Böbrekte Kist Neden Olur? Belirtileri Nelerdir, Nasıl Geçer?

Böbrek kistleri veya renal kistler, fasulye şeklindeki organlar olan böbreklerin bir veya her ikisinde de ortaya çıkabilen yuvarlak ve içi sıvı dolu keselerdir. Böbrekte meydana gelen kistler genellikle iyi huylu bir oluşum gösterirler ve herhangi bir müdahale veya tedavi gerektirmeden varlığını sürdürür. Bu kistler için bir tedavi genellikle gerekmez. Özellikle kişi yaşlandıkça böbreklerdeki kist oluşumu artabilir. Bu kistler kontrollü bir şekilde ele alınarak süreç uzman doktor tarafından takip edilebilir. Ancak bazı böbrek kistlerinin altında farklı sağlık sorunları yatıyor olabilir. Bunun için teşhis önemli bir unsurdur.

Böbrekte Kist Nedir?

Böbrek kistleri, genellikle içi sıvıyla dolu, pürüzsüz yapılı, ince duvarlı dokudan oluşan yuvarlak bir kese veya kapalı bir oluşumdur. Böbreklerde meydana gelen bu içi sıvı dolu keselerden meydana gelen böbrek kistleri genellikle iyi huylu kistler olup herhangi bir sağlık sorununa yol açmaz ve kanserli kistler değildir. Ancak böbrek kistlerinin bazı vakalarının altında farklı sağlık sorunlarının tanısı yapılabilir.

Böbrek kistleri genellikle iyi huyludur ancak kiste neden faktörler kesin olarak bilinmez. Özellikle basit böbrek kistlerinin altında hangi sebebin yattığı belli değildir. Kişinin yaşı arttıkça, riskin yükseldiği değerlendirilen böbrek kistleri, genellikle böbreğin yüzey kısmında meydana gelir. Ancak bir veya her iki böbrekte de birden fazla kist oluşabilir. Bunların tespitinin iyi yapılması gerekir.

Basit böbrek kistleri özellikle polikistik böbrek hastalığıyla oluşan kistlerle aynı yapıya sahip değildir. Bu kistler ayrıca karmaşık kistlerden de farklı bir yapıdadır. Karmaşık kistlerin kansere dönüşme riskine karşı doktor tarafından izlenmesi ve takip edilmesi gerekir.

Basit bir yapıda olan iyi huylu böbrek kistleri genellikle başka bir hastalığın kontrolü için yapılan görüntüleme testi sırasında ortaya çıkar. Böbrekte kist, herhangi bir semptoma neden olmadığı sürece genellikle tedaviye ihtiyaç duymaz. Sadece kistin karmaşık bir yapıya sahipse, enfeksiyon riski içerirse veya diğer organlara baskı yaptığı durumlarda tedaviye ihtiyaç duyulabilir.

Böbrekte Kist Türleri Nelerdir?

Böbrekte meydana gelen kistler basit böbrek kistleri ve karmaşık böbrek kistleri olarak iki türde kendini gösterir. Bu iki kist türü için ise şu açıklamalar yapılabilir:

Basit böbrek kistleri

Böbrek kistlerinin en yaygın görülen türü basit böbrek kistleridir. Bu kistler genellikle iyi huylu olup kanserli değildir. Basit böbrek kistleri böbreklerde çok büyük bir yer kaplamadıkça herhangi bir belirtiye yol açmaz. Bu durumda kişiler de bir belirti yaşamadığı için böbreklerinde kist olduğunun farkında değildirler. Böbrekte kistler genellikle başka bir tarama veya görüntüleme testiyle ortaya çıkar.

