Cilt (Deri) Kanseri Nedir? Cilt Kanseri Belirtileri ve Tedavisi

Cilt kanserinin yaygın görülen belirtileri arasında vücuttaki benlerin şeklinde anormal bir değişim, benlerin düzensiz ve asimetrik olması, kaşıntı veya ağrı yapması ile birlikte kanama ve iyileşmeyen yaralar yer alır. 

Cilt (Deri) Kanseri Nedir?

Cilt kanseri veya deri kanseri, ciltteki epidermis hücrelerinin kontrolden çıkması sonucu oluşan bir kanser türüdür. Bu hücrelerin kontrolsüz bir şekilde bölünüp çoğalması sonucunda meydana gelen cilt kanseri melanom veya melanoma olarak tanımlanır. 

Melanomlara diğer cilt kanserlerine göre daha az rastlanır ancak cilt kanserine bağlı ölümlerin yaklaşık olarak %75'i melanomlara bağlı olarak gelişir. Kanser hücreleri çok hızlı büyüyen ve sistemik olarak yayılan bir davranış sergiler. Tüm kanser çeşitlerinde olduğu gibi cilt kanserinin tedavisi için de erken tanı büyük önem taşır. Dolayısıyla ciltte meydana gelen kanser belirtilerinin erken fark edilmesi ve doğru değerlendirilmesi son derece önemlidir. 

Teşhis sonrası uygulanacak tedavi ise kanserin evresine bağlı olarak değişkenlik gösterir. Vücuttaki diğer organlara yayılım göstermemiş henüz başlangıç evre cilt kanserlerinde, kanserli doku cerrahi operasyonla alınır. Daha ileri evre vakalarda farklı işlemlere ihtiyaç duyulabilir. 

Cilt (Deri) Kanseri Neden Olur?

Cilt kanseri, deri kanseri veya melanom, cildin en dış tabakası olan epidermis hücrelerindeki DNA bozukluğuna bağlı şekilde meydana gelir. Diğer kanser çeşitleri gibi melanomlar da sağlıklı genlerin mutasyona uğramasına ya da kontrolsüz çoğalmayı baskılayan genlerin fonksiyonlarında meydana gelen bir bozulmaya bağlı olarak ortaya çıkar. Malign melanom %10 oranında ailesel geçiş gösterdiği için bu hastalığın gelişmesinde genetik yatkınlık oldukça önemlidir. 

Tüm bu bilgilere bağlı olarak cilt tipi, ciltte ben varlığı, ultraviyole ışınları gibi çeşitli etmenlerin de melanom gelişme riskini artırdığı söylenebilir.

Cilt kanserine neden olan faktörler şöyle sıralanabilir:

• Açık tenli, kızıl saçlı ve çilli bir cilt yapısına sahip olmak
• Çoğu risksiz olsa da, ciltte çok fazla ben olması
• Güneş kremi veya koruyucu kullanmadan uzun süre doğrudan güneş ışığına maruz kalmak 
• Bol güneşli veya yüksek rakımlı bir bölgede yaşamak
• Kanser öncesi cilt lezyonlarının olması
• 30 yaşından önce solaryum kullanımı 
• Kişinin hastalık öyküsünde melanom bulunması ve birinci derece akrabaların cilt kanseri geçmişine sahip olması 
• Bağışıklık sisteminin zayıflaması 
• Radyasyona maruz kalınması

Xeroderma pigmentosum hastalığı ultraviyole ışınlarının cilt hücrelerinde hasara yol açtığı ve bu hasarın sağlıklı hücreler tarafından tamir edilemediği bir kalıtsal hastalıktır. Bu hastalığa sahip olan kişilerde de tüm cilt kanserlerinin görülme sıklığı büyük oranda artış gösterir. 

Açık tenli, kızıl saçlı ve çilli bir cilt yapısına sahip olmak

Cilt renginden bağımsız olarak herkes cilt kanserine yakalanma riski taşıyabilir. Ancak ciltte daha az pigment (melanin) üretimi olması zararlı UV radyasyonuna karşı yüksek bir koruma sağlamaz. Özetle bunun en basit açıklaması açık bir tene, kızıl saça ve çilli bir cilt yapısına sahip olmaktır.

Özellikle sarı veya kızıl saçlı insanlar, açık renkli gözlere sahip kişiler, kolaylıkla çillenenler veya güneş yanığı sorunuyla yaygın olarak karşılaşanların koyu tenli bir insana göre cilt kanserine yakalanma olasılığı çok daha yüksektir.

