Beriberi Hastalığı Nedir? Beriberi Hastalığı Belirtileri ve Tedavisi

Beriberi Hastalığı Nedir? 

Beriberi hastalığı, B1 vitamini olarak adlandırılan tiamin eksikliği sonucunda gelişen bir rahatsızlıktır. Tiamin, karbonhidratların enerjiye dönüşmesini sağlayan temel vitaminlerden biri olduğu için eksikliğinde hücrelerin enerji üretim süreci aksamaya uğrar. Bu durumun bir sonucu olarak, kalp ve sinir sistemi gibi organlarda fonksiyonel hasarlar gelişir. 

Beriberi hastalığı ıslak beriberi ve kuru beriberi olmak üzere iki farklı türde görülür. Islak beriberi kalp ve damar sistemi üzerinde oluşturduğu ciddi etkilerle ortaya çıkar.

Bu rahatsızlıkta nefes darlığı, şişlik ve dolaşım problemleri görülür. Kuru beriberi ise sinir sistemi ve kas dokusunu etkilediği için kas güçsüzlüğü, denge kaybı ve uzuvlarda uyuşukluk gibi belirtilerle kendini gösterir.  

Beriberi Hastalığı Belirtileri Nelerdir? 

Beriberi hastalığı belirtileri hastalığın türüne göre değişmekte olup yaygın semptomlar arasında sürekli halsizlik, reflekslerde azalma ve kaslarda güçsüzlük yer alır.

Kuru beriberi daha çok sinir sistemiyle ilişkili olduğu için kas erimesi, bacaklarda güç kaybı ve hareket etmede zorlanma gibi belirtilerle karakterizedir. Islak beriberi ise kalp ve dolaşımı etkilediğinden çarpıntı, nefes darlığı ve hızlı kalp atışı semptomlarla kendini gösterir.

Beriberi hastalığında görülen diğer yaygın belirtiler ise şunlardır: 

• Yorgunluk ve halsizlik 
• Zihinsel konfüzyon  
• Mide bulantısı ve kusma 
• Ayakta durmakta zorluk çekme 
• Ateş 
• Refleks ve hareket bozukluğu  
• Kas erimesi (atrofi) 
• Nefes darlığı
• Göğüs ağrısı  
• Ayaklarda ve bacaklarda ödem  
• Uzuvlarda uyuşukluk (karıncalanma) 

Beriberi Hastalığı Neden Olur? 

Beriberi hastalığının en temel nedeni vücuttaki B1 vitamini eksikliğidir. Tiamin eksikliğinden kaynaklı olarak ortaya çıkan bu rahatsızlık enerji üretim sürecinin aksamasına bağlı olarak vücut sisteminde bozulmalara yol açar.

Beriberi hastalığı aynı zamanda tek tip ve dengesiz beslenme, aşırı alkol tüketimi ve uzun süreli açlık gibi alışkanlıklar sonucunda da gelişebilir. Ayrıca stres ve hipertiroid gibi vücudun metabolik hızını artıran durumlar da tiamin ihtiyacını yükselterek bu rahatsızlığın oluşumuna zemin hazırlar. 

Beriberi Hastalığı Kimlerde Görülür? 

Beriberi hastalığı yeterli B1 vitamini içeren besinleri tüketmeyen kişilerde daha sık görülür. Ayrıca tek tip ve dengesiz beslenen kişiler ya da aşırı alkol kullanan bireyler de risk altındadır. Özellikle de yüksek karbonhidrat içeren besinler tüketmek tiamin ihtiyacını artırarak B1 vitamin eksiklik gelişimini hızlandırır.

Bunun yanı sıra besin emilimini bozan mide–bağırsak hastalıklarına sahip kişiler bu rahatsızlık için risk taşır. Örneğin çölyak hastalığı, Crohn hastalığı veya kronik ishal gibi durumlar yaşayanlarda Beriberi hastalığının görülme ihtimali yüksektir.  

