Boyun Düzleşmesi Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

Boyun düzleşmesi veya diğer adıyla servikal lordoz düzleşmesi, boyundaki "C" şeklinde olan sağlıklı eğriliğin (servikal lordoz) düz hale gelmesidir. Servikal lordoz düzleşmesi olarak adlandırılan boyun düzleşmesi, teknolojinin ilerlediği ve sedanter (hareketsiz) yaşam tarzının giderek arttığı günümüzde sıkça karşılaşılan bir problemdir.

Boyun düzleşmesi kısaca, boynun kendine has kıvrımını kaybetmesi sonucunda oluşur. Boyun düzleşmesinin en belirgin belirtileri arasında boyun, omuz ve baş ağrısı, boyunda hareket kısıtlılığı, boynun sertleşmesi ve yürüyüş sırasında dengesizlik yer alır. Boyun düzleşmesini engellemek için yapılabilecek birtakım egzersizler ve hayat standardı değişiklikleri bulunmaktadır.

Boyun Düzleşmesi Nedir?

Boyun düzleşmesi (servikal lordoz düzleşmesi), sağlıklı bir eğrilik olan servikal omurgadaki C harfine benzer normal eğrinin düzleşmesi ile meydana gelen postüral bir bozukluktur. Daha yalın bir ifadeyle omurganın kıvrımlı yapısının çeşitli nedenlerle kaybedilip düz bir hale gelmesidir. 

Sağlıklı bir vücut; omurga kafatasından kuyruk sokumuna kadar uzanan yapısında dört ayrı bölgede kavislidir. Bunlar boyun ve bel bölgesinde C harfi gibi, sırt ve kuyruk sokumu bölgesinde ters C harfi gibi görüntü ile kendini gösterir.

Bu kavislerin normalden fazla olması ya da az olması çeşitli omurga rahatsızlıklarına sebep olur. Kemiklerdeki bu oluşan değişiklikler hem farklı omurgalara hem de etrafında var olan kas grubu ve bağlara fazladan yük bindirerek birçok semptomun oluşmasına yol açar.

Omurgayı oluşturan 33 omurun yedisi boyun bölgesinde bulunur. Omurga sağlıklı bir insanda düz değil kıvrımlı bir yapıdadır. Bel ve boyun bölgesindeki omurlar hafif oyuklar, sırt ve kalça bölgesindeki omurlar ise tümsekler oluşturacak şekilde sıralanmıştır.

Bu oyuklara tıp dilinde lordoz, çıkıntılara ise kifoz denir. Örneğin, bir insanın beli olması gerekenden daha çukur olursa lordoz, sırtı ise daha çıkıntılı olursa kifoz olarak adlandırılır.

Servikal lordoz boyunun normal kıvrımını ifade eden bir terimdir. Servikal lordoz düzleşmesinde bu hafif “C” şeklinde olan kıvrım düzleşir, hatta daha ileri vakalarda ters yöne doğru çıkıntı (servikal kifoz) oluşturabilir. 

Boyun Düzleşmesi Belirtileri Nelerdir?

Boyun düzleşmesinin en sık görülen belirtisi boyun ağrısıdır. Boyun ağrısıyla birlikte omuz ağrısı, baş ağrısı, boyunda sertlik, boyun kaslarında güçsüzlük, boynu hareket ettirirken zorlanma ve yürüyüş sırasında dengesizlik de boyun düzleşmesi belirtileri arasındadır. 

Boyun düzleşmesinin en yaygın belirtileri şöyledir:

• Boyun ağrısı
• Omuz ağrısı
• Baş ağrısı
• Boyunda sertlik
• Boyun kaslarında güçsüzlük
• Boynu hareket ettirirken zorlanma
• Yürüyüş sırasında dengesizlik
• Ense ağrısı

Boyun ağrısı

Boyun düzleşmesinin ilk ve en yaygın belirtisi boyun ağrısıdır. Buna neden olan durum, kemiklerin aşınıp, omurganın eğriliğini kaybedip düzleşmesine bağlı olarak boyunda düzleşme meydana gelmesidir. Bu da zaman zaman şiddetli bir boyun ağrısı yaşanmasına sebebiyet verir.  

Boyunda sertlik ve hareket ettirirken zorlanma

Boyun düzleşmesine bağlı olarak boyunda sertlik ve boynu hareket ettirirken zorlanma belirtisi yaşanır. Kişi boynunu sağa veya sola çevirmek istediğinde rahatsız edici bir zorlanma yaşayabilir. Bu durum boyun düzleşmesine işaret eden bir durum olarak değerlendirilir. 

Boyun kaslarında güçsüzlük

Boyun düzleşmesi hastalığında aynı zamanda boyun kaslarında güçsüzlük belirtisi de yaşanabilir. Bu da boyun düzleşmesinde yaşanan yaygın belirtiler arasına girer.  