Çoğu risksiz olsa da, ciltte çok fazla ben olması 

Ciltte benlerin çoğu kansere dönüşme riski taşımaz. Kansere dönüşmesi için melanom riski taşıması gerekir. Ancak cildinde çok fazla ben olan insanlar cilt kanserinin risk grupları arasına dahil olabilir. 

Güneş kremi veya koruyucu kullanmadan güneşe yoğun bir şekilde maruz kalmak

Güneş kremi veya koruyucu kullanmadan güneş altında çok fazla zaman geçirenler ve özellikle deniz gidip uzun süreler güneşlenme sonucu güneşe fazla maruz kalan kişiler, cilt kanseri gelişme riskini istemeden artırabilir. 

Bol güneşli veya yüksek rakımlı bir bölgede yaşamak

Yoğun olarak güneş alan ve sıcak iklimlerde yaşayan insanlar, daha soğuk iklimlerde yaşayan insanlara göre çok daha fazla güneş ışığına maruz kalırlar. Güneş ışığının en güçlü olduğu daha yüksek rakımlarda yaşamak, kişiyi daha fazla radyasyona maruz bırakır. Bu da cilt kanserine yakalanma riskini artırabilir. 

Kanser öncesi cilt lezyonları

Tıbbi yapısı aktinik keratoz olarak bilinen cilt lezyonlarına sahip olmak da cilt kanseri riskini artırabilen faktörler arasında yer alır. Bu kanser öncesi cilt büyümeleri genellikle kahverengiden koyu pembeye kadar değişen renkte pürüzlü ve pullu yamalar şeklinde ortaya çıkar. Meydana gelen bu lezyonlar en çok açık tenli ve cildi güneşten zarar görmüş kişilerin yüzünde, başında ve ellerinde görülür.

Genetik faktör

Genetik olarak ailede cilt kanseri öyküsüne sahip bir kişi cilt kanserine yakalanma riski oransal olarak daha fazladır. 

Bağışıklık sisteminin zayıflaması

Bağışıklık sistemi çok zayıf olan kişiler, kanser türlerine daha savunmasız bir hale gelirler. Bu kanser türlerinden biri de cilt kanseri olabilir. Buna HIV/AIDS ile yaşayanlar ve organ nakli sonrası bağışıklık baskılayıcı ilaçlar kullananlar da dahildir.

Radyasyona maruz kalma

Egzama ve akne gibi cilt rahatsızlıkları için radyasyon tedavisi gören kişilerde, cilt kanseri türlerinden biri olan özellikle bazal hücreli karsinom olmak üzere cilt kanseri riski artabilir.

Cilt (Deri) Kanseri Belirtileri Nelerdir?

Cilt kanserinin klinik olarak yaygın belirtileri arasında benlerin yapısındaki anormal ve kontrolsüz değişimler, benlerin asimetrik oluşu, benlerin boyutunun 5 mm'den büyük olması, kanama veya ağrı yapması ve kızarıklık yer alır.  

Genel olarak yaygın şekilde ortaya çıkan cilt kanseri belirtileri şöyledir:

• Benlerin düzensiz ve asimetrik şekilde olması
• Doku sınırlarının düzensiz, girintili çıkıntılı ve pürüzlü olması
• Ciltte benlerde birden fazla renk veya renk tonunun bulunması,
• Benlerin çapının 5 mm'den daha büyük olması
• Belli bir zamanda lezyonun renginde veya şeklinde değişiklik meydana gelmesi 
• Benlerin kanama veya ağrı yapması, kızarıklık oluşması
• Ciltte iyileşmeyen yaralar 
• Yumru şeklinde büyüyen lezyonlar 

Benlerin düzensiz ve asimetrik şekilde olması 

Cilt kanserinin en yaygın belirtilerinin başında benlerin yapısı gelir. Cildin en dış katmanı olan epidermisteki hücrelerin anormal ve kontrolsüz büyümesiyle ortaya çıkan deri kanserinde benler düzensiz ve asimetrik bir görüntü verir. Ortaya çıkan her ben, cilt kanseri değildir ancak kontrol ettirilmesinde fayda vardır. 

Doku sınırlarının düzensiz, girintili çıkıntılı ve pürüzlü olması 

Benlerin düzensiz ve asimetrik olmasının dışında doku sınırlarında meydana gelen düzensizlik, girintili çıkıntılı bir şekil ve benlerin pürüzlü olması da cilt kanseri belirtileri arasında yer alır. 