Beriberi hastalığı gebelik ve emzirme döneminde artan vitamin ihtiyacı karşılanmadığında da gelişebilir. Ayrıca yoğun egzersiz ve yüksek düzeyde stres gibi durumlar da tiamin eksikliğini tetikleyerek hastalığın ortaya çıkma riskini yükseltebilir. Bunun yanı sıra bariatrik cerrahi geçirenler ya da sürekli diüretik ve benzeri ilaç kullananlar da beriberi hastalığı için risk grubunda yer alır.  

Beriberi Hastalığı Nasıl Teşhis Edilir? 

Beriberi hastalığı kişinin yaşam alışkanlıkları, klinik belirtileri ve fizik muayene bulguları değerlendirilerek teşhis edilir. Genel sağlık durumu değerlendirilirken özellikle beslenme düzeni hakkında detaylı sorular sorulur.

Hastanın yorgunluk, kas güçsüzlüğü, uyuşma, kalp çarpıntısı ve nörolojik şikâyetleri dikkate alınarak fiziksel muayene yapılır. Beriberi hastalığının teşhisi için uygulanan yöntemler aşağıdaki gibidir: 

Fiziksel muayene aşamasında refleksler, denge kabiliyeti ve sinir sistemi fonksiyonlarına dikkat edilir. Doktor, nörolojik belirtileri de göz önünde bulundurarak hastada tiamin (B1 vitamini) eksikliğine işaret eden bulguların varlığını değerlendirir. 

Beriberi tanısı için kan testi yapılarak kolesterol ve kan şekeri seviyeleri ölçülür. Bu aşamada diğer vitamin eksiklikleri de kontrol edilir.  

Kan testlerinin yanı sıra gerekli durumlarda ekokardiyografi veya MR gibi görüntüleme yöntemlerine başvurulur. İlgili yöntemler hastalığın kalp veya sinir sistemi üzerindeki etkilerini gözlemlemek için kullanılır. 

Beriberi Hastalığı Nasıl Tedavi Edilir? 

Beriberi hastalığı tedavisi, hastalıkta görülen B1 vitamini eksikliğini gidermeyi amaçladığı için beslenme düzeni ve takviye alımı birlikte planlanır. Vücudun ihtiyaç duyduğu tiamini sağlamak için tedaviye doktor kontrolünde B1 vitamini takviyeleri ile başlanır. Hafif ve orta şiddetli vakalarda belirli dozlarda günlük tiamin alınması gerekir.

Şiddetli vakalarda veya besin emilim problemi yaşayan hastalar için ise tiaminin enjeksiyonla verilmesi tercih edilir. Bu tür vakalarda tedaviye önce yüksek dozda intramüsküler veya intravenöz tiamin ile başlanır. Ardından hastanın vücudundaki B1 seviyeleri tekrardan kontrol edilerek tedavi yöntemine karar verilir.  

Beriberi Hastalığında Beslenme Nasıl Olmalı? 

Beriberi hastalığında beslenme düzeni tiamin yönünden zengin gıdaların artırılması, rafine karbonhidrat ile işlenmiş ürünler sınırlandırılmasıyla planlanmalıdır. Tedavi sürecinde takviye alımı ile birlikte B1 bakımından zengin bir diyet listesi önerilir. Bu noktada tam tahıllar, yeşil yapraklı sebzeler ve et ürünlerini beslenmeye dahil etmek gerekir. Bununla birlikte süt, yumurta ve balık gibi protein kaynaklarının da dengeli şekilde tüketilmesi büyük önem taşır.  

Alkol, tiamin emilimini düşürdüğü için alkol tüketiminin sınırlandırılması önerilir. Bu sayede vücuttaki B1 vitamin değeri artar ve beriberi hastalığının tekrarlaması önlenir.

Beriberi hastalığı teşhisi konulan hastalarda daha önceden olan kronik hastalıkları da değerlendirilerek özel diyet listesi yapılır. Bu nedenle beslenme planı her hastanın genel sağlık durumu, mevcut vitamin eksiklikleri ve yaşam alışkanlıkları dikkate alınarak oluşturulur.