Baş, sırt ve omuz ağrısı

Boyun düzleşmesinin en yaygın belirtisi boyun ağrısıdır ancak buna bağlı olarak baş ağrısı, sırt ağrısı ve omuz ağrısı da yaşanabilir. Bu ağrı ilk olarak omuz ve sırt bölgesine yayılmasıyla karakterizedir. Daha sonra baş bölgesinde de görülebilir. 

Yürüyüş sırasında dengesizlik

Boyun düzleşmesi, omurga bölgesinde hasar meydana getirerek kişinin yürüyüş performansını da etkileyebilir. Yürüyüş sırasında yaşanan denge kayıpları boyun düzleşmesine bağlı şekilde yaşanabilir.

Omurganız anormal bir şekilde kıvrıldığında, kaslarınız farklı yönlerde çekilerek kasılmaya veya spazmlar yaşamaya başlar. Servikal lordozunuz varsa, bu ağrı boynunuza, omuzlarınıza hatta belinize kadar uzanabilir. Düz bir yüzeyde yatarak boynunuzun eğrisi ile sırtınızla yer arasında çok fazla boşluk olup olmadığını kontrol ederek boyun düzleşmesi belirtisini kendiniz kontrol edebilirsiniz. 

Boyun düzleşmesi belirtileri her insanda aynı şekilde kendini göstermeyebilir. Boyundaki doğal kıvrımı kaybetmek, boyun ağrısı, baş ağrısı ve diğer sorunların olasılığını artırırken servikal lordoz düzleşmesi olan herkes bu semptomları yaşamaz. Bazı hastalar ise hiçbir belirti vermez. Bununla beraber bazı insanlar ağrı yaşamasa da, fiziksel aktiviteler yaparken zorlandıklarını fark etmeye başlayabilir.

Herhangi bir aktif semptomunuz olmasa bile, anormal bir boyun eğriliğini dikkate almamak sizi bir kazada, kaymada veya düşmede, sakatlanmaya daha yatkın hale getirebilir. Omurgası güçlü bir insanı rahatsız etmeyecek bir koşul, bozuk duruşlu bir insanda uzun vadeli hasara yol açabilir.

Boyun haricinde aşağıda sayılan semptomlardan birini yaşıyorsanız, doktorunuza danışmanızda fayda vardır:

• Boyun bölgesinde uyuşma ve karıncalanma
• Elektrik çarpması gibi hissedilen ağrılar
• Zayıf mesane kontrolü
• Kas kontrolünü sağlamada zorluk
• Bunlar, sıkışmış bir sinir gibi daha ciddi bir durumun belirtileri olabilir.

Boyun Düzleşmesi Neden Olur?

Boyun düzleşmesinin en yaygın nedeni, uyanıkken veya uyurken uzun süre bozuk bir duruşta kalmaktır. Bozuk duruş, meslek koşullarından, tekrarlayan hareketlerden veya cep telefonu ya da bilgisayara uzun süre bakmaktan kaynaklanabilir. Bunun yanında stres, kalsiyum eksikliği ve ani hareketler de boyun düzleşmesine yol açabilir.

Boyun düzleşmesi nedenleri şöyle ifade edilebilir:

• Uzun süre bozuk bir duruşla yaşamak
• Cep telefonu ya da bilgisayara uzun süre bakmak
• Stres
• Kalsiyum eksikliği
• Ani hareketler yapmak
• Dejeneratif disk hastalığı
• İyatrojenik bozukluk
• Doğuştan gelen bozukluklar
• Travmalar
• Tümörler ve enfeksiyonlar

Bununla birlikte, boyun düzleşmesinin nedenleri şu şekilde açıklanabilir:

Dejeneratif disk hastalığı: Yaşlandıkça, omurlar arası diskler dejenere olmaya başlar. Bu durum, omurganızdaki disklerin incelmesine ve çökmesine neden olur. Omurgada gerçekleşen bu değişiklik, boynunuzun doğal kıvrımını değiştirebilir ve başınızın ağırlığı nedeniyle dengesizliğe yol açabilir. Dejeneratif disk hastalığının ciddiyeti genellikle yaş ilerledikçe artış gösterir.

İyatrojenik bozukluk: İyatrojenik (veya iatrojenik) tıbbi bir prosedürün istenmeyen sonucu demektir. Boyun düzleşmesi de iyatrojenik olabilir. Omurgadaki basıncı azaltmak için yapılan bir laminektomi operasyonu, servikal lordoz düzleşmesine sebebiyet verebilir. Bu komplikasyon yetişkinlerden daha fazla bu operasyonu geçiren çocuklarda görülür. İyatrojenik bozukluk, füzyonun çok kısa olduğu başarısız bir servikal omurga füzyon operasyonundan da kaynaklanabilir.

