bir tedavi planlaması yapılacağını belirlemeye yardımcı olur.

Detaylı bir şekilde değerlendirilen hasta öyküsü ve aile öyküsü hangi hastalıkların olup olmadığını anlamak için oldukça önemlidir. Böylece, hastanın şikayetlerinin klinik kökeni doğru bir şekilde saptanırken, hastaya farklı tetkiklerin uygulanmasına da gerek kalmaz.

Anamnezde Neler Sorulur?

Anamnez, hastanın klinik olarak değerlendirilmesinin ilk adımıdır. Bu aşamada hekimler tarafından hastalara bazı sorular yönlendirilir. Böylelikle hastanın genel sağlık profili oluşturulur ve ayırıcı tanı gerçekleştirilir. Anamnezde hastalara genellikle şu sorular yöneltilir: 

Belirtiler: Kişinin hastaneye başvurmasına neden olan belirtilerin ne olduğu sorulur. Aynı zamanda bu belirtilerin başlangıç zamanı ve ne kadar şiddetli olduğu hakkında da bilgi alınır. Belirtilerin şiddetlenmesine ya da hafiflemesine neden olan etkenlerin olup olmadığı değerlendirilir.

Hastalık Geçmişi: Hastanın çocukluk döneminde geçirdiği rahatsızlıkların olup olmadığına dair bazı sorular sorulur. Özellikle diyabet, hipertansiyon vb. sistemik ya da kronik hastalık türleri değerlendirilir. Geçmiş dönemde cerrahi operasyonlar ve tedaviler hakkında da bilgi alınır.

Aile Öyküsü: Hastanın birinci ya da ikinci dereceden akrabalarında kalıtsal ya da genetik hastalıklar varsa bunun doktora bildirilmesi gerekir. Bunların haricinde ise aile bireylerinde; kalp krizi, metabolik hastalıklar, kanser türleri ya da hematolojik problemler olup olmadığı sorulur.

Alerji ve İlaç Bilgisi: Anamnez aşamasında hastaların düzenli olarak reçeteli ya da reçetesiz ilaç kullanımı sorulur. Özellikle bitkisel takviyeler, antibiyotikler ve kan sulandırıcı ilaçlar değerlendirilir. Aynı zamanda hastaların alerji hastalıkları hakkında da bilgi alınır. Hangi besinlere, etken maddelere ya da ilaç türlerine alerjisi olduğu öğrenilir. Alerjik reaksiyon geçirip geçirmediği gibi sorular da bu süreçte hastalara yöneltilir.

Yaşam Tarzı: Hastanın yaşam tarzı hakkında da bilgi edinilmesi gereklidir. Genellikle alkol ve sigara kullanımı hakkında bilgi alınır. Mesleki hastalık türlerinin değerlendirilebilmesi için çalışma alanı değerlendirilir. Beslenme düzeni ve fiziksel aktiviteler hakkında da bazı sorular sorulur.

Diğer Sorular: Hastanın fark etmediği ya da hastada görülmeyen belirtiler söz konusu olabilir. Bazı hastalık türlerinin belirti göstermeden oluşma ihtimali vardır. Bu durum göz önüne alınarak hastalara farklı sorular yönlendirilmesi mümkündür. Bu sorular arasında; idrar ve dışkı yapma düzeni, iştah kaybı ya da artışı, uyku düzeni, ani kilo değişimleri ve gün içerisindeki yorgunluğu yer alır.

Psikiyatri Alanında Anamnez Sürecinde Hangi Sorular Sorulur?

Psikiyatrik anamnez, genel tıbbi sorgulamadan farklı olarak sadece fiziksel semptomlara değil; hastanın bilişsel, duygusal, davranışsal süreçlerine odaklanır. Psikiyatri kliniğinde tanı sürecinin gerçekleştirilebilmesi için bazı soruların sorulması gereklidir. Bu aşamada hastalara genellikle şu sorular sorulur:

Psikiyatrik Şikayetler: Kişinin yaşadığı ruhsal ve psikolojik problemin değerlendirilebilmesi için hangi belirtilerin ortaya çıktığı sorulur. Böylelikle uyku bozukluğu, anksiyete vb. problemler anamnez sürecinde teşhis edilebilir. Ortaya çıkan belirtilerin ne zaman görülmeye başladığı ve gün içerisinde belirtilerin şiddetlenip şiddetlenmediği değerlendirilir. Belirtilerin tetiklenmesine yol açan olaylar hakkında bilgi alınır. Ortaya çıkan belirtilerin kişiyi sosyal, ekonomik, ailevi ya da farklı alanlarda ne derece etkilediği sorulur.

