Asfiksi Nedir? Asfiksi Belirtileri ve Tedavisi

Asfiksi, hastanın oksijen yetmezliğine bağlı olarak doku ölümünün gerçekleşmesi olarak tanımlanır. Acil müdahale gerektiren bir durumdur. Hastaya müdahale edilmediği takdirde kalıcı hasar oluşma riski vardır. Asfiksi, kişide hayati riskin oluşmasına ve ani ölümlere yol açabilir. Bu durum özellikle doğum esnasında daha sık görülür.

Güncelleme : 24.04.2026

Asfiksi Nedir?

Asfiksi, bazı nedenlere bağlı olarak kişinin solunumunun durmasıdır. Özellikle kanda karbondioksit birikimine bağlı olarak vücuttaki dokulara yeteri miktarda oksijen taşınamaz. Oksijen yetersizliği ise doku ölümüne neden olur ve bu durum asfiksi olarak tanımlanır. Yetersiz oksijen nedeni ile kişilerde hayati risk artış gösterir. Beynin oksijensiz kalması halinde ise kalıcı beyin hasarı görülebilir.

Asfiksi Neden Olur?

Asfiksi, kanda karbondioksit birikmesine bağlı olarak ortaya çıkar. Bu durum ise hastanın nefessiz kalmasına yol açabilir. Oksijen yetersizliği ve karbondioksit birikimi, farklı nedenlere bağlı olarak oluşum gösterebilir. Özellikle nefes borusunun tıkanmasına bağlı olarak asfiksi meydana gelebilir. Bu durumun oluşum nedenleri şu şekilde sıralanabilir:

Zehirli gaz solunumu
Ağır metal zehirlenmesi
Nefes borusunda yiyecek kalması
Yabancı cisimlerin yutulması
Kronik solunum yetmezliği
Anne karnındayken bebeğin boynuna kordon dolanması
ALS hastalığı
Suda boğulma
SMA hastalığı
Elektrik çarpması
Siyanür zehirlenmesi
Karın ve göğüs kısmına aşırı baskı uygulanması
Yoğun kanamaların meydana gelmesi
Denizde vurgun yemek
İskemi
Boğaz bölgesinin sıkılması
Tümör oluşumu (özellikle beyin tümörü ve boğaz bölgesine yakın bölgelerde tümör)

Asfiksi Belirtileri Nelerdir?

Bu süreçte, kişinin nefessiz kalması gibi belirtiler ile ortaya çıkar. Oluşan asfiksi türüne göre ortaya çıkacak olan belirtiler değişiklik gösterir. Genellikle kişilerde şiddetli baş ağrısı görülür. Fakat şiddetli oksijen kaybı yaşanması halinde cilt renginde değişimler gözlemlenir. Kişide bilinç kaybı meydana gelir. Kalp atışı yavaşlamaya başlar ve müdahale edilmemesi halinde kalp durabilir. Gözlerde kanlanma görülebilir. Bebeklerde ise nöbet geçirme durumu söz konusudur.

Asfiksi Türleri Nelerdir?

Asfiksi türleri, kişinin hangi nedene bağlı olarak solunum problemi yaşadığına göre kategorilere ayrılır. Her tür farklı belirtiler ile ortaya çıkar ve uygulanacak tedavi yöntemleri değişkenlik gösterebilir. Kişiye doğru şekilde müdahale etmek için nedenin teşhis edilmesi gerekir. Asfiksinin bilinen dört farklı türü vardır. Bu türler ise şu şekildedir:

Mekanik Asfiksi

Mekanik asfiksi, kişiye dışarıdan müdahale edilmesidir. Kişinin intihar girişiminde bulunması ya da yabancı cisim yutulması, bu kategori içerisinde değerlendirilir. Aynı zamanda saldırılara bağlı olarak da mekanik tür görülebilir. Kişinin boğazının sıkılması, hava akışının kesilmesi vb. durumlar, mekanik asfiksidir. Kısaca belirtmek gerekirse bu durum, fiziki olarak vücudun dışından gelen etkenleri kapsar.

Kimyasal Asfiksi

Kimyasal asfiksi, genellikle zehirli gaz salınımı ve ağır metal zehirlenmesi nedeni ile ortaya çıkar. Özellikle siyanür zehirlenmesi, kişinin solunumunu yavaşlatabilir. Zehirli maddeler, solunum ile birlikte kana karışır. Bu durum ise kanda karbondioksit birikimine neden olarak, asfiksi oluşumunu tetikler. Yaşanan bu duruma bağlı olarak, kanda oksijen taşınımı engellenir.

Yenidoğan Asfiksisi (Fetal ve Perinatal)

Yenidoğan bebeklerde görülen asfiksi türü, perinatal ve fetal olarak iki farklı şekilde değerlendirilir. Fetal türde bebek, anne karnındayken oksijensiz kalır. Plasenta bozukluklarına bağlı olarak bu durum ortaya çıkabilir. Perinatal türde ise bebek, doğum esnasında oksijensiz kalır. Boyun bölgesine kordon dolanmasına bağlı olarak bu durum görülebilir.