Doğuştan gelen (konjenital) bozukluklar: Konjenital hastalıklar ya da doğum kusurları, doğumdan kaynaklanan rahatsızlıklardır. Servikal kifozu doğuştan olanlarda, genellikle idrar yolları veya böbrek kusurları gibi vücudun diğer bölgelerinde de komplikasyonlar vardır. Servikal kifoz, konjenital bir kusur olduğunda, omurga anormal şekilde büyür ve omurlar büyüdükçe üçgen bir şekil oluşturur. Bu, boyuna ve yığılmış omurlara doğal olmayan bir eğri kazandırır.

Travma: Travmalar servikal boyun düzleşmelerine hatta servikal kifozlara neden olabilir. Bir araba kazası, düşme veya spor yaralanması dahil olmak üzere birçok darbe travmaya neden olabilir. Bu bölgedeki ligamentler kırılır veya yırtılırsa, omurga öne doğru kıvrılabilir ve omurga boşluğu daralabilir.

Tümörler ve enfeksiyonlar: Bu bölgelerde gelişen tümör ve enfeksiyonlar şişlik yaratarak boyunun doğal kıvrımının bozulmasına neden olabilir.

Boyun Düzleşmesi Nasıl Teşhis Edilir?

Boyun düzleşmesi teşhisinde doktorunuz önce tıbbi geçmişinizi alacak ve sizi fiziksel bir muayeneden geçirecektir. Ayrıca gerekli gördüğü takdirde tanısını doğrulamak için çeşitli görüntüleme tetkikleri isteyebilir. Bu testler aşağıda sıralanmıştır:

• Röntgen: Özel X ışınları kullanılarak boynun kemik yapısı ve eğriliği incelenir. Bu görüntüleme tekniği sadece kemik gibi sert dokularda işe yarar. Kas ya da tendonların yapısının incelenmesi için yumuşak dokuyu görebilen tetkikler istenebilir.
• Manyetik Rezonans görüntüleme: Kısaca MR denilen bu tetkikte radyo dalgaları kullanılarak yumuşak dokular dahil birçok vücut dokusu incelenebilir.
• Bilgisayarlı tomografi: Farklı açılardan verilen X ışınları ile vücuttaki doku ve organların 3 boyutlu şekli oluşturulur.

Boyun Düzleşmesi Tedavisi Nasıl Yapılır?

Boyun düzleşmesi belirtilerine yanlış bir duruş neden oluyorsa, ilaç ve kimyasalların kullanımı sadece semptomlarınızı yatıştırmada işe yarar. Boyun düzleşmesi çoğu zaman mekanik bir problemdir ve ancak vücudun doğal duruşunu eski haline getirmek, sinirler, kaslar ve diskler üzerindeki yükü azaltır.

Fizik tedavi, boyunluk ve hafif ağrı kesiciler genellikle boyun eğrisi omuriliğe basmadığı sürece tedavi için tercih edilir. Servikal lordoz düzleşmesi artık kifoza ilerleyip omuriliğe baskı yapmaya başlarsa bu durumda cerrahi müdahale gerekebilir ancak bu çok nadir gözlenir ve ameliyat son seçenek olarak tercih edilir. Servikal kifoz için en sık uygulanan cerrahi spinal füzyondur.

Bağımsız bir tedavi olarak veya ameliyattan sonra verilen fizik tedavi, kasları kuvvetlendirmek için servikal lateral fleksiyon, servikal fleksiyon ve ekstansiyon veya servikal rotasyon gibi spesifik boyun egzersizlerini içerebilir. Fizyoterapist ayrıca boynun hafifçe uzadığı boyun çekişini de gerçekleştirebilir.

Evde uygulayacağınız tedavilerde doktorunuz veya fizyoterapist aşağıdakileri yapmanızı önerebilir:

• Boynunuzu dinlendirmek: Dinlenme, özellikle durumunuz tekrarlayan hareketlerden veya bir meslek hastalığından kaynaklanıyorsa, ağrıyı hafifletmede ve iyileşmeyi desteklemede yardımcı olabilir. Boynunuzu zorlayan aktivitelerden kaçınmanız gerekir. Ayrıca hareketi sınırlandırmak için bir boyunluk da verilebilir, bununla beraber boyunlukların aşırı kullanımı zarara neden olacağından doktora danışmadan kullanılması önerilmez.
• Boynunuzu doğru yerleştirmek: Özel bir boyun yastığı, uyurken boynunuzu doğru bir şekilde yerleştirmenize yardımcı olabilir. Rulo bir havlu veya bu amaç için hazırlanan özel boyun ruloları kullanabilirsiniz. Fizik terapistiniz ayrıca boynunuzdan yayılan kol ağrısını hafifletmek için belirli pozisyonlarda uykuya dalmanızı önerebilir.
• Buz uygulamak: Soğuk kompresler veya buz torbaları ağrının hafifletilmesine yardımcı olabilir. Doktorunuz veya fizyoterapistiniz muhtemelen buzu 10 veya 15 dakika boyunca kullanmanızı önerecektir. Bölgeye, soğuk uygularken ovalayarak masaj yapabilirsiniz.
• Isı uygulamak: Sıcak su torbası, sıcak banyo veya duş gerilen kasların gevşemesinde faydalı olabilir. Isı, bir seferde 15 ila 20 dakika boyunca uygulandığında en iyi şekilde sonuç verir.
• Ergonominizi kontrol etmek: Çalışma ortamınızın, boynunuzu doğru şekilde yerleştirmenize izin verecek şekilde ayarlandığından emin olun. Bu, masanızın yüksekliğini, bilgisayar ekranınızın yerini veya kullandığınız sandalye tipini değiştirmeyi gerektirebilir.

