Bebeklerde ve Çocuklarda Ateş

Anne ve babaların en çok korktuğu durumlardan biride çocuklarının ateşinin çıkmasıdır.Aslında ateş sıklıkla vücüda giren bakteri ve viruslara  karşı bedenin verdiği normal bir yanıttır.Dikkatlice kontrol edilirse faydalı bir savunma mekanizmasıdır.

Ateş Nasıl Ölçülmeli ve Normali Nedir?

VÜCUT SICAKLIĞINI ÖLÇMEDE YAŞLARA GÖRE ÖNERİLEN VÜCUT BÖLGELERİ

Rektal ölçümlerde  38,2C kadar normal kabul edilebilir. Rektal veya koltuk altı olsun artık tüm ölçümlerde kırılması durumunda civanın toksik etkileri nedeniyle cam termometre önerilmemektedir. Koltuk altı ölçümlerde 37,2C ye kadar kulaktan ölçümlerde 37,8C ye kadar rektal ölçümlerde 38,2C kadar değerler normal kabul edilir. Ortam sıcaklığının ve kalın giyinmenin de vücut ısısını arttırdığı unutulmamalıdır. Koltuk altı ölçümlerde ise cildin kuru olmasına ve derecenin koltuk altına yeterli süre temas etmesine dikkat edilmelidir. Nemli bir koltuk altından yapılan ölçüm yanlış düşük sonuç verebilir.

Çocuklarda Ateş: Ne Zaman Normal, Ne Zaman Tehlikeli?

Ateş, vücudun enfeksiyonlara karşı geliştirdiği doğal bir savunma mekanizmasıdır. Tek başına bir hastalık değildir; altta yatan bir enfeksiyonun veya inflamasyonun belirtisidir. Çocuklarda ateş sık görülür ve çoğu zaman viral enfeksiyonlara bağlıdır. Bu nedenle ateşin derecesinden çok, çocuğun genel durumu daha önemlidir.

Birçok ebeveyn için “ateş kaç derece olursa tehlikeli?” sorusu kaygı yaratır. Ancak önemli olan yalnızca termometrede görülen sayı değil, çocuğun davranışı, beslenmesi ve genel görünümüdür.

Çocuklarda Ateş Neden Olur?

Ateşli çocukların yaklaşık %70–80’inde neden viral enfeksiyonlardır. Bu tür enfeksiyonlarda antibiyotik tedavisi gerekmez ve hastalık genellikle destek tedavisi ile düzelir.

Bakteriyel enfeksiyonlar ise daha az oranda görülür (%10–20 civarı). Bunlar arasında:

• İdrar yolu enfeksiyonları
• Akciğer enfeksiyonları
• Orta kulak enfeksiyonları

yer alır. Yani bir çocuk yıl içinde birkaç kez ateşli hastalık geçirebilir; ancak bunların yalnızca küçük bir kısmında antibiyotik ihtiyacı doğar.

Ateş Kaç Derece Olursa Tehlikelidir?

Genel olarak 38°C ve üzeri ateş olarak kabul edilir. Ancak aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:

• Çocuk 3 aydan küçükse
• Ateş 40°C ve üzerindeyse
• Havale geçirilmişse veya havale şüphesi varsa
• Çocuk dalgın, aşırı halsiz veya uykuya meyilliyse
• Ciltte döküntü eşlik ediyorsa
• Hiçbir şey yutamıyor ya da verilen ilaçları kusuyorsa
• Ateş düşürücüye rağmen ateş kısa sürede tekrar yükseliyorsa

Bu belirtiler daha ciddi bir enfeksiyonun işareti olabilir.

Çocuklarda Ateş Tedavisi Nasıl Olmalıdır?

Çocuklarda ateş tedavisinin amacı, vücut ısısını mutlaka 36–36,5°C seviyesine indirmek değildir. Önemli olan çocuğun rahatlaması ve genel durumunun düzelmesidir.

Ateşli Çocukta Evde Yapılabilecekler:

• Ortam ısısının uygun seviyede tutulması
• Çocuğa ince ve rahat giysiler giydirilmesi
• Bol sıvı verilmesi
• Yeterli kalori alımının sağlanması
• Gerekli durumlarda ılık su ile duş veya pansuman uygulanması

Ateş düşürücü ilaçlar mutlaka çocuğun kilosuna göre hesaplanmalı ve hekim önerisiyle kullanılmalıdır. Çay kaşığı veya yemek kaşığı gibi ölçülerle değil, ilacın kendi ölçüm aparatıyla doğru doz verilmesi gerekir.

Ateş düşürücülerin birlikte veya art arda kullanımı konusunda ise bilinçsiz uygulamalardan kaçınılmalıdır. Yapılan bilimsel çalışmalar, farklı ateş düşürücülerin ardışık kullanımının tek başına kullanıma belirgin üstünlük sağlamadığını göstermektedir.

Ateşin Düşmesi Hastalığın Geçtiği Anlamına Gelir mi?