Geçmiş Psikiyatri Öyküsü: Anamnez sürecinde hastanın geçmiş psikiyatri öyküsü dinlenir. Daha önce psikolojik destek alıp almadığı ya da ilaç tedavisine başlanıp başlanmadığı öğrenilir. Geçmişte hangi şikayetler ile tedavi yapıldığı ve kullanılan ilaçların dozu ya da yan etkileri hakkında bilgi alınır. Hastanın herhangi bir ilaç alerjisi olup olmadığı da bu süreçte sorulan sorular arasında yer alır.

Aile Öyküsü: Hastanın aile bireylerinde herhangi bir ruhsal ya da psikolojik problem olup olmadığı hakkında bilgi alınması gereklidir. Özellikle bipolar bozukluk, şizofreni, depresyon ya da intihar girişimlerinin detaylı bir şekilde doktora bildirilmesi gereklidir. Bazı psikolojik hastalıkların aile bireylerinde görülmesi, kişide de aynı problemlerin ortaya çıkmasına neden olabilir.

Travmatik Olaylar: Kişinin psikolojik açıdan etkilenmesine neden olan travmatik olaylar hakkında detaylı görüşmeler yapılır. Boşanma, işsizlik, ailevi problemler, sevilen birinin kaybı, taciz vb. durumlara bağlı olarak travma oluşumu görülebilir. Bu durumda kişilik bozukluklarının ortaya çıkma riskinde de artış meydana gelir.

Kişilik Özellikleri: Kişinin hastalık öncesinde ya da hastalık aşamasındaki kişilik özellikleri sorulur. Kişinin titiz, öfkeli, sakin, sosyal, içe dönük vb. özellikleri değerlendirilir. Aynı zamanda alkol ya da madde bağımlılığı gibi problemler hakkında konuşulur. Bağımlılık durumu söz konusuysa tedavi süreci hakkında bilgi alınır. Kişinin kendisine ya da çevreye zarar verme eğilimi öğrenilir. Böylelikle tedavi planlamasına başlanır.

Çocuklarda Anamnez Süreci Nasıl Gerçekleştirilir?

Çocuklarda anamnez süreci, yetişkin hastalarla yapılan görüşmelerden farklı ilerler. Çocukların yaşadığı problemi tam olarak anlatamaması, bilişsel gelişim farklılıkları, hastane ortamından korkmaları vb. nedenlere bağlı olarak ebeveyn eşliğinde görüşmeler gerçekleştirilir. Psikolojik değerlendirmelerde ise çocukların aileden çekinmesi halinde ise bire bir görüşmeler yapılır. Bu süreçte çocuğun davranışları da gözlemlenir. 

Pediatri eşliğinde yapılan görüşmeler, çocuğun süreçten olumsuz etkilenmesini önlemeye yardımcı olur. Çocuğun hastalıkları ile alakalı bilgi almak için öncelikle annenin hamilelik döneminde yaşadığı sağlık problemleri hakkında bilgi alınır. Gebelik sürecinde annenin ilaç kullanımı, enfeksiyon geçmişi, doğum şekli, bebeğin kilosu sorulur.

Çocuğun ince ve kaba motor becerilerinin gelişim süreci hakkında da ebeveynlere bazı sorular yöneltilir. Çocuğun kaç yaşında konuştuğu, zihinsel ya da fiziksel gelişim problemleri, ne zaman emeklediği ya da yürümeye başladığı gibi sorular sorulur. Aynı zamanda beslenme alışkanlıkları hakkında da bilgi alınır. Kaç yaşında sütten kesildiği, ek gıda kullanımı, beslenme düzeni, iştahı, gıda alerjisi vb. konular detaylandırılır.

Beslenme Geçmişi ve Alışkanlıkları: Çocuğun bağışıklık ve sindirim sistemi sağlığını anlamak adına beslenme öyküsü derinlemesine sorgulanır. Bebeğin ne kadar süre anne sütü aldığı, ek gıdalara hangi ayda başlandığı, güncel beslenme düzeni, iştah durumu ve varsa besin alerjileri (özellikle inek sütü proteini alerjisi gibi) tespit edilir.

Çocukların aşı takvimi de anamnez sürecinde değerlendirilen konular arasında yer alır. Kızamıkçık, kabakulak, su çiçeği gibi hastalıkların geçirilip geçirilmediği sorulur. Aşıların düzenli yapılması bu süreçte oldukça önemlidir. Bunların haricinde ise çocuklardaki sistemik belirtiler ve davranış değişiklikleri hakkında ebeveynlere sorular yönlendirilir.

Bazı çocuklar problemlerini ifade edemez ve bu problemler davranış değişimlerine neden olur. Son dönemlerde çocukta uyku düzeni bozukluğu, ağlama krizleri, iştah kaybı, halsizlik, tuvalet alışkanlığı değişimleri, altını ıslatma ya da farklı davranışlar olup olmadığı değerlendirilir.