Bishop Skoru Nedir? Neden ve Nasıl Hesaplanır?

Bishop skoru, doğum başlamadan önce rahim ağzının doğuma ne ölçüde hazır olduğunu görmek için kullanılan puanlama sistemidir. Normal doğumun başarı olasılığının belirlendiği muayenede, servikal açıklık, silinme, kıvam, pozisyon ve fetal istasyon puanlanır.

Hesaplanan 0 ile 13 arasındaki bu toplam puan, rahim ağzının olgunluğunu gösterir. Skorun 8 ve üzerinde olması doğuma hazırlığı belirtirken, düşük değerler rahim ağzının henüz hazır olmadığını işaret eder. Ancak bu skor, doğumun kesin olarak ne zaman olacağını belirleyen bir test değildir.  

Bishop skoru tek başına doğum şeklini belirleyemez. Gebeliğin haftası, anne ve bebeğin sağlık durumu, daha önce gerçekleşen doğumlar ve doğumun başlatılma nedeni gibi birçok nokta doktor tarafından birlikte değerlendirilir.

Genel olarak vajinal muayene ile değerlendirilir. Bu sebeple kişi evde ya da kendi başına hesaplayamaz. Muayene esnasında belirlenen bulgular sağlık uzmanı tarafından değerlendirilerek uygun puanlama gerçekleştirilir.

Bishop Skoru Nedir?

Bishop skoru, suni sancı başarı şansını öngörmek ve rahim ağzının normal doğuma hazır olup olmadığını belirlemek için kullanılan bir puanlama sistemidir. Skorun hesaplanmasında beş temel faktör dikkate alınır.

Bunlar rahim ağzının açıklığı, silinme derecesi, kıvamı, rahim ağzının konumu ve bebeğin başının pelvisteki seviyesidir. Her bir kritere muayene bulgusuna göre 0 ile 3 arasında puan verilir. Puanların toplamı ise Bishop skorunu belirler.

Doğum anına yaklaşıldığında rahim ağzında bazı doğal tepkiler oluşur. Rahim ağzı gittikçe yumuşayabilir, kısalabilir ve açılma gerçekleşebilir. Ayrıca bebeğin başı pelvis içerisinde daha aşağıya doğru ilerleyebilir. Bu değişikliklerin hepsi Bishop skorunun yükselmesine yardımcı olabilir.

Bishop puanlaması ilk olarak doğum indüksiyonu planlanan gebelerde kullanılmaya başlanmıştır. Günümüzde de rahim ağzının mevcut durumunu belirlemek ve doğumun başlatılmasıyla ilgili klinik kararlara fayda sağlamak amacıyla kullanılır.

Bishop Skoru Nasıl Hesaplanır?

Bishop skoru hesaplama durumunda, rahim ağzının anatomik özellikleri ve bebeğin baş seviyesini kapsayan beş klinik kriter değerlendirilir. Her bulguya farklı bir puan verilir ve puanların toplamı annenin Bishop skorunu meydana getirir. Değerlendirme esnasında sadece rahim ağzının açıklığına bakılmaz; diğer özellikler de sonuç için dikkate alınır. 

Bishop skorunun hesaplanmasında dikkate alınan başlıca kurallar şunlardır:

Rahim ağzının açıklığı: Rahim ağzının kaç santimetre açık olduğuna bakılır. Açıklık arttıkça belirlenen puan da yükselir.

Rahim ağzının silinmesi: Rahim ağzının incelip kısalma derecesine bakılır. Daha fazla silinme, doğuma hazırlığın ilerlediğini düşündürebilir.

Rahim ağzının kıvamı: Rahim ağzının sert, orta kıvamda ya da yumuşak olmasına bakılır. Yumuşama, doğuma hazırlık açısından önemli tespitlerden biridir.

Rahim ağzının konumu: Rahim ağzının pelvis içerisinde arkada, orta hatta ya da önde bulunup bulunmadığı değerlendirilir.

Bebeğin başının seviyesi: Bebeğin başının doğum kanalına ne kadar ilerlediğine bakılır.

Klasik Bishop skorunda toplam puan 0 ile 13 arasında değişir. Örneğin rahim ağzı darlığı, sert ve geride olması, bebeğin başının da pelviste yüksek seviyede bulunması daha düşük bir puanla sonuçlanabilir. Buna karşılık rahim ağzının açılması, yumuşaması ve öne doğru konumlanması daha yüksek skorla ilişkilidir. Ayrıca bebeğin başının doğum kanalında aşağıya inmesi de puanı doğrudan artırır.

