Delirme korkusuyla başa çıkmak için uygun destek ve tedavi seçeneklerinin değerlendirilmesi önemlidir, çünkü bu fobi kişinin zihinsel ve duygusal sağlığını etkileyebilir.
Bu tür spesifik fobiler kişileri günlük yaşamda zorlayıcı ve zayıf düşürücü olabilir, ancak maruz kalma terapisi veya bilişsel davranış terapisi (BDT) gibi yöntemlerle kolayca tedavi edilirler.
Delirme Korkusu Nedir?
Dementofobi, kişiyi güçsüz kılan bir delilik korkusudur ve birçok spesifik fobiden biridir. Spesifik fobiler, kişinin semptomlarının farklı bir korkuya kadar izlenebildiği bir tür anksiyete bozukluğudur.
Kaygı ve endişe belirtileri, kişi korktuğu nesne veya durum hakkında düşündüğünde ya da bu nesneyle veya durumla karşılaştığında tetiklenir.
Korku, ciddi akıl hastalıklarıyla mücadele eden aile üyelerini görmekten veya etkili bir şekilde başa çıkma yeteneğinizi aşan şiddetli stres dönemlerinden kaynaklanıyor olabilir.
Kişiler, delirme korkusuyla başa çıkmakta zorlanabilir ve bu korku yaşamlarını olumsuz etkileyebilir. Bu korku, belirsizlik ve kontrol kaybıyla ilişkilendirilir çünkü insanlar bu durumu kontrol edemeyeceklerini ve ne zaman ortaya çıkacağını öngöremeyeceklerini hissederler.
Delirme Korkusu Nedenleri Nelerdir?
Delirme korkusu, genellikle kişinin kendi akıl sağlığını veya sevdiklerinin akıl sağlığını kaybetmesi korkusuyla meydana gelen bir rahatsızlıktır.
Çarpıtılmış olumsuz düşünceler üzerinde uzun uzun düşünmek ve meşgul olmak kaygıyı artırabilir. Delirme korkusu meydana gelmesinde etki eden bazı faktörler şunları içerebilir:
Travmatik olaylar: Stresli, travmatik veya olumsuz deneyimler korkunun gelişmesine neden olabilir. Geçmişte yaşanan ve kişilerde ağır travmatik deneyimler meydana getiren durumlar delirme korkusu gelişiminde rol oynayabilir. Travmatik olaylar, kişinin zihinsel dengesini bozabilir ve gerçeklik algısını değiştirebilir.
Nörodejeneratif hastalıklar: Alzheimer, Parkinson ve diğer nörodejeneratif hastalıklar, kişilerin bilişsel yeteneklerinde ve davranışlarında ciddi değişikliklere neden olabilir. Bu hastalıklarla ilişkili semptomlar, kişinin akıl sağlığıyla ilgili korkularını artırabilir.
Genetik yatkınlık: Delirme korkusu ve diğer anksiyete bozukluklarının gelişiminde genetik faktörler etkili olabilir. Aile geçmişinde hastalığın görülmesi delirme korkusu gelişme riskini artırabilir.
Psikiyatrik rahatsızlıklar: Bipolar bozukluk, şizofreni ve psikoz gibi bazı psikiyatrik rahatsızlıklar da delirme korkusuna yol açabilir. Bu rahatsızlıklar, kişinin düşüncelerini, duygularını ve davranışlarını etkileyerek gerçeklik algısını bozabilir.
Madde kullanımı: Alkol, uyuşturucu ve bazı ilaçların aşırı kullanımı da delirme korkusuna yol açabilir. Bu maddeler, kişinin zihinsel işlevlerini bozarak irrasyonel düşüncelere ve davranışlara yol açabilir.
Delirme Korkusu Belirtileri Nelerdir?
Belirli fobileri olan kişiler çoğunlukla belirli tetikleyicilere yanıt olarak kaygı belirtileri yaşarlar.
Dementofobisi olanlar için delirme kaygısı tetikleyici bir durumdur. Bu, mevcut zihinsel ve duygusal durumlarıyla ilgili korkuları veya şüpheleri veya gelecekte delireceklerine dair mantıksız korkuları içerebilir. Delirme korkusu belirtileri şunları içerebilir:
- Bir nesneye veya duruma karşı ısrarlı, aşırı korku
- Korkulan durumla karşılaştığında bazı durumlarda panik atağa dönüşebilen ani kaygı
- Korkulan durumdan kaçınma ya da karşılaşıldığında aşırı sıkıntı yaşama
- Kişinin işlevsellik veya bir rutini takip etme becerisinde önemli bir bozulma
- Orantısız kaygı durumu
- Aşırı endişe verici düşünceler
- Gergin, endişeli veya korkmuş hissetmek
- Huzursuz, gergin veya gergin hissetmek
- Baygınlık, baş dönmesi veya bayılacakmış gibi hissetme
- Hızlanan kalp veya artan kan basıncı
- Midenizde, başınızda, boğazınızda veya göğsünüzde ağrı veya gerginlik
- Nefes darlığı veya nefes alamama hissi
- Gergin hissetmek
- Rahatlayamamak
- Artan sinirlilik
- Uyku veya yeme değişiklikleri (örneğin uykusuzluk, iştah azalması)
- Düşünme, konsantre olma veya görevleri tamamlamada zorluk
- Artan kalp atış hızı
- Hızlı nefes alma
- Titreme
- Terlemek
Delirme Korkusu Nasıl Teşhisi Edilir?