Ciltteki benlerde birden fazla renk veya renk tonunun olması 

Ortaya çıkan benlerin kahverengi, siyah veya daha farklı bir renkte ortaya çıkması da cilt kanseri konusunda fikir verebilir. Her ben, kanser işareti olmayabileceği gibi benlerde gözle görülür bir renk değişimi yaşanırsa dikkat etmek gerekir. 

Benlerin çapının 5 mm'den daha büyük olması 

Küçük ve simetrik benler için herhangi bir risk faktörü söz konusu değildir ancak özellikle 5 mm'den büyük ve şekilsiz olan benler için doktor kontrolü önemlidir. 

Benlerin kanama veya ağrı yapması, kızarıklık oluşması 

Ciltte ortaya çıkan benlerin kanama veya ağrı yapmasıyla birlikte kızarıklık oluşturması da cilt kanserinin dikkat çeken belirtileri sınıfına girer. Bu gibi vakalarda uzman bir dermatologtan randevu almak gerekir. 

Ciltte iyileşmeyen yaralar 

Ciltte ortaya çıkan ve uzun süre geçmesine rağmen iyileşmeyen yaralar cilt kanserinin belirtisi olabilir. Bu yaralar, parlak görünümlü, kırmızı, pembe veya inci beyazı renginde olabilir. Kenarları kabarık olabilen bu yaralar genelde ağrı da meydana getirebilir. 

Melanom özelliği gösteren lezyonlar genellikle siyah ya da koyu kahverengi bir leke veya kabartı şeklinde ortaya çıkar ve zamanla büyüme gösterir. İlerleyen dönemlerde melanomun koyu rengi açılır ya da lezyonda pembe veya mavi renkler görülebilir.

Nadir olarak renksiz lezyonlar da gelişebilir. Dolayısıyla ciltte meydana gelen bir lezyon fark edildiğinde renk ve şekil açısından takip edilmeli, ten renginde veya pembe tonlarında görülen kabartılar da dikkate alınmalıdır. Hastalığın erken tanı ve doğru tedavi yöntemleri ile tamamen kontrol altına alınabildiği ve kesin kurtuluş imkânının bulunduğu unutulmamalıdır. 

Cilt (Deri) Kanseri Nasıl Teşhis Edilir?

Cilt kanseri, genellikle spesifik belirtilerle kendini gösterir. Kişi bu belirtilerin farkına vardıktan sonra doktora başvurmalıdır. Öcelikle uzman bir dermatolog kişiye vücuttaki mevcut benlerde, veya diğer cilt lekelerinde değişiklik fark edip etmediğini veya yeni cilt büyümeleri olup olmadığını sorarak teşhis sürecine başlar. Doktorun ciltte incelediği bölgeler arasında saç derisi, kulaklar, avuç içleri, ayak tabanları, ayak parmaklarıyla birlikte cinsel organların çevresi ve kalçaların arası da dahil olmak üzere tüm cilt üzerinde fiziki bir muayene yapar. 

Fizik muayenenin ardından eğer şüphe uyandıran bir durum varsa doktor cilt kanserinden şüpheleniyorsa biyopsi yöntemine başvurabilir. Biyopsi işleminde şüphelenilen bölgedeki benden bir doku örneği alınır ve patoloğun mikroskop altında inceleyeceği bir laboratuvara gönderilir.

Örneğin incelenmesi sonrası doktor kişiye ciltteki değişimlerin cilt kanseri olup olmadığını, hangi tür bir cilt kanseri olduğunu bildirir ve kanserin durumuna göre tedavi süreci başlar.

Cilt kanserinin teşhis süreci genellikle şu adımlara bağlı şekilde ilerler:

Fiziksel muayene

Cilt kanseri teşhisi için öncelikle doktor tarafından kişiye fiziksel bir muayene yapılır. Doktor ciltteki lezyonları veya anormal görünümleri özel bir aletle inceler. Bu görüntüler şüpheli bir durumla ilgili fikir verebilmekle birlikte özellikle iyileşmeyen yaralar, renk veya şekil değişiklikleri gösteren benler ve yeni oluşan cilt lezyonları üzerinde durulur ve detaylı incelemeler yapılır.

Deri biyopsisi

Fiziksel muayene sonrası şüpheli cilt lezyonlarından örnekler alınarak incelenmek üzere laboratuvara gönderilir. Bu duruma deri biyopsisi adı verilir ve deri biyopsisi işelminin de kendi içinde türleri vardır. Uygulanan biyopsi türleri ise şunlardır:

Tıraş biyopsisi: Tıraş biyopsisinde yüzeysel cilt hücreleri alınır.

Punch biyopsi: Punch biyopsisi işleminde daha derin cilt katmanlarından küçük bir doku örneği çıkarılır.

