Burun Kaşıntısı Neden Olur?

Burun kaşıntısı pek çok farklı nedenden kaynaklanabilen yaygın bir şikayettir. Alerjik reaksiyonlar, kuru hava, üst solunum yolu enfeksiyonları ve çevresel tahriş ediciler burun kaşıntısına yol açabilir. Burunda kaşınma hissi sürekli bir hâl aldıysa bir kulak burun boğaz uzmanına danışılması tavsiye edilir. 

Burun Kaşıntısının Yaygın Nedenleri

Burun kaşıntısının birçok farklı sebebi olabilir. Yaygın olarak görülen burun kaşıntısı nedenler şunlardır: 

• Alerjik rinit (Saman nezlesi)
• Nem eksikliği 
• Grip 
• Tahriş edici maddeler 
• Psikolojik etkenler
• Cilt sorunları 

Saman nezlesi yaygın nedenlerin başında gelir. Vücudun polen, ev tozu akarları ve hayvan tüyleri gibi alerjenlere karşı verdiği abartılı bağışıklık tepkisi sonucunda gelişir. 

Nem eksikliğinden kaynaklanan burun içi kuruluk kaşıntıya sebep olabilir. Soğuk algınlığı, grip gibi viral enfeksiyonlar sırasında burun içi tahriş olur. Bu durum kaşıntıya yol açabilir. 

Burun tahrişi sigara dumanı, parfüm gibi maddelere maruz kalındığında gelişebilir. Bazı kişilerde stres, gerginlik veya anksiyete gibi durumlar burun kaşıntısına neden olabilir. Burun çevresinde ya da içinde egzama, seboreik dermatit, sedef hastalığı türü cilt sorunları varsa kızarıklık ve kurulukla birlikte burun kaşıntısına da yol açabilir. 

Alerjik Reaksiyonlar ve Burun Kaşıntısı İlişkisi

Burun kaşıntısı alerjik reaksiyonların en yaygın belirtilerinden biridir. Alerjenler burun mukozasına temas ettiğinde bağışıklık sisteminin tepkisi sonucu histamin ve diğer iltihap mediatörleri salınır. Bu da kaşıntı, hapşırık, burun akıntısı ve tıkanıklık gibi semptomlara yol açar.

Alerjenler solunum yoluyla burna girdiğinde bağışıklık sistemi bu maddeleri tehlikeli olarak algılar ve bir dizi savunma mekanizması başlatır. Polen alerjisi ve saman nezlesi gibi rahatsızlıklar yaygın görülen alerjik reaksiyonlar arasında bulunur. 

Alerjik reaksiyonlarda polen, ev tozu akarları, küf veya hayvan tüyü gibi alerjenler burun içindeki mast hücrelerine bağlanır. Bu durum mast hücrelerinin çeşitli kimyasal maddeler salgılamasına neden olur. Bu maddelerin en önemlilerinden biri histamindir. Histamin burundaki sinir uçlarını uyararak kaşıntı hissine neden olur.

Burun kaşıntısı genellikle alerjik rinitin diğer belirtileriyle birlikte görülür. Bu belirtiler arasında sulu ve berrak burun akıntısı, sık hapşırma nöbetleri, burun tıkanıklığı ve öksürük bulunur. 

Alerjik rinitin neden olduğu burun kaşıntısı hastaların yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyebilir. Özellikle gece boyunca burun tıkanıklığı nedeniyle kaliteli uyku alınamaması, gündüzleri yorgunluk, dikkat dağınıklığı ve verim düşüklüğü gibi sonuçlar doğurabilir. Rahatsızlık çocuklarda öğrenme güçlüğü ve okul başarısında düşüşe yol açabilir.

Mevsimsel Faktörlerin Burun Kaşıntısı Üzerindeki Etkisi

Burun kaşıntısı eğer alerjik ise özellikle mevsim geçişlerinde artış gösterir. Hava koşullarındaki değişiklikler, polen yoğunluğu, nem oranı ve sıcaklık farkları burun mukozasını doğrudan etkileyerek kaşıntıya neden olabilir.

İlkbaharda havaların ısınmasıyla birlikte başta çam, kayın, kavak ve zeytin gibi ağaçlar olmak üzere birçok bitki polen salgılamaya başlar. Polenler alerjik bünyeye sahip kişilerde burun kaşıntısı, hapşırma, burun akıntısı ve gözlerde sulanma gibi alerjik rinit belirtilerine neden olabilir.