Burada önemli olan faktör, tek bir kriterin sonucu göstermemesidir. Örneğin rahim ağzının birkaç santimetre açık olması tek başına yüksek Bishop skoru sonucunu vermez. Diğer muayene bulguları da belirlenerek toplam puan elde edilir.

Bishop Skoru Neden Hesaplanır?

Bishop skoru öncelikle doğum indüksiyonu planlanan gebelerde rahim ağzının mevcut durumunu belirlemek amacıyla hesaplanır. Doğum indüksiyonu, doğum olayı kendiliğinden başlamadan önce çeşitli tıbbi yöntemlerle doğumun başlatılmasıdır. İndüksiyon gerekip gerekmediğine karar verilirken hem anne hem de bebeğin sağlık durumu dikkate alınır.

Rahim ağzının doğuma hazır olması, indüksiyon sürecinin nasıl ilerleyebileceği hususunda sağlık profesyoneli için yol gösterici olabilir. Daha yüksek Bishop skoru, rahim ağzının indüksiyona daha elverişli olduğunu düşündürebilir. Düşük skor rahim ağzının henüz olgunlaşmadığını gösterir. Bu durum doğum öncesinde rahim ağzını hazırlamaya yönelik tıbbi yöntemlerin planlanmasını sağlar.

Bishop skoru özellikle aşağıdaki durumlarda hesaplanır:

• Doğum indüksiyonu planlanan gebeliklerde,
• Gebelik haftasının ilerlemesi sebebiyle doğumun başlatılmasının öngörüldüğü durumlarda,
• İndüksiyon öncesinde rahim ağzının olgunlaşma düzeyini değerlendirmede,
• Rahim ağzını doğuma hazırlamak için en uygun yöntemin belirlenmesinde.

Ayrıca skorun düşük olması, doğum indüksiyonunun değerlendirilmeyeceği anlamına gelmez. Yüksek bir puan elde edilmesi de doğum indüksiyonunun kesinlikle başarılı sonuçlanacağını garanti etmez. Doktor, Bishop skorunu diğer klinik muayene ve tetkik sonuçlarıyla birlikte değerlendirir.

Vajinal doğum ya da sezaryen doğum kararı da sadece Bishop skoruna göre alınmaz. Bebeğin kalp atımları, geliş şekli ve gebelik haftası karar sürecinde dikkate alınır. Ayrıca annenin sağlık durumu, önceki doğum öyküsü ve doğum anındaki gelişmeler birlikte değerlendirilir.

Bishop Skoru Kaç Olmalı?

Normal doğum ya da indüksiyon için Bishop skorunun 8 ve üzerinde olması beklenir. Bu puan rahim ağzının yeterince yumuşadığını, inceldiğini ve açılmaya hazır olduğunu gösterir. Toplam skorun 5 ve altında kalması ise rahim ağzının henüz doğuma hazır olmadığını işaret eder.

Bununla birlikte her gebelik için tek bir sabit sınır bulunmaz. Skorun anlamı, gebeliğin genel durumu ve doğumun neden başlatılmasının planlandığı gibi faktörlerle beraber ele alınır. Belirli bir puanın üzerindeki her gebede indüksiyonun kesinlikle başarılı olacağını söylemek de mümkün değildir.

Rahim ağzındaki değişiklikler zaman içinde ilerleyebildiği için Bishop skoru da değişkenlik gösterebilir. Örnek olarak doğuma yaklaşıldıkça rahim ağzının yumuşaması, kısalması ve açılmasıyla birlikte skor yükselebilir. Bebeğin başının pelvis içerisinde aşağıya ilerlemesi de değerlendirmeyi etkileyen kriterlerden biridir.

Bu nedenle tek bir muayenede elde edilen Bishop skoru, doğum sürecinin tamamı hakkında kesin bir sonuç vermez. Özellikle doğum indüksiyonu planlanıyorsa doktor, mevcut skorun yanı sıra gebeliğin haftasını, annenin ve bebeğin durumunu ve indüksiyonun nedenini değerlendirir.

Örneğin düşük Bishop skoru bulunan bir gebede doğumun başlatılması tıbben gerekli ise, önce rahim ağzının olgunlaşmasını destekleyen yöntemlere bakılır. Hangi yöntemin kullanılacağı ise kişinin sağlık durumuna ve gebeliğin özelliklerine göre değişkenlik gösterir.

Gebelik takibi sırasında Bishop skoru hakkında bilgi edinilmesi, anne adayının doğum sürecini daha iyi kavramasına yardım edebilir. Ancak sonuç mutlaka kişisel tıbbi değerlendirme kapsamında dikkate alınmalıdır.