Blastokist Nedir? Blastokist Transferi Nasıl Yapılır?

Blastokist, döllenmiş yumurtanın tüp bebek tedavisinde laboratuvar ortamında geliştiği embriyo evresi olarak tanımlanır. Tüp bebek süreçlerinde embriyonun bu aşamaya ulaşması, hücresel kalitenin ve tutunma potansiyelinin en yüksek seviyede olduğunu gösteren bir durumdur. İç hücre kitlesi ve dış hücre katmanından oluşan bu gelişmiş embriyo yapısı, rahim içi tabakaya uyum sağlama yeteneğini artırır. 

Blastokist transferi, yumurtanın sperm ile döllenmesinden sonra laboratuvar ortamında 5. veya 6. güne kadar geliştirilen kaliteli embriyoların rahim içine yerleştirilmesiyle yapılır.

Bu zamanlama, doğal gebelik fizyolojisinde embriyonun rahim içine ulaştığı evre olarak değerlendirilir. Döllenen yumurta 5. veya 6. güne kadar gelişerek yaklaşık 100-200 hücreli bir yapıya ulaşır. Uygun görülen zaman diliminde döllenen yumurtalar transfer edilir ve böylece tüp bebek süreci gerçekleşir.

Blastokist transferi, daha önceki tüp bebek denemelerinde sonuç alamayan ve kaliteli embriyo gelişimi izlenen anne adaylarına uygulanabilir.Kişinin genel sağlık durumu da işleme uygunluğu açısından oldukça önemlidir.

Ciddi sağlık problemleri olan kişilere işlem yapılmaması önerilebilir. Transfer işlemi öncesinde yapılan detaylı değerlendirmeler ile kişinin işleme uygun olup olmadığı belirlenir.

Blastokist Nedir?

Blastokist, yumurtanın sperm ile döllenmesinden sonraki 5. veya 6. günde ulaştığı, hücresel farklılaşmanın başladığı embriyo gelişim evresidir. Bu evrede embriyo, bebeği oluşturacak olan iç hücre kitlesi ile plasentayı oluşturacak olan trofektoderm tabakasından meydana gelir.

Bu dokulardan oluşan yapı, içi sıvı dolu bir formdadır. Tüp bebek uygulamalarında embriyoların blastokist evresine kadar takip edilmesi, embriyo kalitesinin ve gelişim potansiyelinin doğru değerlendirilmesini sağlar.

Embriyonun bu aşamaya kadar sağlıklı bir şekilde gelmesi, kromozomal ve biyolojik olarak tutunma şansının daha yüksek olduğunu gösterir. Böylelikle işlemden daha verimli bir sonuç alma ihtimali de yükselir.

Blastokist transferi, tüp bebek tedavisinde gebe kalma ihtimalinin artırılması amacıyla yapılır. Aynı zamanda çoklu gebelik istemeyen kişiler için de uygulanması mümkündür. Blastokist transferi ile çoklu gebelik riski minimuma indirilebilir.

Embriyoların laboratuvarda 5. güne kadar izlenmesi, en sağlıklı ve gelişim potansiyeli en yüksek embriyoların seçilmesine yardımcı olur. Doğal gebeliklerde embriyo rahim içine tam da 5. gün civarında ulaşır. Bu nedenle de blastokist transferi doğal biyolojik senkronizasyon da sağlamış olur.

Blastokist transferi, tüp bebek laboratuvarında 5. güne ulaşmış embriyonun ultrason ile ağrısız bir şekilde rahim içine yerleştirilmesi ile gerçekleşir. Anestezi gerektirmeden gerçekleştirilen bu işlem sırasında anne adayı jinekolojik muayene pozisyonunda olmalıdır. Spekulum yerleştirildikten sonra rahim ağzı steril solüsyonlarla temizlenir.

Hassas bir kateter içerisine çekilen blastokist, ultrason görüntüsü eşliğinde rahim içi tabakanın en uygun noktasına bırakılır. Bu işlem yaklaşık 5-10 dakika içerisinde tamamlanır. 

Blastokist Çeşitleri ve Kalite Sınıflandırması Nelerdir?

