Dismenore (Adet Sancısı) Neden Olur? Adet Sancısı Nasıl Geçer?

Dismenore (Adet Sancısı) Nedir?

Adet sancısı, regl döneminde rahmin kasılması sonucu alt karın ve kasık bölgesinde hissedilen ağrıdır. Ağrı bele, sırta veya bacaklara yayılabilir bulantı, baş ağrısı, halsizlik ve bağırsak şikâyetleri de eşlik edebilir.

Adet sancısı çoğunlukla adetin başlamasından kısa süre önce veya ilk günlerinde ortaya çıkar ve birkaç gün içinde azalır. Ağrı çok şiddetliyse, günlük yaşamı belirgin şekilde etkiliyorsa, sonradan başladıysa ya da kanama düzeninde değişiklikle birlikte görülüyorsa altta yatan nedenlerin değerlendirilmesi gerekir.

Dismenore (Adet Sancısı) Neden Olur?

Adet görme denen kanama, normalde bebek gelişimi için hazırlanan rahim duvarının döllenme olmaması sonucunda, vücut tarafından atılması nedeniyle oluşur.

Rahim yani uterus, aslında bir kas dokusudur. İşte, bu kas dokusu iç tarafını çevreleyen yumuşak duvarı atmaya yardımcı olmak için kasılmaya başlar. Prostaglandin denen hormon, rahmin bu kasılmalarını tetikler. Prostoglandin, adet başlamadan bir-iki gün öncesinde kanda yüksek seviyelere ulaşır ve adetin ilk iki gününden sonra azalmaya başlar.

Prostaglandin seviyesi ne kadar yüksek olursa, adet krampları da o kadar şiddetli yaşanır. Adet sancılarının, menstrüasyonun en başında hissedilmesinin sebebi de budur. Adet döngüsü nedeniyle hissedilen adet sancılarına primer dismenore denir.  Bunun haricinde aşağıda sıralanan tıbbi durumlar nedeniyle hissedilen adet sancıları ise sekonder dismenore olarak adlandırılır: 

• Servikal darlık: Bazı kadınlarda, rahim ağzının açıklığı, adet akışını engelleyecek kadar küçüktür. Bu küçük açıklık rahim içindeki basıncın artmasına neden olarak daha şiddetli bir ağrı yaratabilir.
• Endometriozis: Rahmi kaplayan dokunun uterusun dışına çıkarak, fallop tüpleri, yumurtalıklar veya pelvisi kaplayan diğer dokular üzerine doğru gelişip yerleşmesine denir. Çikolata kistlerinin oluşmasına neden olabilir, ağrılı adet görme yanı sıra, cinsel ilişki sırasında da ağrı hissedilebilir.
• Uterin fibroidleri: Rahim duvarında kas ve fibroz dokudan oluşan uterin fibroidleri, kanserli olmayan fakat sert ve büyük olabilen tümörlerdir. Rahim fibroidleri taşıyanlar, adet görme esnasında daha şiddetli ağrı hissedebilirler.
• Adenomyozis: Bu rahatsızlıkta rahmi kaplayan doku uterusun kas duvarlarına doğru büyümeye başlar.
• Pelvik inflamatuar hastalık: Dişi üreme organlarının bu enfeksiyonuna genellikle cinsel yolla bulaşan bakteriler neden olur.

Dismenore (Adet Sancısı) Belirtileri Nelerdir?

Adet krampları ve bu kramplarda birlikte gözlenebilen diğer belirtiler aşağıdaki gibi sıralanabilir:

• Alt karın bölgesinde yoğunlaşan sancılar.
• Adetten 1 ila 3 gün önce başlayabilen bu ağrı, adet başlangıcından 24 saat sonra en üst seviyeye ulaşır ve 2 ila 3 gün içinde azalır.
• Ağırlık hissi veren, sürekli bir ağrı (kasıklarda ya da iç bacaklarda da hissedilebilir).
• Bele yayılabilen ve uyuşukluk verebilen ağrı.
• Bazı kadınlar ayrıca aşağıda yer alan semptomları da gösterirler:
• Mide bulantısı,
• Yumuşak dışkılama,
• Baş ağrısı,
• Baş dönmesi.

Adet krampları diğer tıbbi komplikasyonlara neden olmaz, ancak okula, işe ve sosyal aktivitelere etki edebilir. Yine de, menstrüel kramplarla ilişkili bazı durumların komplikasyonları olabilir. Örneğin endometriozis, fertilite sorunlarına neden olabilir. Pelvik enflamatuar hastalık, döllenmiş bir yumurtanın uterus dışına implante olma (ektopik gebelik) riskini artırabilir.

Dismenore (Adet Sancısı) Nasıl Geçer?

Adet sancısını hafifletmek için alt karın ve bel bölgesine sıcak su torbası ya da ısıtıcı ped uygulanabilir. Isı, rahim ve çevresindeki kasların gevşemesine yardımcı olarak kramp hissini azaltabilir.

Ilık duş almak, yeterli sıvı tüketmek, dinlenmek ve hafif yürüyüş ya da esneme egzersizleri yapmak da rahatlama sağlayabilir. Düzenli fiziksel aktivite, bazı kişilerde adet dönemindeki ağrıların daha hafif yaşanmasına katkıda bulunabilir.

Adet döneminde uyku düzenine dikkat etmek, yoğun stres oluşturan durumlardan uzaklaşmak ve öğünleri atlamamak önemlidir. Aşırı tuzlu ve yağlı yiyecekler, fazla kafein ve gazlı içecekler bazı kişilerde şişkinlik ve rahatsızlık hissini artırabilir.