Delirme korkusu teşhisi, genellikle bir psikiyatrist veya psikolog tarafından yapılır. Bu uzmanlar hastada mevcut rahatsızlığın öyküsü ve fiziksel semptomları incelerler. Delirme korkusu tanısı için uzmanlar aşağıdaki bazı korku veya panik hissini inceleyebilirler:
- Akıl hastanesine yatırılmak veya bir psikiyatri hastanesine yatırılmak ile ilgili mantıksız korkular
- Gelişmesinden korktukları belirli bir akıl hastalığı türüne takılıp kalmak
- Psikotik bir kriz veya sinir krizi geçirme endişesi
- Kaçınılmaz olarak akıl hastalığına yakalanma korkusu
- Ailede görülen bir akıl hastalığının gelişmesiyle ilgili aşırı korkular
Delirme Korkusu Komplikasyonları Nelerdir?
Delirme korkusu günlük aktiviteleri sınırlayabilir. Dementofobinin komplikasyonları, diğer fobilerin ve anksiyete bozukluklarının gelişimini de kapsayabilir. Bu da günlük yaşam ve refah üzerinde önemli bir etkiye yol açabilir. Bu korku ayrıca aşağıdakilere de yol açabilir:
- Karar vermede bozukluk ve kendinden yüksek şüphe duyma
- Depresyon
- Alkol veya uyuşturucu kullanımı
- Başka anksiyete bozukluklarının gelişimi
- Artan kaygı ve sıkıntı
- Sosyal izolasyon ve geri çekilme
- Sevdiklerinizle bozulmuş ilişkiler
- Uyku veya iştah sorunları
Delirme Korkusu Nasıl Yenilir?
Delirme korkusu tedavisi psikiyatrist ve psikolog tarafından yönetilir. Tedavi genellikle konuşma terapisi, maruz kalma terapisi, ilaç tedavisi veya yaşam tarzı değişiklikleri yöntemlerinin bir kombinasyonunu içerir.
Fobiler için en etkili tedavi, kişiyi yavaş yavaş korkularına maruz bırakan ve aynı zamanda onlara rahatlama ve baş etme becerilerini öğreten bir BDT türü olan uzman doktorlar tarafından uygulanan maruz bırakma terapisidir.
Seanslar gerçek yaşam deneyimleriyle ya da sadece korkulan bir durumu hayal ederek veya görüntüleyerek gerçekleştirilebilir. Delirme korkusu tedavisi için uzmanlar tarafından kullanılan yöntemlerinden bazıları şunlardır:
Psikoterapi: Psikoterapi, kaygı semptomlarını azaltmak için terapistle birlikte çalışmayı içerir. Kişiler, terapist eşliğinde endişelerini ve korkularını ele alabilir ve daha sağlıklı başa çıkma stratejileri geliştirebilir. Ayrıca terapistler bilişsel davranışçı terapiyi (BDT) kullanarak kaygıya neden olan düşünceleri tanımaya yardımcı olabilir. Bilişsel davranışçı terapi, anksiyete bozuklukları için etkili bir konuşma terapi yöntemidir. Zamanla terapi kişiyi farklı düşünme ve tepki verme konusunda eğitebilir.
Maruz kalma terapisi: Maruz kalma terapisi, delirme korkusu olan kişilerin doktor kontrolünde korktuğu durumlarla yavaş yavaş karşılaşmasıdır. Maruz bırakma terapisinde terapist, kişinin içinde hiçbir korku kalmayıncaya kadar yavaş yavaş (adım adım) korkuya maruz bırakmaya çalışır. Bu terapi, kişinin korkularını yenmesine ve endişe seviyelerini azaltmasına yardımcı olur. Uzmanlar, bu terapiyi kontrollü bir ortamda gerçekleştirerek kişinin kendini güvende hissetmesini sağlayabilirler.
İlaç tedavisi: Delirme korkusu tedavisinde kullanılan konuşma terapisi, kaygı belirtilerini azaltmak için etkili bir yöntemdir. Ancak bazı şiddetli durumlarda, delirme korkusu semptomlarını hafifletmek için doktor ilaçlar reçete edilebilir. İlaç tedavisi genellikle diğer terapi yöntemleri ile birlikte kullanılır.
Ayrıca alkol, kafein ve diğer zararlı maddelerden kaçınma, sağlıklı ve dengeli bir beslenme, aile, arkadaşlar ve diğer destek sistemleri, doktor kontrolünde düzenli egzersizler delirme korkusu yönetmede yardımcı olabilir.