Travmatik Asfiksi

Travmatik asfiksi, özellikle göğüs ve karın bölgesine baskı uygulanması halinde ortaya çıkar. Bu durum mekanik türde olduğu gibi fiziki saldırılar nedeni ile oluşum gösterebilir. Aynı zamanda trafik kazalarında da bu bölgelere baskı uygulanma ihtimali vardır. Özellikle deprem gibi kişinin enkaz altında kalması, travmatik asfiksi oluşumu olarak bilinir. Bu sıkışma esnasında bölgeye baskı uygulanır ve akciğer genişlemeye başlar. Akciğer genişlemesi ise kanın tekrar kalbe iletimini engeller.

Asfiksi Tedavisi Nedir?

Asfiksi tedavisi, kişinin solunumunun geri kazandırılmasını sağlar. Mekanik bir tıkanıklık söz konusu ise (yabancı cisim yutulması, boğazda yemek kalması vb.) heimlich manevrası uygulanır. Bu manevranın doğru şekilde uygulanmasının herkes tarafından bilinmesi oldukça önemlidir. Böylelikle, mekanik asfiksi halinde kişilere ilk müdahalede bulunulması mümkün hale gelir. Heimlich manevrası ile kişinin hayatı kurtulabilir.

Diğer bir tedavi yöntemi ise kalp masajıdır. Kişinin solunumunun tekrar kazandırılabilmesi için kalp masajı uygulanır. Yenidoğanlarda asfiksi söz konusu olduğundaysa bebeğin hava yolu temizlenir, pozitif basınçlı ventilasyon uygulanabilir. Kişinin durumuna bağlı olarak ise ilaç tedavisine başvurulabilir. Bu ilaçlar damar yolu ile hastalara verilerek, kalp ritminin düzenlenmesini sağlar.

Asfiksi Risk Faktörleri Nelerdir?

Asfiksi risk faktörleri, çevresel ya da farklı etkenleri kapsayabilir. Çocuklara verilen oyuncaklar ya da evde bulunan küçük cisimler, risk faktörleri arasında değerlendirilir. Bu nesnelerin yutulması, solunumun tıkanmasına neden olur. Yüzerken fazla açılmamaya da dikkat edilmelidir. Su yutmak ya da vurgun yemek, asfiksiye neden olur. Genel olarak risk faktörleri şu şekildedir:

Nörolojik hastalıklar
Aşırı alkol tüketimi
Akciğer hastalıkları
Doğum komplikasyonları
Boyuna baskı uygulanması
Trafik kazaları
Doğal afetler

Sıkça Sorulan Sorular

Asfiksi Ölümcülmüdür?

Evet, asfiksi ölümcül bir sağlık problemi olarak değerlendirilir. Kişilere acil müdahalede bulunulmaması halinde, kalp durabilir. Geç müdahaleye bağlı olarak ise kişilerde kalıcı problemlerin meydana gelme ihtimali vardır. Oksijenin kesilmesinden sonra birkaç dakika içinde hücre hasarı başlar ve doku ölümü gerçekleşir.

Asfikside Hayatta Kalma Oranı Nedir?

Asfikside ilk birkaç dakika içinde kişiye müdahale edilmesi halinde hayatta kalma oranı oldukça yüksektir. Bu nedenle çevredeki kişilerin ilk müdahalesi önemlidir. Fakat geç yapılan müdahalelerde hayatta kalma oranı çok düşüktür. Kesin bir oran belirtmek mümkün değildir.

Asfiksi Tedavisi Sonrasında Olası Riskler Nelerdir?

Asfiksi tedavisinin geç uygulanması halinde kişilerde, kalıcı beyin hasarı meydana gelebilir. Yenidoğanlarda ise ince ve kaba motor becerilerinin gelişiminde sorunlar olabilir. Kalp ve diğer hayati organlar zarar görebilir. Bazı kişilerde ise; hareket bozuklukları, hafıza problemleri ve konuşma güçlüğü ortaya çıkar.

Yenidoğan Asfiksisi Belirtileri Nelerdir?

Yenidoğan bebeklerde asfiksi, ağlamama gibi belirtiler ile ortaya çıkabilir. Solunum yavaş ve düzensizdir. Cilt tonunda renk değişimleri gözlemlenebilir. Bebeklerin kas tonusu düşük olabilir. Bu nedenle de çevreye tepki göstermeme gibi belirtiler görülebilir. Aynı zamanda bebeğin vücut sıcaklığı da normalden düşük ya da yüksektir.

Asfikside İlk Müdahale Nasıl Olmalıdır?

Asfikside ilk müdahale kalp masajıdır. Fakat kişinin boğazına bir şey takılmışsa ilk müdahalenin heimlich manevrası olması gereklidir. Karın ya da göğüs kısmına baskı uygulanmışsa ya da kişide şiddetli kanama varsa durumun daha kötüye gitmemesi için müdahale etmemek daha doğru olur. Bu gibi durumlarda direkt olarak ambulans çağırılmalıdır.

Periantal Asfiksi Annenin Sağlık Durumu ile Alakalı mı?

Annenin diyabet hastası olması, bebekte periantal asfiksi oluşumuna neden olabilir. Aynı zamanda hamilelik sürecinde kullanılan bazı ilaçlar da bu durumun ortaya çıkmasına yol açabilir. Kalp hastalıkları, anemi ve madde bağımlılığı da bu durumun tetiklenmesini sağlar. Anne karnında oluşan bazı komplikasyonlar da görülebilir. Çoğul gebelik, plasentanın ayrılması ve kordon dolanması gibi nedenler, periantal asfiksi oluşumu ile alakalıdır.