Karmaşık böbrek kistleri

Basit böbrek kistlerinden farklı olarak karmaşık böbrek kistlerinin kanserli olma veya kansere dönüşme riski mümkün olabilir. Bu kistler, basit böbrek kistlerinde nazaran doktor tarafından daha fazla takip ve izlem gerektirir. Basit bir kistten daha farklı bir görüntüye sahip olan karmaşık böbrek kistleri, katı (içi sıvı ile dolu değil), düzensiz şekilli veya kalın bir dış duvara sahip olabilir. Boyutu ve riskine bağlı olarak karmaşık böbrek kistlerinde cerrahi operasyon gerekebilir ve bu kistlerin alınması önerilebilir ancak karmaşık kistler basit kistlerden çok daha az görüldüğü için bu işleme de az rastlanır.

Böbrekte Kist Neden Olur?

Böbrek kistlerinin, böbreğin yüzey tabakasının zayıfladığında ve bir kese oluşturduğunda geliştiği değerlendirilir. Daha sonra bu kese sıvı ile dolar, ayrılır ve bir kiste dönüşür.

Ancak böbrek kistlerinin altında yatan bilimsel bir kesin neden yoktur. Yapılan bilimsel çalışmalar, böbrek kistlerinin böbreğin yüzey tabakasının zayıflaması ve bir kese meydana getirmesiyle geliştiğini ortaya koyar. Daha sonra oluşan bu kese sıvıyla dolar, ayrılır ve bir kiste dönüşür. Bu da böbrekte kist oluşumunu doğurur.

Böbrekte kist oluşumunun risk faktörü olarak ise böbrek kistlerinin sayısının yaşlandıkça artması görülür. Ancak her yaşta da böbrek kisti görülme riski söz konusudur. Bunun dışında erkeklerde kadınlara oranla böbrekte kist oluşumunun görülme sıklığı daha fazladır.

Ancak bazı durum ve hastalıklar böbrekte kist oluşumunu tetikleyebilir. Bunlara aşağıdaki durumlar örnek verilebilir:

• Polikistik böbrek hastalığı
• Kronik böbrek hastalığı
• Von Hippel-Lindau hastalığı
• Tübüloz skleroz kompleksi

Böbrek Kisti Belirtileri Nelerdir?

Belirti gösteren böbrek kisti türlerinin belirtileri arasında başlıca olarak böbrek ağrısı, sık idrara çıkma, idrarda yanma, kanlı veya koyu renkli idrar, kistlerin enfekte olduğu durumlarda da ateş yer alır.

Bazı türlerinde ortaya çıkan böbrek kisti belirtileri şu şekildedir:

• Böbrek ağrısı (sırt, yan ve üst karında ağrı)
• Sık idrara çıkma sorunu
• İdrarda yanma hissi
• Kanlı veya koyu renkli idrar
• Enfekte olan böbrek kistlerinde ateş  

Bunların dışında böbrek kistinin meydana geldiği konuma bağlı olarak böbreklerin işlevsel açıdan performansı da etkilenebilir ancak genellikle böbrek kistleri iyi huylu olduğu için böbrek sağlığı üzerinde olumsuz bir etki meydana getirmez. Ayrıca böbrek kisti böbreğin kandan ekstra sıvıyı filtrelemesini engelliyorsa bu durum yaygın olmasa da yüksek tansiyona da yol açabilir.

Böbrekte Kist Nasıl Teşhis Edilir?

Böbrekte kistin kesin tanısı için öncelikle kişiye fiziksel muayene yapılır ve kist oluşumunun göstergesi olabilecek belirtiler hakkında bilgi alınır. Bu belirtilerin en dikkat çekeni böbrek ağrısıdır. Birçok farklı soruna gebe olan böbrek ağrısı aynı zamanda böbrek kistlerinin de bir nedeni olabilir.

Bununla birlikte kişinin sağlık geçmişi ve aileden gelen genetik etki de tanı için önemli kriterlerdendir. Fiziki muayeneden sonra eğer böbrekte kist şüphesi varsa görüntüleme aşamasına geçilir ve doktor tarafından bazı testlerin yaptırılması istenebilir.