Blastokist çeşitleri ve kalitesi; embriyonun genişleme derecesine, iç hücre kitlesine ve dış trofektoderm tabakasına göre belirlenir. Bu değerlendirme Gardner sınıflandırma sistemine göre yapılır.

Bu sınıflandırmada embriyolar 1'den 6'ya kadar rakamlarla ve A, B, C gibi harflerle derecelendirilir. Rakamlar blastokistin büyüklüğünü ve genişleme durumunu gösterir.

İlk harf bebeği oluşturacak iç hücre yapısını, ikinci harf ise plasentayı oluşturacak hücre katmanını ifade eder.Özellikle 5AA ve 4AA kalitesindeki blastokistler yüksek tutunma başarısını temsil eder Blastokist çeşitleri ve kalite sınıflandırması şu şekildedir:

Blastokist Genişleme Derecesi (1 - 6): Embriyonun içindeki sıvı boşluğunun büyüklüğünü ve embriyonun kabuğundan çıkma durumunu gösterir. 1 numaralı derece erken blastokisti ifade ederken, 5 ve 6 numaralı dereceler kabuğundan tamamen çıkmış veya çıkmak üzere olan en gelişmiş blastokistleri belirtir.

İç Hücre Kitlesi (İlk Harf): Bebeği oluşturacak olan hücresel yapının yoğunluğunu ve kalitesini gösterir. "A" derecesi çok sayıda bir araya gelmiş kaliteli hücreleri temsil eder. "B" orta kaliteyi, "C" ise daha az sayıda ve dağınık hücre yapısını ifade eder.

Trofektoderm Tabakası (İkinci Harf): Plasentayı ve gebelik kesesini oluşturacak olan dış katmandaki hücrelerin yapısını gösterir. "A" harfi çok sayıda, uyumlu ve düzgün dizilimli hücre tabakasını ifade eder. "B" harfi daha az sayıda hücre; "C" harfi ise seyrek ve büyük hücrelerden oluşan tabakadır.

Blastokist Transferi Öncesi ve Sonrası Nelere Dikkat Edilmelidir?

İşlem öncesindeki süreçte doktor tarafından reçete edilen hormon ilaçlarının kullanımı ve destekleyici tedavilerin aksatılmaması gereklidir. Transfer gününden önce ağır egzersizlerden, yoğun stresten ve yorucu aktivitelerden kaçınılmalıdır.

Bol bol istirahat edilmesi önerilir. İşlem öncesinde rahim ve yumurtalık yapısının değerlendirilebilmesi adına sıvı tüketimi gerekli olabilir. Sıkışık idrar kesesi ultrason görünürlüğünü artırarak kateterin rahim hattında doğru ilerlemesine yardımcı olur. Bu durum doktorlar tarafından kişiye bildirilir. 

Blastokist transferi sonrasında tutunma şansını artırmak adına ağır fiziksel aktivitelerden kaçınılmalı ve stres yönetilmelidir. Ayrıca reçete edilen hormon desteklerinin düzenli olarak alınması gereklidir. Transfer işleminden sonra yoğun efor gerektiren egzersizlerden kaçınılmalıdır.

Progesteron ve östrojen içeren ilaçlar rahim iç tabakasını desteklediği için doktorun belirttiği saatlerde ve dozlarda kullanılmalıdır. Beslenme düzeninde de bazı değişiklikler yapılması önerilebilir. Bu süreçte; taze, doğal ve lifli gıdalar tercih edilmelidir. Aynı zamanda günlük su ihtiyacının karşılanmasına da özen gösterilmelidir. 

Bunların haricinde ise doktor onayı olmadan herhangi bir ilaç ya da bitkisel ürün kullanılmamalıdır. Sauna gibi aşırı sıcak alanlarda bulunulmamalıdır. Duş alırken de ılık su tercih edilebilir. Özellikle karın bölgesine sıcak ya da soğuk kompres uygulamalarından kaçınılmalıdır. Transferden yaklaşık 10 ila 12 gün sonrasında ise doktor talep etmişse beta-hCG testi yapılması gerekli olabilir.