Diş Teli Lastiği Nedir? Ne İşe Yarar? Nasıl Kullanılır?

Diş Teli Lastiği Nedir?

Diş teli lastiği (ortodontik elastikler), ortodonti tedavisinde üst ve alt çenedeki dişlerin birbirine tam olarak uyum sağlaması amacıyla kullanılan, özel olarak üretilmiş esnek tıbbi malzemelerdir.

Doğal kauçuk ya da lateks içermeyen sentetik materyallerden imal edilen küçük halkalar, braketler üzerindeki minik kancalara takılarak diş hareketlerine yön verir. Tedavinin sadece tel ve braketlerle çözülemeyeceği durumlarda sürece dahil edilen elastikler, diş hekimliğinde kuvvet mekanizmasını destekleyen yardımcı elemanlar arasında yer alır.

Lastikler, piyasada satılan sıradan paket lastiklerinden çok farklı özellikler taşır. Ağız içi floranın nemli, asidik ve değişken yapısına uyum sağlayacak şekilde tasarlanan ortodontik elastikler hem kalınlıklarına hem de çaplarına göre farklı seviyelerde kuvvet uygular.

Bunun yanı sıra ortodontist tarafından hastanın mevcut çene yapısına ve diş çapraşıklık seviyesine göre milimetrik hesaplamalarla seçilir. Hastanın gün içinde hijyen ve esneklik kaybı nedeniyle düzenli olarak değiştirmesi gereken aygıtlar, ortodontik tedavinin başarısını ve süresini doğrudan etkileyen unsurlardır.

Diş Teli Lastiği Nasıl Takılır?

Ortodonti uzmanı, klinik muayene sırasında lastiğin hangi üst braket kancasından hangi alt braket kancasına uzatılacağını hastasına uygulamalı olarak gösterir.

Hasta, aynanın karşısına geçerek hekiminin belirttiği anatomik noktaları esas alır ve işaret parmağı ile baş parmağını ya da kendisine verilen özel plastik takma aparatlarını kullanarak lastiği kancalara geçirir. Lastiklerin takılma şekli ise hastanın kapanış bozukluğuna göre dizayn edilir.

Uygulama esnasında lastiklerin aşırı esnetmeden nazikçe kancalara oturtulması braketlerin yerinden oynamasını engeller. Hastalar, yemek yerken ve diş fırçalarken lastikleri ağızdan çıkarır.

İşlem bittikten sonra ise mutlaka yeni ve temiz bir lastik takarak süreci devam ettirir. Gün içinde elastikiyetini kaybeden moleküler yapısı nedeniyle lastiklerin hekimin önerdiği sıklıkta yenilenmesi, dengeli bir kuvvet iletimi sağlamak adına önemlidir.

Diş Teli Lastiği Neden Takılır? Ne İşe Yarar?

Diş teli lastiği; alt ve alt-üst çene arasındaki koordinasyonu kurmak, dişlerin birbirine geçmesini sağlamak ve çiğneme fonksiyonunu ideal formuna kavuşturmak amacıyla takılır.

Hekimler dişlerin sadece estetik olarak sıralanmasını değil, fonksiyonel olarak da birbiriyle uyum içinde çalışmasını hedefledikleri için bu malzemelerden yararlanır.

Aynı zamanda diş çekimi yapılan tedavilerde oluşan boşlukların, diş köklerinin açısını bozmadan homojen ve hızlı bir şekilde kapanmasına yardımcı olur. Diş teli lastiği tedavi sürecinde şu işlevleri yerine getirir:

Alt ve üst dişlerin birbirleriyle doğru bir şekilde kenetlenmesini ve kapanışın (sentrik oklüzyon) ideal faza gelmesini mümkün kılar.

Çeneler arası anteroposterior (ön-arka) yönlü uyumsuzlukları gidererek alt çenenin çok önde veya çok arkada olduğu konumları dengeler.

Dişlerin dikey yöndeki hareketlerini destekleyerek açık kapanış (open bite) ya da derin kapanış (deep bite) gibi vertikal problemleri çözüme kavuşturur.

Diş Teli Lastiği Çeneyi Düzeltir mi?

Diş teli lastikleri, büyüme ve gelişim çağındaki hastalarda hem alt hem de üst çene arasındaki iskeletsel uyumsuzlukların maskelenmesinde ve düzeltilmesinde son derece kilit bir rol oynar.

Elastikler, alt çeneyi ileriye ya da geriye doğru yönlendiren sürekli bir vektörel kuvvet uygulayarak çene ekleminin (temporomandibular eklem) ve çevre kas dokularının yeni pozisyona adapte olmasını tetikler.

Gelişimini tamamlamış yetişkin bireylerde ise doğrudan kemiksel bir çene büyümesini tetikleyemese de dişlerin eğimlerini değiştirerek çenelerin kapanış ilişkisini kabul edilebilir sınırlar içinde en iyi şekilde modifiye eder.

Söz konusu lastikler, "Class II" (alt çenenin geride olması) ya da "Class III" (alt çenenin önde olması) olarak adlandırılan maloklüzyon tiplerinde çenelerin birbirine göre konumunu kabul edilebilir düzleme taşır.

Düzenli kullanım neticesinde alt ve üst çene arkları birbirine tam oturur. Söz konusu durum da yüz profilinde ve çene ucunun duruşunda gözle görülür bir estetik iyileşme meydana getirir.

Ancak ileri derece iskeletsel anomalilerde lastikler tek başına yeterli olmaz. Ortognatik cerrahi (çene ameliyatı) öncesi ya da sonrası hazırlık aşamalarında yardımcı eleman olarak kullanılır.

Diş Teli Lastiği Ne Kadar Takılır?

Diş teli lastiğinin günlük kullanım zamanıyla toplam tedavi içindeki kullanım süresi, hastanın mevcut ortodontik problemine ve gösterdiği kooperasyona bağlı olarak değişkenlik gösterir.

Hekimler, biyolojik diş hareketinin kesintisiz devam edebilmesi için lastiklerin genellikle günde 20 ila 22 saat boyunca yani sadece yemekler ve ağız bakımı haricinde sürekli takılmasını talep eder.

Eğer hasta lastikleri istikrarlı bir şekilde takmazsa dişler eski konumlarına geri döner. Söz konusu durum tedavi süresinin uzamasına ve hatta tedavinin başarısızlıkla sonuçlanmasına yol açar.

Toplam tedavi süresi bazında bakıldığında ise lastik kullanımı çoğu durumda ortodontik tedavinin orta ya da son aşamalarında başlar ve problemin şiddetine göre 4 ay ile 12 ay arasında bir zaman dilimini kapsar. Kapanış bozukluğu hedeflenen ideal noktaya ulaştığında ve dişler birbirine tam olarak kenetlendiğinde ortodontist, lastik kullanımını kademeli olarak azaltır ya da tamamen sonlandırır.