Braket Nedir? Braket Ne İşe Yarar?

Braket Nedir?

Braket, ortodontik tedavilerde dişlerin üzerine sabitlenen ve dişlerin zamanla istenen konuma hareket etmesine yardımcı olan küçük aparatlardır. Genellikle diş teli tedavisinin temel parçalarından biri olan braketler, ark teli ile birlikte çalışarak dişlere kontrollü kuvvet uygulanmasını sağlar.

Braketler metal, seramik veya farklı estetik materyallerden üretilebilir. Metal braketler dayanıklılıklarıyla öne çıkarken, seramik braketler diş rengine daha yakın göründüğü için estetik kaygısı olan kişiler tarafından tercih edilebilir. Kullanılacak braket türü dişlerin mevcut durumu, tedavi planı, hastanın yaşı ve estetik beklentilerine göre belirlenir.

Braket tedavisi yalnızca dişlerin görünümünü düzeltmeyi amaçlamaz. Çapraşıklıkların giderilmesi, dişler arasındaki boşlukların kapatılması ve bazı kapanış bozukluklarının düzeltilmesi de tedavinin hedefleri arasında yer alabilir. Tedavi süresince braketlerin ve tellerin düzenli olarak kontrol edilmesi, ağız hijyenine dikkat edilmesi ve ortodontistin önerilerine uyulması önemlidir.

Braket Ne İşe Yarar?

Braket, dişlerin istenen yönde ve açıda hareket edebilmesi için gerekli olan mekanik kuvvetin iletilmesine yardımcı olan medikal bir üründür. Diş üzerine uygulanan teli sabit tutarak kuvvetin dişe eşit bir şekilde aktarılmasını sağlar.

Dişteki çarpık görünümü gidermenin yanı sıra çene kapanış bozukluklarını ya da çene geriliğini düzeltmek, dişler arasındaki boşlukları kapatmak ve çiğneme fonksiyonunu iyileştirmek için de braket diş teli uygulamasına başvurulabilir. 

Braket Çeşitleri Nelerdir?

Ortodontik tedavilerde kullanılan braketler, üretildikleri materyale, ağız içindeki konumlarına ve çalışma mekanizmalarına göre farklı türlere sahiptir. Tedavi planlaması yapılırken hastanın estetik beklentileri ve diş yapısındaki bozukluğun derecesi değerlendirilir.

Dişin anatomik yapısına ve kişinin yaşam tarzına en uygun braket seçiminin yapılması için uzman diş hekimlerinin değerlendirmesi gereklidir. Braket çeşitleri şu şekilde sıralanabilir:

Metal Braketler: Paslanmaz çelikten üretilen braketler diş tedavilerinde en sık tercih edilen türler arasında yer alır. Diş hareketini hızlı ve etkili bir şekilde sağladığı için özellikle düzelmesi zor görülen diş problemlerinde tercih edilir. Renkli lastiklerle kişiselleştirilebilen bu braket türü aynı zamanda darbelere karşı daha dayanıklı olarak bilinir.

Şeffaf (Porselen/Safir) Braketler: Diş rengine uyumlu porselen veya tamamen şeffaf safir kristallerden üretilen braket türüdür. Dışarıdan bakıldığında dişte braket olduğunun fark edilmesi zordur. Bu nedenle genellikle yetişkin hastalar tarafından tercih edilir. Metal olanlara göre biraz daha hassas yapıya sahiptir. Bu nedenle de kişilerin ağız hijyenine ve sert gıda tüketimine dikkat etmesi gerekir.

Lingual Braketler: Dişlerin ön yüzeyi yerine arka yüzeyine yapıştırılan özel braket türleridir. Bu braketler dışarıdan bakıldığında görülmez ve böylelikle daha estetik bir görüntü sunar. Kişiye özel olarak laboratuvar ortamında hazırlanır. Braketin takıldığı ilk haftalarda dilde tahriş ya da konuşma zorluğu gibi durumlar yaşanabilir. 

Kapaklı (Self-Ligating) Braketler: Ark telini tutmak için lastik veya tel ligatür kullanımına gerek olmayan braketlerdir. Bu tür braketlerin kendi üzerinde özel klips mekanizması bulunur. Sürtünmeyi minimuma indirdiği için diş hareketini kolaylaştırır. 

Braket Tedavisi Nasıl Uygulanır?