Boyun Düzleşmesi Nasıl Geçer?

Boyun düzleşmesi genellikle fizik tedavi uygulamaları, duruşu düzeltmeye yönelik boyun düzleşmesi egzersizleri, gerekirse boyun traksiyonu gibi yöntemlerle iyileştirilir. Bunun dışında eğer ağrı ve iltihap varsa, antiinflamatuar ilaçlara başvurulur. Çok ciddi boyun düzleşmesi vakaları için ise omurga eğriliğini desteklemek için özel ortezler veya cerrahi müdahaleye gerekebilir. 

Boyun düzleşmesine iyi gelen yöntemler şu şekilde sıralanabilir:

• Fizik tedavi uygulamaları
• Duruşu düzeltmeye yönelik boyun düzleşmesi egzersizleri
• Gerekirse boyun traksiyonu 
• Ağrı ve iltihap varsa antiinflamatuar ilaçlar
• Ciddi vakalarda özel ortezler veya cerrahi müdahale

Boyun Düzleşmesi Ameliyatı Nedir?

Boyun düzleşmesi ameliyatı, yalnızca boynun doğal kıvrımının azalmasını düzeltmek amacıyla rutin olarak uygulanan bir cerrahi işlem değildir. Boyun düzleşmesi çoğu zaman kas spazmı, duruş bozukluğu, dejeneratif değişiklikler veya omurgadaki başka sorunlarla birlikte görülür ve tedavi öncelikle altta yatan nedene göre planlanır.

Cerrahi tedavi; boyun düzleşmesine eşlik eden ileri derecede disk fıtığı, omurilik veya sinir kökü basısı, omurga kanalında daralma, belirgin instabilite, ciddi deformite ya da nörolojik kayıp gibi durumlarda gündeme gelebilir.

Bu nedenle ameliyat kararı yalnızca görüntüleme bulgusuna göre değil; hastanın ağrı düzeyi, nörolojik muayenesi, günlük yaşam etkilenimi ve cerrahi dışı tedavilere verdiği yanıt birlikte değerlendirilerek verilir.

Boyun düzleşmesi olan birçok kişide fizik tedavi, egzersiz, duruş düzenlemeleri, ilaç tedavisi ve yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olabilir. Cerrahi gereksinim daha çok omurgada yapısal ve ilerleyici bir sorunun bulunması halinde değerlendirilir.

Boyun Düzleşmesi Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Boyun düzleşmesine eşlik eden soruna göre uygulanacak ameliyat yöntemi değişebilir. Cerrahi girişim boynun ön tarafından veya arka tarafından gerçekleştirilebilir. Amaç, sinir veya omurilik üzerindeki baskıyı azaltmak, omurganın stabilitesini sağlamak ve gerekli durumlarda boyun omurlarının hizalanmasını düzeltmektir.

Disk fıtığı veya sinir basısının ön planda olduğu durumlarda hasarlı disk dokusu çıkarılabilir ve omurlar arasına uygun destek materyalleri yerleştirilebilir. Bazı hastalarda omurların birbirine kaynamasını sağlamak amacıyla füzyon işlemi uygulanabilir. Omurga kanalında belirgin daralma varsa omurilik üzerindeki baskıyı azaltmaya yönelik dekompresyon yöntemleri tercih edilebilir.

İleri deformite veya omurgada ciddi hizalanma bozukluğu bulunan hastalarda vida, plak veya benzeri sabitleme sistemlerinden yararlanılması gerekebilir. Cerrahinin kapsamı; sorunun bulunduğu omurga seviyesine, sinir ve omurilik üzerindeki baskının derecesine ve hastanın genel sağlık durumuna göre belirlenir.

Ameliyat sonrasında iyileşme süreci uygulanan yönteme göre değişir. Fizik tedavi, kontrollü egzersizler ve günlük yaşamda doğru duruş alışkanlıklarının sürdürülmesi iyileşme döneminin önemli bir parçasını oluşturabilir.