İlkbaharın sonlarına doğru ve yaz aylarında çim ve ot polenleri havada yoğunlaşır. Özellikle parklarda, bahçelerde ve kırsal alanlarda bu polenlere maruz kalmak alerjik reaksiyonları ve dolayısıyla burun kaşıntısını artırabilir.

Sonbahar aylarında ısırgan otu, ambrosia (pire otu) gibi yabani otların polenleri alerjik reaksiyonlara yol açabilir. Sonbaharla birlikte havaların serinlemesi ve nemin azalması burun mukozasının kurumasına neden olabilir. Burun içi kuruluk tahrişe sebep olarak kaşıntı hissini artırabilir. 

Kış mevsiminde ısınma sistemlerinin neden olduğu kuru hava burun mukozasını kurutarak tahrişe ve kaşıntıya yol açabilir. Kapalı ortamlarda uzun zaman geçirmek ev tozu akarları, evcil hayvan tüyü ve küf sporları gibi iç ortam alerjenlerine maruziyeti artırabilir.

Burun Kaşıntısına İyi Gelen Yöntemler

Burun kaşıntısı, alerji, enfeksiyon veya tahriş gibi nedenlerle ortaya çıkabilir. Günlük yaşam kalitesini düşüren bu rahatsızlığı hafifletmek için doğal ve tıbbi yöntemler bulunur. Bu yöntemler şöyle sıralanır:

• Tuzlu su burun içindeki irritanları, alerjenleri ve mukusu temizlemeye yardımcı olur. Günde birkaç kez burun deliklerine uygulanması kaşıntıyı azaltabilir. 
• Şiddetli burun kaşıntısı görülmesi durumunda burnun üzerine veya çevresine soğuk kompres uygulaması tercih edilebilir. Soğuk kompres iltihabı azaltmaya ve kaşıntı hissini hafifletmeye yardımcı olabilir. Temiz bir bezi soğuk suya batırıp, fazla suyu sıkarak aldıktan sonra, uygulanabilir.
• Hava nemlendiricisi kullanarak ortamın nem seviyesini artırmak burun mukozasının kurumasını önleyerek kaşıntıyı azaltabilir. 
• Evin düzenli temizlenmesi, anti-alerjik nevresim takımları, hava filtreleyiciler ve dış ortamla temastan sonra kıyafet değiştirme gibi önlemler yoluyla alerjenlerden uzak durmak burun kaşıntısına engel olabilir. 
• Doktor tavsiyesiyle kullanılan antihistaminik ilaçlar kaşıntı, hapşırma ve burun akıntısı gibi alerji belirtilerini kontrol altına almaya destek olabilir. Bunun yanında kortizonlu burun spreyleri de burundaki iltihabı azaltarak uzun süreli rahatlama sağlayabilir. 

Burun Tahrişi ve Kaşıntıdan Korunma Yolları 

Burunda kaşınma hissi ve tahrişten korunmak için bazı basit ve pratik yöntemler bulunur. Bu önlemler sayesinde burun sağlığı korunurken yaşam kalitesi artar. Bu önlemler şöyle sıralanır:

• Alerjenlerle temas etmekten kaçınmak alerjik rahatsızlıklardan korunmaya yardımcı olur. Alerjenlerden korunmak için düzenli temizlik yapmak faydalı olabilir.
• Polen sayısının yüksek olduğu sabah saatlerinde ve rüzgarlı havalarda dışarı çıkmaktan kaçınılabilir.
•  Dışarıda geçirilen zamanlarda güneş gözlüğü ve şapka kullanılabilir. 
• Kuru hava burun içi mukozasını tahriş ederek kaşıntıya neden olabilir. Tuzlu su spreyleri ve damlalar yoluyla burun içi nemli tutulabilir. 
• Bol su içmek vücut nem dengesini korumaya yardımcı olabilir. 
• Güçlü temizlik ürünleri, parfümler, sigara dumanı gibi burun mukozasını tahriş eden maddelerden uzak durulması önerilir. 
• Tozlu ortamlarda maske takılabilir. 
• Yeterli ve kaliteli uyku bağışıklık sistemini güçlendirir, alerjik reaksiyonların şiddetini azaltır. 
• Kronik stres vücutta iltihabi reaksiyonları artırarak burun kaşıntısı ve tahrişi türü alerjik belirtileri tetikleyebilir. Meditasyon, yoga, nefes egzersizleri gibi tekniklerle stres yönetimi sağlanabilir.