Hayır. Ateşin düşmesi altta yatan enfeksiyonun tamamen iyileştiği anlamına gelmez. Ayrıca ateşin derecesi, viral enfeksiyon ile bakteriyel enfeksiyonu ayırt etmek için tek başına yeterli değildir.

Bu nedenle yalnızca ateşin düşmesine odaklanmak yerine, çocuğun genel durumunun takibi önemlidir.

Ateş Ölçümü Nasıl Yapılmalıdır?

Evde kullanılan termometrelerin doğru ölçüm yapıp yapmadığı önemlidir. Özellikle dijital ev tipi termometrelerin zamanla hatalı ölçüm yapabildiği bilinmektedir. Bu nedenle sağlık kuruluşuna başvururken kullanılan termometrenin de götürülmesi, ölçüm doğruluğunun karşılaştırılması açısından faydalı olabilir.

Çocuklarda ateş çoğunlukla viral enfeksiyonlara bağlıdır ve uygun takip ile kontrol altına alınabilir. Ancak bazı durumlarda ateş ciddi bir enfeksiyonun habercisi olabilir. Ateşin derecesinden çok çocuğun genel durumu değerlendirilmelidir.

Eğer çocuğunuzda yüksek ateşle birlikte dalgınlık, beslenememe, döküntü veya havale gibi belirtiler varsa vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurmanız önemlidir.

Hangi Durumlarda Mutlaka Doktora Gitmeliyim?

3 ayın altındaki tüm ateşli çocuklar mutlaka doktora götürülmelidir.

• Ateşle beraber cildinde döküntüler oluştuysa
• Ateşi düşmesine rağmen huzursuzluğu sürüyorsa
• Zor ve sık nefes alıyorsa
• Öksürük, hırıltı, kulak ağrısı, karın ağrısı, boğaz ağrısı, devamlı kusma, sık ishal, idrar yaparken yanma, idrar renginde değişme beslenme güçlüğü varsa
• Bıngıldağında atma ve kabarıklık varsa
• Çocuğunuz 2 yaşından küçükse 24 saatten fazla, 2 yaş üzerinde ise 3 günden uzun süre ateşi devam ediyorsa
• Ağzında kuruluk, gözyaşının olmaması, göz küresinde ve bıngıldakta çöküklük idrar miktarında azalma gibi sıvı kaybı bulguları varsa

vakit kaybetmeden bir doktora başvurulmalıdır.

Ateş Nasıl Düşürülür?

Çocuğun ateşi yükselirken titremesi normal bir durumdur. Kalın giysiler, çocuğun ateşinin daha da yükselmesine yol açar. Bu nedenle çocuğa kalın giysiler giydirilmemeli, üzeri üşüdüğü gerekçesiyle örtülmemelidir. Ateşli çocuğun bulunduğu odanın ısısı 21 -22 derece arasında tutulmalıdır. Ateş, terlemeyi ve solunum sayısını artırarak sıvı kaybının da artışına yol açar. Çocuğa bol miktarda sıvı verilmelidir. Ateş, çok yüksekse ılık su ile (29-32 derece)  pansuman veya nadir olarak banyo yaptırabilirsiniz, ancak çocuğu asla soğuk ıslak havlu veya çarşafa sarmayın ya da direkt soğuk duşun altına sokmayın. Bu uygulamaların yanında çocuğun yaşına ve kilosuna uygun dozda ateş düşürücü şurup ve fitillerde kullanılabilir. Unutulmaması gereken noktalardan biri aspirinin ateş düşürücü olarak çocuklarda kullanılmaması gerektiğidir

Febril Konvülzyon (Ateşli Havale) Nedir?

Febril konvulziyon meydana geldiği sırada ailelerin %30 kadarı çocuklarının ateşli olduğunun farkında değillerdir. Sıklıkla 6ay-5 yaş arası çocuklarda görülür. Ateş genellikle 38C üzerindedir. Ateşli havale aileler için çok korkutucu bir durum olmasına rağmen aslında çocuğa zarar veren bir durun değildir. Sanılanın aksine ateşli havale sara hastalığına yol açmaz sakat bırakmaz ya da ölüme yol açmaz. Ateşli havale geçiren çocukta kasılma sıçrama morarma gözlerde kayma bilinç kaybı gelişebilir. Bu durumda öncelikle yapılması gereken ilk şey sakin olmaktır. Bu durumun çocukta kalıcı bir hasar bırakmayacağını bilmek sizi rahatlatır. Böyle bir durumda çocuğun sağa sola çarpıp düşüp kendine zarar vermesi engellenmelidir. Çocuğunuzu kucağınıza alıp sırtı size dönük pozisyonda başı yan dönük ve başı hafifçe aşağı pozisyonda tutabilirsiniz. Hava yolunu açık tutularak en yakın sağlık merkezine başvurmak yapılacak en doğru harekettir. Ateşli havalelerin %90'ı zaten 10 dakika içinde kendiliğinden durur.