Eksizyonel biyopsi: Eksizyonel biyopsi ise tüm lezyon ve çevresindeki sağlıklı dokuyu çıkarma yöntemi olarak bilinir.

Bunların dışında ayrıca cilt kanseri tanısı için görüntüleme testlerinden de faydalanılabilir. Bu testlerin arasında BT taraması, MR ve PET yer alır. Bunlara başvurulma amacı, kanserin diğer bölgelere yayılıp yayılmadığını ortaya koymaktır. 

Cilt (Deri) Kanseri Tedavisi 

Cilt kanseri tedavisi için en temel tedavi yöntemi cerrahidir. Ancak bununla birlikte tek başına ya da bir arada uygulanabilen kemoterapi, immunoterapi ve radyoterapi uygulamaları da tercih edilebilir. Tedavi yöntemi kanser evresine, tümörlü lezyonun özelliklerine ve hastanın taşıdığı risk unsurlarına göre belirlenir. 

Cilt kanserinde uygulanabilecek tedavi yöntemleri şöyle açıklanabilir:

Kriyoterapi işlemi

Uzman dermatolog tarafından cilt kanserini dondurmak için sıvı nitrojen içeren kriyoterapi işlemi uygulanır. Bu işlem sayesinde tedaviden sonra ciltteki ölü hücrelerin dökülmesi amaçlanır.

Eksizyonel cerrahi işlemi

Cilt kanserindeki tedavi yöntemlerinden biri de eksizyonel cerrahi işlemidir. Doktor bu işlemle birlikte tüm kanserin tamamen gittiğinden emin olmak için tümörü ve çevredeki sağlıklı cildin bir kısmını çıkarır.

Mohs ameliyatı

Cilt kanserindeki tedavi yöntemlerinden bir diğeri de mohs ameliyatıdır. Mohs ameliyatıyla yalnızca hastalıklı doku çıkarılarak çevredeki normal dokuyu mümkün olduğunca kurtarmak amaçlanır. Bu cerrahi yöntem bazal hücreli ve skuamöz hücreli kanserleri ve bazen göz kapakları, kulaklar, dudaklar, alın, kafa derisi, parmaklar veya genital bölge gibi hassas veya kozmetik açıdan önemli alanların yakınında gelişen diğer cilt kanserlerini tedavi etmek için kullanılır.

Küretaj ve elektrodesikasyon

Ciltteki kanser hücrelerini çıkarmak için keskin ve ilmekli kenarlı bir alet kullanılır. Daha sonra kalan kanser hücrelerini yok etmek için elektrikli bir iğne kullanılır. Uzman dermatolog doktorları genellikle bazal hücreli ve skuamöz hücreli kanserleri ve kanser öncesi cilt tümörlerini tedavi etmek için faydalanır.

Kemoterapi

Yaygın olarak uygulanan kanser tedavisi yöntemlerinden kemoterapi işleminde kanser hücrelerini öldürmek için kemoterapi yöntemi ve ilaçlar kullanılır.

İmmünoterapi

Bağışıklık sistemini kanser hücrelerine karşı güçlendirmek için ilaçlar verilir. Bu işleme immünoterapi adı verilir.

Radyasyon tedavisi

Kanser hücrelerini öldürmek veya onların büyüyüp vücuda yayılmasını önlemek için radyasyon (güçlü enerji ışınları) kullanılır.

Fotodinamik terapi

Bir diğer yöntem olan fotodinamik terapi, normal hücreleri yalnız bırakırken kanser öncesi hücreleri yok etmek gibi bir etki sunar.

Evre evre uygulanabilecek tedavi programı da şu şekilde olabilir:

Evre 0 durumundaki cilt kanserleri için uygulanabilecek tek tedavi yöntemi tümörlü lezyonun cerrahi operasyonla çıkarılmasıdır. Hastaya lokal anestezi uygulanır ve ardından tümörlü doku hem etrafından hem de altından 1/2 cm genişliğinde normal doku ile birlikte çıkartılır. 

Evre I - II melanomda kanser lenf bezlerine yayılım göstermemiştir. Bu durumda cerrahi girişim ile tümörlü melanom dokusu tamamen çıkarılır ve yayılımın gözlenmediğinden emin olabilmek adına lenf bezlerinden biyopsi alınır. 

Evre III cilt kanseri lenf bezlerine yayılım göstermiş olan ileri derece kanser çeşididir. Bu durumda etkili tedavinin sağlanabilmesi için hem kanserli cilt lezyonunun hem de lenf bezlerinin cerrahi operasyonla tamamen çıkarılması gerekir.