Diş Sararması Neden Olur? Diş Sararması Nasıl Geçer?

Diş sararması, genellikle sigara tüketimine bağlı olarak diş minesinin yüzeyinde lekeler birikmesi ve zamanla mine yapısının incelmesi nedeniyle dişlerin renginin koyulaşması sonucu ortaya çıkar. Sararmaya neden olan çevresel etkenler arasında sigara kullanımı, kahve ve çay gibi koyu renkli gıdaların tüketimi yer alır.

Bunun yanı sıra kötü ağız hijyeni, kullanılan bazı ilaçlar ve çocukluk döneminde aşırı florür kullanımı da bu durumu etkileyen unsurlardır. Ayrıca yaşlılık ve genetik faktörler de dentin tabakasının normalden daha sarı görünmesine neden olabilir. 

Diş Sararması Neden Olur?

Sigara tüketimi, diş minesinin incelmesi, genetik faktörler, ağız hijyeni ve beslenme alışkanlıkları gibi unsurlar, diş sararmasının nedenleri olarak öne çıkar. Ayrıca birtakım sağlık sorunları ve beraberinde uygulanan tedavi yöntemlerine bağlı olarak da diş rengi bozulabilir.

Bu noktada diş sararmasının en önemli nedenleri şu şekilde sıralanabilir;

• Sigara tüketimi
• Diş minesinin yapısında değişiklikler
• Kötü ağız hijyeni ve yanlış fırçalama teknikleri
• Hastalıklar ve kullanılan ilaçlar
• Beslenme alışkanlıkları
• Genetik faktörler

Diş Minesi Yapısında Değişiklikler

Diş minesi, dişin dış kısmını kaplayan beyaz renkli sert bir tabakadır ve çeşitli etkenlere bağlı olarak dokusu zarar görebilir. Özellikle de yaş faktörüne bağlı olarak zamanla parlaklığını kaybeder ve dentin tabakası sarımsı görünmeye başlar. Bunun yanı sıra asitli yiyecek içecek tüketimi ve ağız hijyeninin sağlanamaması da minenin aşınmasına yol açar. Diş minesinin zayıf hale gelmesi tabakanın incelmesine neden olur ve bunun sonucunda dişler daha sarı renkte görünebilir.  

Sigara Kullanımı

Tütün ürünlerinin içerisinde yer alan nikotin ve katran dişlerin sararmasına neden olan etken maddelerdir. Söz konusu maddeler sigara kullanımına bağlı olarak zamanla diş minesine yerleştir ve koyulaşmaya sebep olur.  

Kötü Ağız Hijyeni ve Yanlış Fırçalama Teknikleri

Sararmaya neden olan plak genellikle hatalı fırçalama, ağız hijyeninin ihmal edilmesi ve diş ipinin kullanılmamasından kaynaklanır. Tüm bunlar zamanla tartar oluşumunu meydana getirerek diş sararmasına neden olur. Sertleşen plak diş yüzeyinin koyu görünmesine sebep olur ve estetik açıdan istenmeyen bir görünüm oluşturur.  

Hastalıklar ve Kullanılan İlaçlar

Diş sararması nadiren bazı hastalıklara ve kullanılan ilaçlara bağlı olarak meydana gelebilir. Bu noktada diş doku anomalileri, baş ve boyun radyoterapi uygulamaları da bu durumu etkileyebilir. Ayrıca diyabet hastalarının yüksek kan şekerine bağlı olarak değişen tükürük salgıları diş minesinde sararmaya sebep olur. Bunun yanı sıra istemsiz olarak yapılan bruksizm (diş sıkma) alışkanlığı da minenin aşınarak dentin tabakasını koyulaştırabilir.  

Diş sararmasına neden olabilecek ilaçlar arasında tetrasiklin ve doksisiklin grubu antibiyotikler büyük rol oynar. Ayrıca antihistaminikler, kan basıncı ilaçları ve bazı reçeteli demir takviyeleri de renk değişimine neden olabilir. Bunun yanı sıra kemoterapi tedavisi de diş minesini zayıflatarak sararmaya sebep olabilir.  

Beslenme Alışkanlıkları

Diş sararması beslenme alışkanlıklarına doğrudan bağlı olup yüksek oranda şeker ve asit içeren gıdaların tüketilmesi büyük etkenlerdir. Bu noktada meyve suyu, kola, kahve, çay ve soda gibi içecekler diş minesine zarar vererek sarı görünmesine neden olur. Bunun yanı sıra vişne ve yaban mersini gibi koyu renkli meyveler de diş yüzeyinde leke bırakabilir. Ayrıca kontrolsüz tüketilen sirke, soya sosu ve nar ekşisi gibi asidik besinler de mine tabakasının renklenmesine neden olabilir. Bunun yanı sıra; nar, ahududu ve pancar içerdiği polifenoller nedeniyle sararma riskini artırabilir.  