Bununla birlikte belirli bir yiyeceğin adet sancısını kesin olarak geçirdiği söylenemez. Beslenme düzeninin dengeli olması ve kişide şikâyetleri artıran yiyeceklerin sınırlandırılması daha uygun bir yaklaşım olabilir.

Ağrı kesici tedaviler adet sancısının kontrolünde kullanılabilir ancak kişinin sağlık durumu, kullandığı diğer tedaviler ve mide-bağırsak sorunları göz önünde bulundurulmalıdır.

Bu nedenle özellikle düzenli kullanım öncesinde hekim veya eczacı görüşü alınması gerekir. Ağrının her ay günlük yaşamı aksatacak kadar şiddetli olması durumunda hormonal tedavi seçenekleri de uzman değerlendirmesiyle planlanabilir.

Adet sancısının sonradan başlaması, giderek şiddetlenmesi, adet dönemi dışında da devam etmesi veya yoğun kanama, düzensiz adet, cinsel ilişki sırasında ağrı, ateş ve kötü kokulu akıntı gibi belirtilerle birlikte görülmesi farklı bir sağlık sorununa işaret edebilir. Bu durumda endometriozis, miyom, adenomyozis, yumurtalık kistleri veya pelvik enfeksiyonlar gibi olası nedenlerin değerlendirilmesi için kadın hastalıkları ve doğum bölümüne başvurulmalıdır.

Dismenore (Adet Sancısı) Nedeniyle Ne Zaman Doktora Gidilmeli?

Adet krampları her ay günlük yaşantınızı oldukça etkileyecek şekilde yoğun yaşanırsa, semptomlarınız giderek kötüleşirse veya önceden olmadığı halde 25 yaşından sonra şiddetli adet krampları yaşamaya başlarsanız, vakit geçirmeden bir uzmana başvurmanız gerekir. Sık adet sancısı çekmenin gebe kalmayı olumsuz etkileyeceğiyle ilgili yanlış kanılar yaygındır.

Doğrudan adet sancısının gebe kalmaya engel teşkil etmediği bilinmektedir. Ayrıca gebelik günümüzde tüp bebek tedavisi yaygınlaştığı için kolaylaşmıştır. Tüp bebek nasıl yapılır gibi sorular eskisine oranla daha fazla sorulmaya başlanmıştır.

Şiddetli Dismenore (Adet Sancısı) Hekim Hangi Testleri İsteyebilir? 

Hekiminiz çok şiddetli ve giderek artan ağrılarda, altta yatan başka bir tıbbi durumun olasılığını elemek için birtakım testler isteyebilir. 

• Ultrason: Bu test rahim, fallop tüpleri ve yumurtalıklarını görüntüsünü oluşturmak için ses dalgaları kullanır.
• Diğer görüntüleme testleri: BT taraması veya MR taraması ultrasondan daha fazla ayrıntı sağlar ve doktorunuzun altta yatan koşulları teşhis etmesine yardımcı olabilir. BT, vücudunuzdaki kemik, organ ve diğer yumuşak dokuların enine kesit görüntülerini üretmek için birçok açıdan alınan X-ışını görüntülerini birleştirir. MR ise, iç yapıların ayrıntılı görüntülerini üretmek için radyo dalgalarını ve güçlü bir manyetik alanı kullanır. Her iki test de ağrısızdır.
• Laparoskopi: Genellikle menstrüel krampları teşhis etmek için gerekli olmamakla birlikte, laparoskopi endometriozis, adezyonlar, fibroidler, over kistleri ve ektopik gebelik gibi altta yatan bir durumun tespit edilmesine yardımcı olabilir. 

Adet Sancılarını Azaltan Alternatif Tıp Yöntemleri Nelerdir?

Adet kramplarını tedavi etmek için alternatif tedavilerin çoğu hakkında yeterli bilimsel çalışma bulunmamakla birlikte, bu yöntemlerin bazı kişilere yardımları dokunabilir. Tüm bu yöntemlere mutlaka doktor önerisiyle başvurulması gerekir. 

• Akupunktur: Akupunktur, vücudunuzdaki stratejik noktalara çok ince iğneler sokarak çeşitli rahatsızlıkları tedavi eden bir alternatif tıp yöntemidir. Bazı çalışmalar, akupunkturun menstrüel krampları rahatlatmaya yardımcı olduğunu göstermektedir.
• Deri altı elektriksel sinir stimülasyonu (TENS): Bir TENS cihazı, içinde elektrot bulunan yapışkanlı yamaları kullanarak cilde bağlanır. Elektrotlar sinirleri uyarmak için çeşitli seviyelerde elektrik akımı sağlar. TENS, ağrı sinyalleri eşiğini yükseltir ve vücudun doğal ağrı kesicilerinin (endorfinler) salınmasını uyarır. Çalışmalarda, TENS adet krampı ağrısını hafifletmede plasebodan daha etkili bulunmuştur.
• Bitkisel ilaçlar: Piknogenol, rezene, çuha çiçeği yağı gibi bazı bitkisel ürünler, menstrüel  krampları azaltabilir.
• Akupresür (akubası): Akupunktur gibi, akupresür da vücut üzerinde belirli noktaları uyarır, ancak iğneler yerine cilt üzerinde hafif bir baskı yaparak bunu sağlar. Her ne kadar akupressür ve adet krampları ile ilgili araştırmalar sınırlı olsa da, adet sancılarını hafifletmede akupunkturun plasebodan daha etkili olabileceği gösterilmiştir.