Böbrekte kist tanısı için istenebilecek görüntüleme testleri genellikle şunlardan ibaret olabilir:

• Ultrason
• MR
• Bilgisayarlı tomografi
• Böbrek performansını ölçmek için kan testleri
• Ultrason: Ultrason yöntemi sayesinde yüksek frekanslı ses dalgaları ve yankılarıyla böbreklerin görüntüsü oluşturulur ve oluşan kistin yapısı incelenir. Burada kistin türü ile ilgili fikir sahibi olunabilir.
• Bilgisayarlı tomografi (BT): Bilgisayarlı tomografi yöntemi, böbreklerin 3 boyutlu görüntülerini röntgen ve bilgisayar aracılığı ile üretir. Bu yöntemle de böbrekte meydana kistlerin teşhisi yapılabilir.
• Manyetik rezonans görüntüleme (MRI): MR yönteminde ise güçlü bir mıknatıs, radyo dalgaları ve bilgisayar işlemesi de böbreklerin detaylı görüntülerini oluşturur. Çekilen MR, içi sıvı dolu kistler ile katı kütleler arasındaki farkın anlaşılmasına yardımcı olabilir. Ancak MR, tek başına böbrek kisti teşhisinde yeterli olmayabilir.
• Böbrek fonksiyon testleri: Eğer doktor tarafından istenirse böbrek fonksiyon testlerinden de tanı sürecinde faydalanılabilir. Kan ve idrar testleri, böbreklerin ne kadar iyi çalıştığını ve kistin böbrek fonksiyonlarını etkileyip etkilemediğini ortaya koyar.

Böbrekte Kist Tedavisi

Böbrek kistlerinin türlerinden biri olan basit böbrek kistleri genellikle tıbbi tedaviye ihtiyaç duymaz ancak kistin organlara baskı yapması söz konusuysa veya belirtilerin kişiyi rahatsız ettiği durumlarda kistin cerrahi operasyonla alınması gerekebilir. Ayrıca karmaşık böbrek kistlerinde kanserli bir yapı mevcutsa bu kistler de cerrahi operasyonla çıkarılabilir.

Tedavi gerektiren böbrek kistleri için şu uygulamalara başvurulabilir:

• Aspirasyon ve skleroterapi: Aspirasyon ve skleroterapi işleminde uzman doktor, böbrekteki kisti delmek ve içindeki sıvıyı boşaltmak için cildin altına uzun bir iğne sokar. Bazen, kistin tekrar dolma ihtimalini azaltmak için kiste özel bir solüsyon da enjekte edilebilir. Bu işlemler böbrekte kist için başvurulan tedavi yöntemlerinin başında gelir.
• Ameliyat: Eğer gerekli görülürse kisti çıkarmak için yapılan ameliyat genellikle laparoskopiktir. Bu işlem esnasında cerrah, karındaki küçük kesilerden ince aletler yerleştirir. Ameliyat sırasında kist boşaltılır ve ardından kistin dış dokusu kesilir veya yakılır.

Böbrekte kistin olası komplikasyonları

Çoğu böbrek kistleri basit böbrek kisti olarak ortaya çıktığı için herhangi bir sağlık sorunu yaratmadığı gibi komplikasyonlara da yol açmaz. Ancak karmaşık böbrek kisti varsa birtakım komplikasyonlar ortaya çıkabilir. Bu komplikasyonlar şöyle olabilir:

• Enfeksiyon: Böbrekteki kist enfekte olursa ağrı, ateş veya diğer bazı semptomlara neden olabilir. Bu da böbrekte kistin olası semptomlarından birinin enfeksiyon olduğu anlamına gelir.
• İdrar tıkanıklığı: İdrar tıkanıklığı, böbrek kistinin idrar akışını engelleyecek kadar büyüdüğü durumlarda meydana gelebilir.
• Kistin patlaması: Böbrek kistinin patladığı vakalar böbrek ağrısına ve idrarda kan görülmesine yol açabilir.
• Böbrekteki kistin kanaması: Böbrekteki kistin içinde kanama meydana gelirse bu durum kisti patlatarak böbreğin etrafında kanamaya neden olabilir.