Braket tedavisi öncesinde uzman hekimin detaylı ağız içi muayenesi, diş röntgeni ve MR görüntüleme yöntemleri gibi radyolojik analizleri yapması gerekir. Braketlerin yerleştirilmesi aşamasında diş yüzeyinin tamamen temizlenmiş ve kuru olması gereklidir.

Böylelikle yapıştırıcının daha kolay ve daha sağlam bir şekilde tutması mümkün hale gelir. Diş hekimi, her bir dişe özel açıyı ve eğimi vererek aparatları diş yüzeyine sabitler. Tedaviye başlanmadan önce ağız içindeki diş çürüklerinin ve diş eti iltihabı gibi rahatsızlıkların tedavi edilmesi gereklidir. 

Braket tedavisi adımları şunlardır:

• Diş yüzeyleri özel temizleyici solüsyonlar yardımıyla plaklardan arındırılır.
• Her bir diş braketi, dişin anatomik eksenine uygun olacak şekilde yerleştirilir.
• Mavi ışık cihazı ile yapıştırıcının sertleşmesi ve aparatın dişe güçlü bir şekilde sabitlenmesi sağlanır.
• Braketlerin ortasındaki oluklardan yönlendirici ark teli geçirilir ve esnek ligatürler yardımıyla sabitlenir.
• Hastaya ağız bakımı, diş fırçalama teknikleri ve beslenme kuralları hakkında detaylı bilgilendirmeler yapılır.

Braket Kırılması Durumunda Ne Yapılmalıdır?

Sert, kabuklu ya da yapışkan gıdaların bilinçsizce tüketilmesi veya ağız bölgesine alınan ani darbeler sonucunda braket kırılması gibi problemlerin yaşanması mümkündür.

Aparatın dişe tutunan bağının kopması ve serbest kalması, telin yanağa batmasına, uygulanan kuvvetin kesilmesine ve tedavinin aksamasına neden olur. Bu tür durumlarda kişilerin brakete müdahale etmemesi gereklidir. Yanlış müdahaleler diş minesine zarar verebilir. Braket kırılması halinde diş hekimine başvurulması gereklidir. 

Diş hekimine başvururken şu noktalara dikkat edilmelidir:

• Serbest kalan aparat yanağını ya da diş etini tahriş ediyorsa, ortodontik koruyucu mum braket üzerine hafifçe bastırılabilir. 
• Kırılan veya yerinden gevşeyen parça zorla koparılmamalı ve evde yapıştırılmaya çalışılmamalıdır.
• Kopan parça tamamen düştüyse, steril bir şekilde muhafaza edilerek diş hekimine teslim edilmelidir.
• Bu sürede sert ve kabuklu gıdaların tüketiminden kaçınılmalıdır.

Braket Temizliği ve Bakımı Nasıl Yapılmalıdır?

Braket temizliği yaparken genellikle ortodontik fırça kullanımı önerilir. Orta kısımları oluklu olarak tasarlanmış özel fırçalar, braketlerin üst ve alt yüzeylerini daha detaylı bir şekilde temizlemeyi sağlar. Arayüz fırçaları ile braketlerin yan yüzeyleri ve telin alt kısmında kalan alanlar temizlenebilir. Diş ipi kullanımı da braket bakımı için önemlidir.

Ortodontik diş ipleri, braketlerin etrafındaki yemek artıklarını temizlemek için uygundur. Bunların yanı sıra diş fırçasının ulaşamadığı bölgelerin ağız duşu ile temizlenmesi gerekir. 

Braket tedavisi süresince diş minesi üzerinde kalıcı leke, çürük ve diş eti çekilmelerinin oluşmasını engellemek için braketler düzenli olarak temizlenmelidir. Aparatların etrafında biriken yemek artıkları temizlenmediği takdirde kısa sürede plak oluşur. Bu durum diş çürüğüne ya da diş eti iltihaplarına neden olur. Ortodontik tedavi gören bireylerin günlük ağız bakımına daha fazla zaman ayırması gerekir. Doğru tekniklerle ve özel ekipmanlarla yapılan braket ve ağız temizliği, braketlerin kullanım ömrünü uzatır. Aynı zamanda kişilerin düzenli olarak diş taşı temizliği yaptırması da tel altlarında kalan bölgelerin temizlenmesi açısından oldukça önemlidir.