Genetik Faktörler

Diş sararması nadir olarak genetik faktörlerin etkisiyle de görülebilir ve bunun temel nedeni mine dokusundaki yapısal bozukluklardır. Sarı görünümü ortaya çıkaran mine yapısı genellikle ince ve şeffaf dokuya sahiptir. Bu nedenle ebeveynlerin tipik diş yapısı çocuklarının diş rengi üzerinde belirleyici bir etkendir.  

Diş Sararması Nasıl Geçer?

Diş sararması düzenli fırçalama, ağız hijyenine dikkat etme, diş ipi kullanımı ve profesyonel diş temizliği gibi yöntemlerle giderilebilir. Ayrıca 6 ayda bir düzenli diş hekimi kontrolü yapılmalı ve önerilen periyotlarda diş taşı temizliği yapılarak dış etkenlerin neden olduğu lekelenmeler geçirilir.

• Diş sararmasına iyi gelen yöntemler şöyledir:
• Profesyonel diş beyazlatma
• Porselen kaplama
• Diş kronları
• Şeffaf plak

Profesyonel diş beyazlatma

Profesyonel diş beyazlatma hidrojen peroksit veya karbamid peroksit gibi özel bileşiklerin kullanıldığı bir diş hekimliği yöntemidir. Özellikle dış yüzeyde etki gösteren işlem lekeleri parçalayarak sarı renkleri giderir.

Porselen kaplama

Porselen kaplama, dişlerin üzerine seramik malzemelerden üretilen ince tabakalı kabukların yerleştirilmesiyle uygulanan diş estetiği yöntemidir. Renk bozukluklarını veya yapısal hasarları düzeltmek için uygulanan işlem estetik açıdan kusurlu görünümleri gizler.

Diş kronları  

Diş kronları, diş sararmasına eşlik eden çürüklerin varlığı durumunda uygulanan bir işlemdir. Yüzeye uygulanan kronlar sarı ve daha koyu lekeleri gidererek beyaz bir görünüm sağlar.

Şeffaf plak

Şeffaf plak, fırçalamaya rağmen diş sararması yaşayan kişiler için ideal bir çözüm sunar. Ağız ölçüsüne özel olarak tasarlanan plak beyazlatma etkisi taşıyan jellerle kaplanır. Gün içerisinde 6-8 saat takılması önerilir ve sonuçları yaklaşık birkaç hafta içinde alınır.

Diş Sararması Nasıl Önlenir?

Diş sararması ağız hijyenine dikkat ederek, sigara kullanımını bırakarak, renkli gıdaları kontrollü şekilde tüketerek önlenir. Bunun yanı sıra yiyecek artıklarının ve plakların birikmesini engellemek için diş ipi de kullanılmalıdır. Dişlerde sararmayı engelleme ve beyazlığını koruma amacıyla şu yöntemler uygulanabilir;

• Asitli yiyecek ve içecek tüketiminin ardından renklenmeyi önlemek için ağız suyla çalkalanabilir.  
• Asitli ve gazlı içeceklerin pipetle içilmesi diş minesinin asidik etkilere karşı korunmasına katkıda bulunur.
• Florür veya aktif kömür içeren diş macunları diş minesini güçlendirerek sararmayı önler.
• Ağız bakım suyu veya gargara gibi ürünleri kullanmak plak oluşumunu engelleyerek beyazlığı korur.
• Kahve, çay, narenciye ve benzeri renkli besinlerin tüketimini sınırlandırmak renk değişimlerinin önüne geçer.

Diş Sararması Neyin Belirtisidir?

Diş sararması genellikle diş taşı ve diş plağı ağız problemlerinden kaynaklı olarak oluşum gösterir. Bunun yanı sıra plak ve tartar oluşumu mine yüzeyinde renk değişimine zemin hazırlar. Günlük olarak ağız içinde maruz kalınan asitler ise mineyi zayıflatırken çürük diş problemlerini de beraberinde getirir. Dokunun aşındırılmasıyla da dişler daha sarı ve koyu görünür.

Ayrıca bazı vitamin eksiklikleri de bu duruma neden olabilir. Bu noktada diş sararması hangi vitamin eksikliği sorusunun yanıtı C vitaminidir. Güçlü bir antioksidan olan C vitamini kolajen sentezini artırarak diş minesi ve etlerinin sağlıklı görünmesini sağlar.